Passus z orzeczenia sądu apelacyjnego niejako podsumowuje całą karierę Donalda Trumpa: „Pierwsze kłamstwo rodzi następne. Trwa to tak długo, aż kłamca zaplącze się we własne sidła”
Giełdowy debiut spółki medialnej Donalda Trumpa przyniósł mu na papierze 5,2 mld dol. Wkrótce wartość udziałów spadła do 3,8 mld, a dalsze losy firmy zależeć będą od amerykańskich wyborców.
Trudno orzec, czy tworząc TRUTH Social, Trump wiedział, że nazwę zapożycza od organu prasowego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Jego dawni współpracownicy ujawniają przykłady tak niewiarygodnej ignorancji szefa, że mógł nie kojarzyć. A nawet jeśli, to choć potrafi być złośliwy wobec innych, w przypadku własnej osoby wykazuje zerowe poczucie ironii. Po szturmie na Kapitol 6 stycznia 2021 r. największe platformy społecznościowe zablokowały ówczesnemu prezydentowi USA konta, uznając, że podburzył fanatyków. W ciągu tygodnia liczba postów dotyczących rzekomych fałszerstw wyborczych spadła o 75 proc. Trump uruchomił zatem własny portal mikroblogowy.
Za garść yuanów (i rubli)
TRUTH Social opiera się na patentach przećwiczonych przez inne tego typu platformy, z Twitterem na czele. Odpowiednik tweeta nosi skromną nazwę „prawdy” (truth), a zamieszczanie wpisów to „prawdowanie” (truthing). Właścicielem TS jest spółka akcyjna Trump Media & Technology Group (TMTG), założona w lutym 2021 r. jako przedsiębiorstwo prywatne. Siedem miesięcy później powstała wydmuszka (shell corporation) Digital World Aquisition Corp (DWAC), której jedynym zadaniem było handlowanie udziałami TMTG. Taki układ pozwolił obejść się bez pierwszej oferty publicznej, czyli zawierającego twarde dane prospektu emisyjnego i postępowania weryfikacyjnego przed Komisją Kontroli Giełdy (SEC).
Logo Truth Social
Foto: Dado Ruvic/Illustration/File Photo/Reuters / Reuters
Finansowanie zapewnił DWAC fundusz ARC Capital z siedzibą w Szanghaju, parający się wprowadzaniem chińskich spółek na amerykańską giełdę i dokonujący przy tym licznych nadużyć, które były przedmiotem dochodzeń SEC. ARC z kolei brał pieniądze od China Yunhong Holdings, mającego siedzibę w Wuhan. Nie zabrakło również inwestycji rosyjskich. Pod koniec 2021 r., gdy TMTG groził upadek wskutek braku płynności gotówkowej, na pomoc ruszył Anton Postolnikow, współwłaściciel zarejestrowanego w Dominice banku Paxum – siostrzeniec kolegi Putina Aleksandra Smirnowa. Przelał z Karaibów 2 mln dol. Kolejne 6 mln wpłaciła powołana jedynie w tym celu spółka ES Family Trust, której malowany dyrektor Angel Pacheco nominalnie kieruje także Paxum Bank.
TMTG wchłonęła DWAC 22 marca, a trzy dni później zadebiutowała na giełdzie, notowana przez NASDAQ pod inicjałami byłego prezydenta DJT. Cena akcji skoczyła z 58 dol. przed otwarciem do 66, a wkrótce blisko 80. Trump zarobił w ciągu jednego dnia więcej niż przez poprzednie 78 lat. Uciułał też kaucję konieczną, by wnieść apelację od wyroku nowojorskiego sądu, który skazał go za oszustwa na pół miliarda kary. Cenę udziałów pompowali zwolennicy eksprzywódcy wolnego świata oraz biznesmeni pragnący zaskarbić sobie jego przychylność, bo ma spore szanse na powrót do Białego Domu.
1 kwietnia bańka wprawdzie nie pękła, ale sflaczała. Trump stracił jedną trzecią wirtualnego majątku. Okazało się, że realne straty spółki wyniosły w zeszłym roku nie 49 mln, a 58 mln. Liczba osób zaglądających na TRUTH Social wynosi 5 mln miesięcznie, aktywnych użytkowników z USA – 1 mln. W dniu giełdowego debiutu 25 marca TS odwiedziło 277 tys. osób, a dla porównania Reddit – 32 mln, X – 250 mln, Facebook – 2,1 mld. Jednak eksperci zwracają uwagę, że wobec TMTG trudno stosować normalne kryteria oceny. Większość inwestorów kupiła akcje, by wesprzeć Trumpa finansowo. Jak członkowie sekt, którzy oddają samozwańczym prorokom cały majątek.
Jeśli główny udziałowiec (58 proc.) wygra wybory, zawrotna kapitalizacja spółki pewnie utrzyma się na obecnym poziomie. Prezydent odwdzięczy się tym, którzy wyłożyli najwięcej, podejmując przychylne decyzje administracyjne. Drobni ciułacze też nie stracą, choć im akurat starcza satysfakcja, że wzbogacili idola i pomogli mu wykaraskać się z prawnych tarapatów. Gdy przegra, ratuj się kto może. Co będzie potem? Trump nie myśli aż tak perspektywicznie. Całe życie balansował na krawędzi, sześciokrotnie ześlizgiwał się w bankructwo. Teoretycznie przez pół roku nie ma prawa zbyć akcji. Jednak rada nadzorcza TMTG to jego figuranci, więc może dostać zgodę na sprzedaż. Wówczas zarobi krocie, bo przecież nic poza nazwiskiem w większościowy pakiet nie zainwestował. A pozostali udziałowcy stracą papierowe miliardy.
Plajty, dyskryminacja, szykany
Dzisiejszy obrońca uciśnionych i bohater klasy robotniczej – w postindustrialnych regionach USA uznawany wręcz za mesjasza – kilkadziesiąt lat utrzymywał się na powierzchni bynajmniej nie wskutek genialnej strategii, sprytnego eliminowania konkurencji, błyskotliwych inwestycji, perspektywicznych analiz rynku. Dla znających go jak zły szeląg nowojorczyków jest uosobieniem wyzysku, przekrętów i prymitywnych oszustw na szkodę słabszych od siebie.
W Atlantic City otworzył trzy kasyna. Ostatnie – Taj Mahal sfinansował, wypuszczając śmieciowe obligacje na sumę 675 mln dol. z 14-procentową stopą zwrotu. O połowę wyższą niż zakładany wskaźnik zysku. Aby przybytek nie stał się deficytowy, musiałby zarabiać dziennie 1,3 mln dol. na czysto. Takimi dochodami nie szczyciło się w 1990 r. żadne kasyno świata. A Trump Taj Mahal konkurowało bezpośrednio z Trump Plaza i Trump Castle, których obroty spadły przez rok o 58 mln. Wkrótce wszystkie trzy zbankrutowały, zaś Atlantic City stało się miastem upadłym. Jedna czwarta mieszkańców, w tym blisko 40 proc. nieletnich, nadal wegetuje poniżej progu ubóstwa. Bezrobocie utrzymuje się na poziomie 10 proc. (średnia krajowa wynosi 3,9 proc.).
Trump wyrolował tysiące ludzi. Podwykonawcy wspominają, że zgadzał się na wszystko, ale płacił ułamek należności. Wielu kontrahentów, nie mogąc odzyskać pieniędzy, zwinęło interes. Właściciel Freehold Music Center J. Michael Diehl sprzedał Trumpowi osiem fortepianów za 100 tys. dolarów. „Ogłosił przetarg rok przed otwarciem Taj Mahal – mówił Diehl amerykańskiemu „Newsweekowi”. – Wygrałem, dostarczyłem towar w terminie, zaczęło się czekanie. Na koniec usłyszałem, że mam trzy wyjścia: wziąć 70 proc. ceny, zaskarżyć go do sądu wraz z innymi wierzycielami, wymusić bankructwo i odzyskać 10 centów z każdego dolara, albo czekać, aż kasyno zacznie przynosić dochody. Zgodziłem się na 70 proc., czyli dołożyłem do całej transakcji”.
To i tak dużo. Inni przedsiębiorcy, którzy nie wyszarpnęli na czas, ile się dało, po ogłaszaniu przez Trumpa kolejnych plajt odbierali sądownie jedynie znikomy odsetek długu. „Wymogiem każdej restrukturyzacji jest równomierny rozkład kosztów na wszystkie podmioty – przekonywał adwokat dewelopera Stephen Meister. – Każdy musi przełknąć gorzką pigułkę i pan Trump z pewnością przełknął swoją. Musiał sprzedać jacht”. Dodajmy, że zrujnowanie trzech kasyn i miasta umożliwiło mu niepłacenie przez kolejne 18 lat podatku dochodowego, bo zadeklarował wówczas stratę blisko miliarda dolarów. Innymi słowy: w przeciwieństwie do swych wierzycieli odzyskał pieniądze – kosztem budżetu państwa.
Jeżdżąc rowerem nad morze, mijam apartamentowiec przy 2650 Ocean Parkway. Jesienią 1973 r. odegrał on główną rolę w procesie o dyskryminację wytoczonym Trump Organization przez Departament Sprawiedliwości. Pozew dotyczył nielegalnych praktyk we wszystkich nieruchomościach firmy, lecz FBI dysponowało zeznaniami menedżera tego właśnie budynku, że gdyby mieszkanie chcieli wynająć czarni, to na wyraźne polecenie pana Trumpa należy informować ich o braku pustostanów. Proces ciągnął się do roku 1975. Mimo wykorzystania wszelkich możliwych prawnych kruczków Trump Organization musiała ostatecznie zaakceptować federalne przepisy o równouprawnieniu.
Sześć lat później Trump kupił apartamentowiec przy Central Park South – jednej z najpiękniejszych ulic Manhattanu. Ponad stu lokatorów przeszkadzało w renowacji, więc zaczął ich nękać pozwami, odciął wodę i ogrzewanie. Do pustych mieszkań wprowadzał bezdomnych, narkomanów, alkoholików, by robili awantury. Zlikwidował monitoring, przez co liczba włamań w ciągu półtora roku skoczyła do kilkunastu. Skargi dyskredytował, utrzymując, że „rozwydrzeni milionerzy” wyssali je z palca. Sąd stwierdził, że większość poszkodowanych to emeryci bądź ludzie średniozamożni. Dopiero w 1986 r. właściciel ocenił, że wojna z mieszkańcami jest nieopłacalna, i zostawił ich w spokoju.
Trump a sprawa polska
W roku 1979 nabył dom towarowy Bonwitt Teller, by zburzyć zabytkowy gmach i postawić wieżowiec, który zapewni mu wymarzony szacunek nowojorskich elit. Nim prace ruszyły, poszedł sprawdzić, jak idzie remont sąsiedniego budynku, i zobaczył tam zasuwających w pocie czoła nielegalnych imigrantów z Polski. Zaproponował współpracę ich szefowi Williamowi Kaszyckiemu. Zleceniobiorca zeznał później, że nigdy nie zajmował się rozbiórkami budynków, jego przedsiębiorstwo instalowało okna i wykonywało renowacje, więc Trump poradził mu, by założył nową firmę ubezpieczoną na prace wyburzeniowe.
Obiecał 775 tys. dol. (dziś 3,5 mln) plus 25 tys., jeśli rozbiórka będzie prowadzona 24/7. Od stycznia do marca 1980 r. nielegalni pracowali na 12-godzinne zmiany (6.00-18.00 i 18.00-6.00). Mieli dostawać 48 dol. dniówki – o połowę mniej, niż wynosiła stawka związkowców. Rozbijali ściany, cięli rury, zrywali kable bez kasków, porządnych rusztowań, planów strukturalnych. Albina Lipińskiego przygniotła stalowa szyna, łamiąc kości i miażdżąc dłoń. Polacy nie mieli jednak żalu o niskie stawki, brak zabezpieczeń czy długie godziny pracy, tylko o brak wypłat. Wynajęli adwokata Johna Szabo.
Po jego interwencji deweloper spotkał się z robotnikami i obiecał, że skoro Kaszycki nie płaci, będą dostawali pieniądze bezpośrednio od Trump Organization. Sielanka nie trwała długo. Na początku czerwca firma była już winna Polakom ponad 100 tys. dol. Zamiast uregulować należności, jej szef zatrudnił powiązanego z włoską mafią Daniela Sullivana. Ten zaś przy pomocy paru osiłków pozbył się nielegalnych imigrantów i wpuścił na budowę związkowców z Teamsters Union.
18 sierpnia prawnik Trumpa Irwin Durben postraszył Szabo, że jeśli Polacy się nie odczepią, przekaże ich dane urzędowi imigracyjnemu i zostaną deportowani. Tymczasem do akcji wkroczył Departament Pracy. W wyniku negocjacji prowadzonych przez Sullivana inspektorzy zadowolili się karą ćwierć miliona dolarów zapłaconą z pieniędzy… przeznaczonych dla Kaszyckiego. Polscy robotnicy nigdy nie zobaczyli ani centa.
Szwindel wyszedł na jaw, bo Kaszycki był nie w ciemię bity. Okazało się, że podpisał kontrakt ze związkiem House Wreckers Union, więc Trump powinien płacić składki emerytalne liczone od każdej godziny przepracowanej przy burzeniu Bonwit Teller zarówno przez Polaków, jak i związkowców. Procesy trwały 15 lat. Dopiero w roku 1998 deweloper zawarł ugodę.
Orzeczenie federalnego sądu apelacyjnego zawiera passus niejako podsumowujący całą karierę Trumpa: „Pierwsze kłamstwo rodzi następne mające je podtrzymywać. Trwa to tak długo, aż kłamca zaplącze się we własne sidła i prawda wyjdzie na jaw”. Wprowadzenie TMTG na giełdę przywodzi na myśl wcześniejsze machlojki eksprezydenta. Jeśli nie wygra wyborów, spółka podzieli los kasyn w Atlantic City oraz kilkunastu innych przedsięwzięć zakończonych plajtą.
