Minister sprawiedliwości Adam Bodnar przedstawił w piątek 19 stycznia założenia projektu nowelizacji ustawy „Prawo o prokuraturze”, rozdzielającego funkcje Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego. Te działania minister sprawiedliwości zapowiedział już kilka dni temu. Komunikat w tej sprawie opublikowano na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.
Minister sprawiedliwości: Będzie rozdzielenie funkcji ministra i Prokuratora Generalnego
Zgodnie z założeniami przygotowanej nowelizacji prawa:
- Prokuratora Generalnego powoływać będzie (bezwzględną większością głosów) Sejm za zgodą Senatu;
- Kadencja Prokuratora Generalnego będzie trwała 6 lat, bez możliwości jej ponowienia. Po jej zakończeniu Prokurator Generalny będzie mógł przejść w stan spoczynku niezależnie od osiągniętego wieku;
- Pierwszego zastępcę Prokuratora Generalnego oraz pozostałych, nie więcej niż dwóch, będzie powoływał i odwoływał Prokurator Generalny, spośród prokuratorów, po zasięgnięciu w przyszłości opinii Krajowej Rady Prokuratorów.
- Zastępcą Prokuratora Generalnego do spraw wojskowych będzie powoływał i odwoływał Prokurator Generalny po uzyskaniu opinii Ministra Obrony Narodowej, spośród prokuratorów będących oficerami wojska w służbie czynnej albo oficerami rezerwy.
Kandydatów na urząd Prokuratora Generalnego mają móc zgłaszać Prezydent RP; Marszałek Sejmu; grupa 35 posłów; grupa 15 senatorów; grupa 200 prokuratorów w stanie czynnym; grupa 2000 obywateli. „Kandydatury zgłaszane będą Marszałkowi Sejmu, a kandydaci wezmą udział w wysłuchaniu publicznemu, które koordynować będzie przywrócona Krajowa Rada Prokuratury” – czytamy.
Kandydować na prokuratora generalnego będzie mógł wyłącznie prokurator w stanie czynnym, z co najmniej 20-letnim nieprzerwanym stażem na stanowisku prokuratora. Kandydat będzie też musiał wykazać, że w ciągu 10 lat bezpośrednio przed zgłoszeniem kandydatury nie wykonywał innego zawodu.
Gwarancje dające niezależność Prokuratorowi Generalnemu
Prokurator Generalny nie będzie mógł zajmować innego stanowiska czy wykonywać innych zajęć zarobkowych. Wyjątkiem od tej reguły będzie zatrudnienie na uczelni lub innej instytucji szkolnictwa wyższego i nauki; nie będzie mógł należeć do partii politycznej lub związku zawodowego oraz nie będzie mógł również prowadzić działalności publicznej, która nie licowałaby z godnością urzędu lub zagrażała niezależności prokuratury.
W komunikacie wymieniono też najważniejsze gwarancje dające Prokuratorowi Generalnemu niezależność prawną i finansową.
„Prokurator Generalny nie będzie mógł zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej, zatrzymany ani tymczasowo aresztowany bez uprzedniej zgody Sejmu. Wyjątkiem będzie zatrzymanie na gorącym uczynku” – czytamy. „Projekt nowelizacji ustawy zakłada również wprowadzenie autonomii budżetowej prokuratury. Oznacza to, że projekt budżetu prokuratury Prokurator Generalny będzie przedstawiał Ministrowi Finansów, który włączy go do projektu budżetu państwa” – dodano.
Odwołanie Prokuratora Generalnego przez Sejm przed upływem kadencji będzie możliwe, gdy Prokurator Generalny:
- zrzekł się funkcji Prokuratora Generalnego;
- stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby lub utraty sił, co zostało stwierdzone orzeczeniem lekarskim;
- został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego;
- złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, co zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu;
- został prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną;
Poza przypadkiem zrzeczenia się funkcji Prokuratora Generalnego, wniosek o jego odwołanie będzie mogła złożyć grupa 35 posłów lub grupa 15 senatorów.
„Zgodnie z założeniem nowelizacji Sejm będzie mógł odwołać Prokuratora Generalnego większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów” – czytamy.
Obowiązki Prokuratora Generalnego
Zgodnie z projektem ustawy Prokurator Generalny corocznie będzie przedstawiać Sejmowi i Senatowi sprawozdanie roczne z działalności prokuratury. Dokument ten ma także otrzymywać Prezydent RP; Prezes Rady Ministrów; Minister Sprawiedliwości i Krajowa Rada Prokuratury. „Powyższe organy będą mogły przedstawić pisemne stanowisko do sprawozdania Prokuratora Generalnego. Zarówno sprawozdanie, jak i stanowiska, będą miały charakter jawny i będą publikowane w biuletynie Prokuratora Generalnego oraz na stronie internetowej Biura Prokuratora Generalnego” – czytamy.
Prokurator Generalny ma być również uprawniony do przedstawienia Sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych informacji o postępowaniach przygotowawczych, mających bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa Państwa, po uzyskaniu pisemnego stanowiska w tym przedmiocie prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze kierując się dobrem i koniecznością zapewnienia sprawności prowadzonego postępowania.
Prokurator Generalny ma też współpracować z nimi w zakresie propagowania praworządności i zasad demokratycznego państwa prawa, uczestnicząc we wspólnych inicjatywach edukacyjnych, naukowych, opiniodawczych i analitycznych.
„Będzie mu także przysługiwało prawo opiniowania projektów aktów normatywnych związanych z funkcjonowaniem i zakresem działalności prokuratury oraz szeroko pojętym prawem karnym. Będzie mógł również wystąpić do Prezydenta RP lub Marszałka Senatu RP z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w zakresie związanym z funkcjonowaniem prokuratury” – czytamy.
