Nowacka zdecydowała, że zignoruje decyzję Julii Przyłębskiej. „Nie wywołuje skutków prawnych”.
Szkoły będą mogły łączyć grupy do zajęć z religii, a w tych samych lekcjach będą mogli uczestniczyć uczniowie z różnych roczników.
Ministra Barbara Nowacka zdecydowała dzisiaj, że nowe rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach wejdzie w życie z początkiem nowego roku szkolnego.
Jest to zgodne z planem MEN. Realizacja tego planu nie była jednak pewna, bo również dzisiaj prezes Trybunału Konstytucyjnego Julia Przyłębska wydała tzw. postanowienie zabezpieczające, zgodnie z którym realizacja zapisów rozporządzenia powinna zostać wstrzymana do czasu, aż TK rozstrzygnie sprawę. To w teorii. W praktyce rząd planowo nie wykonuje orzeczeń TK.
Przyłębska: nie wykonywać
Wniosek o zbadanie konstytucyjności nowego rozporządzenia MEN w sprawie religii w szkołach złożyła 27 sierpnia I prezes Sądu Najwyższego, Małgorzata Manowska. Z prośbą o to zwrócili się do niej przedstawiciele Komisji Episkopatu Polski oraz Polskiej Rady Ekumenicznej, która zrzesza kościoły protestanckie i Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny. Sędzia Manowska przychyliła się do prośby, złożyła też wniosek o zawieszenie stosowania zaskarżonych przepisów do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał Konstytucyjny.
Zdaniem sędzi Manowskiej, rozporządzenie narusza zasady „konsensualnego sposobu regulowania relacji między państwem a Kościołami” oraz uniemożliwia nauczania religii „w sposób określony programem nauczania tego przedmiotu” w związku ze stworzeniem podstaw do organizowania nauki religii w grupach międzyoddziałowych lub międzyklasowych.
Dzisiaj, w piątek 30 sierpnia, z kolei w telewizji wPolsce.pl, prezes TK Julia Przyłębska poinformowała, że wydała postanowienie zabezpieczające i zawiesiła w ten sposób stosowanie rozporządzenia MEN. Tłumaczyła, że stosowanie rozporządzenia „prowadzić będzie do niespodziewanej, wobec jedynie miesięcznej vacatio legis, redukcji zapotrzebowania na pracę nauczycieli religii w placówkach oświatowych, co – wobec niezapewnienia nauczycielom możliwości zdobycia kwalifikacji do nauczania innych przedmiotów – stanowi dla nich realne zagrożenie nagłej utraty zatrudnienia”.
Nowacka: wykonywać!
Zgodnie z prawem, takie postanowienie TK powinno wstrzymać działania MEN. Tylko że rząd Donalda Tuska od marca planowo ignoruje orzeczenia TK. To w związku z uchwałą Sejmu z 6 marca, której celem ma być usunięcie skutków kryzysu konstytucyjnego z lat 2015-2023. W uchwale jest zapis, że „uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy”. Od lipca Sejm pracuje również nad dwoma ustawami, które mają zreformować TK – poprawki do projektu wprowadził już Senat, teraz zajmie się nimi znowu Sejm.
To dlatego ministra Nowacka może sobie pozwolić na ignorowanie decyzji Przyłębskiej. Wydała w tej sprawie oświadczenie, w którym napisała: „Minister Edukacji informuje, że powyższe zabezpieczenie nie wywołuje skutków prawnych a ww. rozporządzenie zostało wydane zgodnie z prawem i ma moc powszechnie obowiązującą od dnia 1 września 2024 r.”
„To nie decyzje episkopatu będą wpływać na kształt polityki oświatowej państwa, to rząd będzie decydował o sprawach związanych z funkcjonowaniem państwa” – powiedziała Nowacka w PAP.
Ile znaczy porozumienie
U podstaw sporu jest art. 12 ust. 2 Ustawy o systemie oświaty. Mówi o tym, że szczegóły organizowania lekcji religii w przedszkolach i szkołach, określa minister edukacji, ale „w porozumieniu z władzami Kościoła Katolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych”.
Stawka idzie teraz o to, co rozumieć przez „porozumienie”.
Według skarżących się przedstawicieli kościołów nie było z MEN żadnego porozumienia. – MEN ograniczyło się tylko do umożliwienia kościołowi wyrażenia opinii – mówił rzecznik Komisji Episkopatu Polski ks. Leszek Gęsiak, podczas briefingu w czwartek.
MEN z kolei utrzymuje, że porozumienie było. Bo odbyły się trzy spotkania konsultacyjne a urzędnicy wzięli pod uwagę wnioski Kościołów i zastosowali się do niektórych. Barbara Nowacka chwyta się nawet żartu i powtarza w mediach: – Przypominam panom biskupom, że ósme przykazanie mówi: „Nie mów fałszywego świadectwa”. W ministerstwie odbywały się konsultacje – przekonuje.
– Zwrot „w porozumieniu” jest niedookreślony. Na jednym biegunie to oznacza konsultacje w celu przynajmniej zbliżenia stanowisk, jeżeli nie osiągnięcia kompromisu. Ale można też przyjąć szerszą definicję (tak, jak twierdzi strona kościelna) – że strony mają uzgodnić konsens, czyli dojść do zgody w sprawie do przedmiotu sprawy – mówiła nam prof. Ewa Łętowska, wieloletnia Rzecznik Praw Obywatelskich i sędzia Trybunału Konstytucyjnego w latach 2022-2011. – To oczywiście bywa przyczyną sporu, który ktoś – władza czy sąd musi rozstrzygnąć – mówiła.
Co zmieniła w szkolnej religii Nowacka…
Od września, dyrektor szkoły będzie mógł połączyć na zajęciach z religii grupę dzieci z różnych klas, a nawet – roczników. Wystarczy, jeśli będzie się trzymał podziału na etapy edukacyjne – tzn. na tę samą lekcję religii będą mogły razem uczęszczać dzieci z klas 1-3 albo IV-VI lub VII-VIII. MEN ograniczył przy tym jednak wielkość tych grupy – nie może to być więcej niż 25 uczniów w przedszkolach i klasach 1-3 oraz 28 w klasach starszych.
Tę zmianę zapisało MEN 26 lipca w rozporządzeniu w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. Dotąd było tak, że jeśli na religię zdecyduje się mniej, niż siedmioro uczniów z danej klasy, szkoła powinna zebrać większą grupę, złożoną z chętnych z różnych klas.
MEN nie obliguje dyrektorów szkół do łączenia uczniów w grupy, daje im tylko taką możliwość.
Od tego roku również ocena z religii nie będzie już wliczana do średniej. MEN uzasadnia, że religia to zajęcia dobrowolne „w związku z tym nieuzasadnione jest, aby roczna lub końcowa ocena klasyfikacyjna z tych zajęć miała wpływ na średnią uzyskanych ocen”.
To może urealnić liczbę uczniów, którzy biorą udział w katechezie.
Według Raportu Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego „Kościół w liczbach” z grudnia 2023 r. frekwencja w szkołach podstawowych sięga 89 proc., ale po przejściu do liceum lub technikum spada – do 60 proc. w liceach i 65 proc. w technikach. Są też regiony, gdzie jest znacznie niższa – 29 proc. uczniów szkół średnich na zachodzie kraju wybiera lekcje religii. W dużych miastach jak Warszawa, Poznań i Wrocław na religię uczęszcza 60-70 proc. uczniów podstawówek i zaledwie 15-30 proc. uczniów liceów. Gdy ocena z religii przestanie być wliczana do średniej, może się okazać, że zainteresowanie katechezą spadnie jeszcze bardziej.
