Dinozaur Spicomellus afer z Afryki. Olbrzymie kościste kolce

Spicomellus afer nie ma takiej pokrywy ciała jak jeż, którego wiele włosów grzbietowych stwardniało i stało się kolcami. Nie ma też takiej pokrywy ciała jak jeżozwierz, z dużymi szpikulcami na zadzie.

Gigantyczne kolce u dinozaura robią ogromne wrażenie

W ogóle jego kolce nie są żadnymi włosami, gdyż był to dinozaur, a nie ssak czy gad ssakokształtny. Jednakże wygląd tego zwierzęcia robi chyba większe wrażenie niż jakiegokolwiek współczesnego organizmu pokrytego takimi wytworami.

Afrykański spicomel ma nie tyle kolce, co wręcz wielkie żerdzie sterczące na wszystkie strony jak piki czy drzewce. Wygląda to jakby natura wyposażyła go w naturalną palisadę i aż trudno sobie wyobrazić, by jakikolwiek drapieżnik był w stanie podejść tę fortecę. Niewątpliwie miało to miejsce i teropody znajdowały sposób także na ten żywy czołg, ale wrażenie jest niesamowite.

BBC używa jeszcze innego porównania. „Odkryto punk rockowego dinozaura z długimi na metr kolcami” – opisują kwieciście brytyjscy dziennikarze.

Wymarłe giganty pokryte kolcami i zbroją

To ankylozaur, a niemal wszystkie ankylozaury miały ciało pokryte zbroją, płytami, kolcami, nierzadko nawet maczugami na końcu ogona. Takich żywych czołgów w dziejach Ziemi nigdy później nie było. Nierzadko nazywa się je dinozaurami pancernymi, nie bez racji.

Istotnie, Spicomellus afer pochodzi z wczesnej jury, gdy ankylozaury dopiero się kształtowały jako odnosząca sukces grupa dinozaurów i od razu wystrzeliła czymś takim, pancerną i kolczastą twierdzą na czterech nogach.

Szczątki tego niesamowitego zwierzęcia znaleziono w formacji skalnej El Mers w północnym Maroku. Opisano go na podstawie żebra w 2021 r., ale teraz udało się odnaleźć szczątki czaszki i kości pozaczaszkowej, co poszerza opis. Ten drugi okaz spicomela odkryła ekspedycja paleontologiczna marokańsko-brytyjsko-amerykańska w góry Atlas.

Tak zaczęło się panowanie żywych czołgów

Jak czytamy w „Nature”, pancerne ankylozaury są najlepiej znane z ekosystemów północnej półkuli z późnej kredy, a ich wczesna ewolucja w okresie wczesnej i środkowej jury jest owiana tajemnicą z powodu ubogiego zapisu kopalnego.

Już w w 2021 r. pojawiły się sugestie, że Spicomellus afer był najstarszym ankylozaurem na świecie i pierwszym z Afryki, ale oparto się na tylko jednym częściowym żebrze ze środkowej jury Maroka.

Nowy, znacznie bardziej kompletny okaz potwierdza pokrewieństwo Spicomellus z ankylozaurami i pokazuje, że ma on unikalnie rozbudowany pancerz skórny, niepodobny do żadnego innego kręgowca, współczesnego lub wymarłego.

Zapewne miał także broń ogonową, co obala obecną wiedzę na temat ewolucji buław ogonowych u ankylozaurów, ponieważ wcześniej sądzono, że struktury te wyewoluowały dopiero we wczesnej kredzie.

Paleontologowie zastanawiają się jednocześnie, po co takie kolce i zbroja były potrzebne dinozaurowi. Wydaje się, że była świetną, acz nie zawsze praktyczną obroną przed atakiem drapieżników. Wyobraźmy sobie jednak, jak wyglądała kopulacja takich kolczastych zwierząt, albo ich spoczynek czy przeprawa chociażby przez rzekę.

Ankylozaury wystrzeliły kolcami już w jurze

„Ta zbroja mogła pełnić funkcję zarówno pokazową, jak i obronną, a późniejsza redukcja do prostszej zbroi z mniej ekstrawaganckimi osteodermami u ankylozaurów z późnej kredy może wskazywać na zmianę w kierunku funkcji głównie obronnej, być może w odpowiedzi na zwiększoną presję ze strony drapieżników” – piszą odkrywcy.

Oznacza to, że pancerne ankylozaury najpierw wystrzeliły i ewoluowały w formie kolczastych twierdz we wczesnej i środkowej jurze, a potem redukowały i zmieniały oręż na bardziej odpowiedni do obrony przed teropodami pokroju choćby tyranozaura.

Wtedy też ankylozaury stawały się większe i być może nadmiar kolców był już uciążliwy. Zwierzę z Maroka mierzyło jeszcze cztery metry, niewiele jak na te żywe czołgi.