-
Grenlandia wzięta siłą? Czego chcą USA?
-
USA – Grenlandia. Koledzy z partii przeciwko Trumpowi
-
Co na to NATO?
-
Plany Donalda Trumpa. Cel oficjalny i cel prawdziwy?
-
Efekt domina
-
Oficjalnie i za kulisami
– Nic skomplikowanego – mówi dr hab. Maciej Milczanowski, prof. Uniwersytetu Rzeszowskiego, były żołnierz, ekspert wojskowy, gdy pytam go, jak z perspektywy militarnej mogłoby wyglądać siłowe przejęcie Grenlandii przez USA.
Kwestia ta, choć niedawno nie do pomyślenia, dziś wybrzmiewa w coraz śmielszych deklaracjach amerykańskiego prezydenta i niektórych przedstawicieli jego administracji. Donald Trump wprost mówił, że nie wyklucza użycia siły, by przejąć należącą do Danii wyspę. „Zdobędziemy Grenlandię. Tak, na sto procent!” – mówi i choć zaznacza, że „istnieje duże prawdopodobieństwo”, że stanie się to bez użycia siły militarnej, tej ostatniej opcji ze stołu nie zrzuca.
Podczas przemowy z Davos zadeklarował jednak, że po siłę nie sięgnie. – Prawdopodobnie nic nie dostaniemy, chyba że zdecyduję się na użycie nadmiernej siły – i siły, gdzie, szczerze mówiąc, bylibyśmy nie do zatrzymania. Ale tego nie zrobię – powiedział Trump.
Grenlandia wzięta siłą? Czego chcą USA?
– Amerykańscy żołnierze wychodzą z bazy, przyjeżdżają do stolicy, zajmują urzędy, a koordynator z USA ogłasza, że Grenlandia jest amerykańska. Zaprasza Trumpa, organizują defiladę, a prezydent USA świętuje historyczny sukces. Cały proceder nazywa operacją specjalną, bo przecież wojnę zatwierdza Kongres – kreśli scenariusz prof. Milczanowski, odpowiadając na pytanie o siłowe przejęcie.
Sam znam jednego z duńskich oficerów, z którym razem działaliśmy w Iraku. Rozmawiałem z nim ostatnio i mówił, że jest przerażony tym, co się dzieje.
Amerykanie mieliby zaledwie wyjść z bazy, bo na Grenlandii są i to od dziesiątek lat. W czasie zimnej wojny na wyspie stacjonowało powyżej tysiąca żołnierzy USA, a w szczytowym momencie nawet 6 tysięcy (w kilkunastu bazach). Obecnie amerykański kontyngent jest o wiele mniejszy, ale wciąż jest – w bazie Pituffik Space Base (do 2023 roku funkcjonująca pod nazwą Thule Air Base), według różnych źródeł, przebywa między 130 a 200 żołnierzy USA.
Zdaniem prof. Milczanowskiego Trumpa przed siłowym przejęciem Grenlandii powstrzymują dwie kwestie. – Mimo wszystko opinia publiczna oraz sprzeciw wojskowych – wskazuje.
Nieoficjalne komentarze wojskowych, na jakie można natrafić w mediach, wskazują, że żołnierze do zakusów Trumpa nastawieni się zdecydowanie negatywnie.
– Nie dziwię się. To byłaby inwazja na sojusznika, bo przecież Dania i USA są w NATO. To są ludzie, którzy trenowali razem, dzielili się wiedzą, nieraz znają się z imienia, mają relacje. Sam znam jednego z duńskich oficerów, z którym razem działaliśmy w Iraku. Rozmawiałem z nim ostatnio i mówił, że jest przerażony tym, co się dzieje. Że nagle to wszystko, co robiliśmy na rzecz Ameryki, nie ma dla prezydenta USA żadnego znaczenia, bo jest gotowy kazać żołnierzom zajmować część terytorium Danii – opowiada rozmówca Interii.
Ale czy oporu żołnierzy nie można złamać po prostu rozkazem? – Oczywiście w wojsku rozkaz musi być wykonany, tylko żeby dowódcy mogli to zrobić, muszą mieć świadomość, czyje rozkazy wykonują. Nie są żołnierzami prezydenta amerykańskiego, tylko Stanów Zjednoczonych, a więc jest nad nimi i prezydent, i Kongres, i Sąd Najwyższy, a oni muszą stosować się do zasad demokracji i amerykańskiej konstytucji. Jeśli kongresmeni mówią, że taka akcja wymaga zgody kongresu, to żołnierze takiego rozkazu wykonywać nie mogą – mówi prof. Milczanowski.
Jednocześnie ekspert przyznaje, że opór wojskowych też można przełamać. Jak? – Wysłać tam takich, którzy się zgadzają z Trumpem – wskazuje.
O tym, że administracja Trumpa nie znosi sprzeciwu, przekonała się pułkownik Susannah Meyers, która do niedawna dowodziła Pituffik Space Base. Po wizycie na Grenlandii J.D. Vance’a pod koniec marca ubiegłego roku w mailach do pracowników bazy zdystansowała się od słów wiceprezydenta, który krytykował duńskie władze i wskazywał, że pod kontrolą USA wyspa byłaby bezpieczniejsza. Meyers zapewniła personel, że obawy wyrażone przez administrację USA nie odzwierciedlają obaw bazy Pituffik i podkreśliła pozytywne relacje z Danią i Grenlandią.
W kwietniu stanowisko Meyers zajmował już nowy kolonel, pułkownik Shawn Lee.
USA – Grenlandia. Koledzy z partii przeciwko Trumpowi
Tymczasem w szeregach Partii Republikańskiej słychać coraz częstsze głosy, że siłowe przejęcie Grenlandii nie wchodzi w grę.
Don Bacon, republikański kongresman z Nebraski, powiedział w rozmowie z CNN, że milcząca większość parlamentarzystów w prezydenckiej partii jest gotowa zablokować wszelkie działania militarne na tej arktycznej wyspie. Z kolei w wywiadzie dla Omaha World Herald, stwierdził, że inwazja na Grenlandię doprowadziłaby do impeachmentu Trumpa.
Senatorka Partii Republikańskiej z Alaski Lisa Murkowski wspólnie z demokratyczną senatorką Jeanne Shaheen z New Hampshire zaproponowała projekt ustawy, który uniemożliwiłby wojskom USA okupację lub aneksję terytoriów NATO, w tym Grenlandii.
Republikanin Thom Till z Karoliny Północnej zadeklarował, że stara się deeskalować sytuację z Grenlandią. – Nie krytykuję prezydenta. Krytykuję złe rady, jakie otrzymuje w sprawie Grenlandii – zastrzegł w rozmowie z CNBC.
Kolega Tilla z Partii Republikańskiej, senator Mitch McConnell z Kentucky, powiedział dziennikarzom, że przejęcie wyspy przez Stany Zjednoczone „zniszczyłoby zaufanie sojuszników”.
Zdaniem prof. Milczanowskiego zaufania wewnątrz NATO już nie ma.
Z kolei gen. Bogusław Pacek, prof. nauk o bezpieczeństwie, podkreśla, że militarne przejęcie Grenlandii przez Amerykanów stanowiłoby naruszenie prawa międzynarodowego i nie powinno być akceptowane przez społeczność międzynarodową.
– Jeżeli Donald Trump mówi o potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa Stanom Zjednoczonym i światu, to istnieje możliwość dyslokacji wojsk amerykańskich na terytorium Grenlandii na mocy obowiązujących od kilkudziesięciu już lat uregulowań prawnych – uważa.
Podobny argument wysuwa Andreas Østhagen, dyrektor ds. badań nad polityką arktyczną i morską w Instytucie Fridtjofa Nansena w Oslo, który twierdzi, że retoryka administracji Trumpa dotycząca Grenlandii nie pokrywa się z jej obecnością na tej arktycznej wyspie.
– Jeśli potraktujemy poważnie argument o szerszym zagrożeniu bezpieczeństwa lub większym zaniepokojeniu, jeśli chodzi o Rosję lub Chiny, to można by pomyśleć, że Stany Zjednoczone po prostu wykorzystają okazję, którą już mają, do rozmieszczenia większej liczby wojsk – powiedział w rozmowie z serwisem ABC.
Jednocześnie Østhagen zbija argument o zagrożeniu ze strony Rosji i Chin. – Grenlandia tak naprawdę nie jest w centrum tego wszystkiego – mówi i wylicza: zagrożenie ze strony Chin występuje głównie na północnym Pacyfiku i Morzu Beringa, a druga część Arktyki, gdzie widać działania Rosji, to europejska część Arktyki, gdzie czoła wzmożonej rosyjskiej aktywności militarnej stawiają Norwegia, Szwecja i Finlandia.
Plany Donalda Trumpa. Cel oficjalny i cel prawdziwy?
Pytanie zatem o prawdziwy cel Donalda Trumpa.
Gen. Pacek: – Zgadzam się z komentatorami, którzy twierdzą, że prezydent USA nawet nie tyle kieruje się interesami, co chęcią przejścia do historii jako człowiek, który przyłączył kolejne terytorium do Stanów Zjednoczonych.
Prof. Milczanowski: – Jakkolwiek absurdalnie to nie brzmi, to myślę, że tu cały czas chodzi o Pokojowego Nobla. Donald Trump czuje się zraniony brakiem nagrody, w liście do premiera Norwegii brzmiał jak obrażony kilkulatek. Chce Grenlandii, bo chce sukcesu.
Nie ma jednak wątpliwości, że „sukces” Trumpa pociągnąłby za sobą poważne – i podważające znany nam porządek świata – konsekwencje. Zacznijmy od NATO.
– Do tej pory mieliśmy już napięte sytuacje w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego, np. między Grecją a Turcją. Różnice zdań w NATO są na jakimś poziomie obecne od bardzo dawna, jednak mimo napiętej sytuacji i różnych pogróżek nigdy nie przeszedł do fazy użycia broni. Trudno sobie wyobrazić dalsze funkcjonowanie Sojuszu, gdyby doszło do militarnego zadziałania jednego państwa przeciwko drugiemu państwu. Mam nadzieję, że do tego nie dojdzie i mamy mimo wszystko do czynienia z metodą Trumpa, jaką jest wywieranie presji – mówi gen. Pacek.
– Niezależnie od tego, czym się skończy kwestia Grenlandii, to – co się stało i to co się dzieje w relacjach międzynarodowych z udziałem Stanów Zjednoczonych – jest ogromnie niebezpieczne w ramach szeroko pojmowanego bezpieczeństwa światowego, ponieważ daje przyzwolenie Chinom na przejęcie Tajwanu. To wyspa, przypominam, zamieszkała w znakomitej większości przez Chińczyków. Co miałoby hamować Pekin przez aneksją Tajwanu, kiedy Amerykanie weszliby na Grenlandię? A przecież nie tylko o Tajwan chodzi. Może Węgry chciałyby od Ukrainy część Zakarpacia? – wskazuje generał.
Mark Rutte, sekretarz generalny NATO, odmówił komentowania „grenlandzkiego kryzysu”. Zapewnił jednak, że działa w sprawie, tylko że „za kulisami”.
Donald Trump po przybyciu do Davos stwierdził natomiast, że poza USA „żaden naród ani grupa narodów nie jest w stanie zabezpieczyć Grenlandii” i zażądał przy okazji „natychmiastowych negocjacji” w sprawie wyspy. Więcej TUTAJ.
Kontakt do autorki: [email protected]
