Mało jest na świecie polityków, których chwali Donald Trump, ale też niewielu życzy sobie być przez niego chwalonymi . Do grona „fantastycznych” przywódców dołączył właśnie Andrzej Duda. Tyle, że dla Polski nic z tego nie wynika.
– Znacie tego dżentelmena, wykonuje fantastyczną robotę – mówił przed kolacją z polskim prezydentem Trump, wskazując na stojącego u jego boku Dudę. – Ludzie w Polsce go kochają. Naprawdę cię kochają, a to nie jest wcale łatwe do osiągnięcia […]. Wykonał fantastyczną robotę i jest moim przyjacielem. Spędziliśmy razem cztery wspaniałe lata. Być może będziemy musieli to powtórzyć – ciągnął ku wyraźnemu zadowoleniu swego gościa Amerykanin. Miesiąc wcześniej jeszcze bardziej entuzjastycznie wyrażał się o premierze Węgier: – Nie ma nikogo, kto byłby lepszym, mądrzejszym lub lepszym przywódcą niż Viktor Orban […] On jest szefem i jest świetnym przywódcą, fantastycznym przywódcą. Szanują go w Europie i na całym świecie”.
Orbana Trump przyjął w swej rezydencji Mar-a-Lago na Florydzie. Węgierski premier jest jedynym przywódcą z krajów UE i NATO, który oficjalnie poparł byłego prezydenta w wyścigu o Biały Dom. Grając na Trumpa, Orban rozeźlił na dobre administrację Bidena. – Rząd Orbana może chcieć przeczekać administrację Stanów Zjednoczonych, ale Stany Zjednoczone nie będą czekały na zmianę rządu Orban […] my będziemy działać – mówił ambasador w Budapeszcie David Pressman w przemówieniu wygłoszonym w połowie marca z okazji 25. rocznicy wejścia Węgier do NATO.
Ambasador Mark Brzeziński nie skrytykuje Dudy za kolację w Trump Tower. Rzecznik Departamentu Stanu Matthew Miller tłumaczył wcześniej, że spotkania między przedstawicielami zagranicznych rządów a kandydatami największych partii w wyborach prezydenckich USA to zwyczaj praktykowany od lat. W odróżnieniu od Orbana Duda nigdy oficjalnie nie poparł Trumpa, zaś Polska jest lojalnym sojusznikiem w NATO – zaangażowanym w pomoc Ukrainie, państwem które po wyborach 15 października zeszło ze ścieżki ku autokracji.
Jest jeszcze coś – spotkanie z Dudą nie pomoże Trumpowi w kampanii wyborczej. Relacje z Europą, a tym bardziej z Polską nie są tematem kampanii, zaś kandydat na prezydenta ma na głowie prokuratora i od tego, jak poradzi sobie z wymiarem sprawiedliwości zależeć będzie w dużej mierze to, czy wygra listopadowe wybory.
Wizyta Dudy. Mostów z Trumpem nie można palić
O tym, jakie zagrożenia wiążą się z reelekcją Trumpa, wiadomo nie od dzisiaj. Andrzej Duda doskonale wie, że kandydat Republikanów zamierza wstrzymać pomoc wojskową dla Ukrainy i uważa, że USA nie powinny bronić sojuszników, którzy wydają za mało na obronność, co stawia pod znakiem zapytania przyszłość NATO. Prezydent RP zdaje sobie sprawę z tego, że polityk, którego podziwia, ma niezwykłą słabość do Putina, na temat źródeł której wiele się w USA spekuluje. Najdalej w tych spekulacjach posunął się Michael Steele, pierwszy w historii czarnoskóry przewodniczący Komitetu Krajowego Partii Republikańskiej (był nim w latach 2009-2011). – Tak wygląda konferencja prasowa, kiedy agent spotyka się z oficerem prowadzącym – komentował wspólne wystąpienie Donalda Trumpa i Władimira Putina po szczycie w Helsinkach w 2018 roku.
Wszystko to nie zmienia to faktu, że Trump ma szansę na reelekcję. Nie należy więc palić wszystkich mostów i warto utrzymywać z nim mniej lub bardziej formalne kontakty. W końcu to od polityki Stanów Zjednoczonych zależy w dużej mierze to, czym skończy się wojna za naszą wschodnią granicą i ile warte będą natowskie gwarancje bezpieczeństwa ale Europy i Polski. Dlatego też z kandydatem na prezydenta na początku kwietnia spotkał się na Florydzie szef brytyjskiego MSZ David Cameron. Nie mam wątpliwości, że w Mar-a-Lago były premier byłego mocarstwa próbował przekonać być może przyszłego prezydenta obecnego mocarstwa do zmiany zdania w sprawie pomocy dla Kijowa. Chciałbym wiedzieć, o czym dokładnie rozmawiał z Trumpem prezydent Duda. I czy z tego – jak to ujął przed wylotem do USA – „towarzyskiego” spotkania z kimś, kogo nazywa swoim „przyjacielem”, wynika cokolwiek dla Polski?
Niestety obawiam się, że nic. Środowa kolacja w Trump Tower była czymś w rodzaju hołdu, jaki prezydent RP złożył swemu idolowi. Nie od dziś wiadomo, że Duda ma graniczącą wręcz z zauroczeniem słabość do Donalda Trumpa. Dał temu wyraz nie raz – ostatnio trzy lata temu zwlekając z wysłaniem depeszy gratulacyjnej dla Joe Bidena. Stało się tak prawdopodobnie dlatego, że do końca grał na Trumpa, który pomógł mu w walce o reelekcję. Wizyta Dudy w Białym Domu w czerwcu 2020 r. odbyła się cztery dni przed wyborami w Polsce.
Biden zdaje sobie sprawę z tego emocjonalnego związku i zapewne nie czuje już urazy do prezydenta Polski. W końcu gościł go niedawno – wraz z premierem Donaldem Tuskiem – u siebie z okazji 25. rocznicy wejścia Polski do NATO. W dodatku po inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku administracja amerykańska sporo „zainwestowała” w Dudę.
Duda i Trump. Zażyła relacja, z której niewiele wynikło
Duda też „zainwestował” bardzo dużo w relacje z Trumpem podczas gdy miliarder był prezydentem USA. Niestety niewiele z tego wynikało do Polski. Nie powstała wielka amerykańska baza w Polsce, którą obiecał ówczesny lokator Białego Domu i którą Duda chciał nazwać na jego cześć – Fort Trump. Dlaczego tak się stało wyjaśnił John Bolton, były doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Trumpa we wspomnieniowej książce „The Room Where Happened: A White House Memoir”. W tej ze wszech miar krytycznej wobec swego byłego szefa publikacji Bolton ujawnił, że miliarder po prostu o swej obietnicy zapomniał: „Potem [Trump – red.] zapytał: »Czy naprawdę chcemy Fort Trump w Polsce?« Powiedziałem, że zgodził się na to w kilku rozmowach z polskim prezydentem Andrzejem Dudą, że Polacy płacą za jego budowę i że jedzie do Polski 1 września z okazji osiemdziesiątej rocznicy nazistowskiej inwazji, co wcale nie zbiło go z tropu. Powiedział, że nie pamięta o wyrażeniu zgody na Fort Trump, co odzwierciedla stan jego pamięci lub jego zdolności do ignorowania wszystkiego, o czym nie chce pamiętać”.
Podsumowując: „prywatne” spotkanie Dudy z Trumpem było zwieńczeniem pewnego politycznego romansu, który streszcza się w słowach tego drugiego „spędziliśmy razem cztery wspaniałe lata”. Romans ów niewiele zmienił we wzajemnych relacjach Polski z USA, bo obietnice Trumpa są niewiele warte, zaś jego przyjaźń pozostaje mocno transakcyjna, podobnie jak cała jego polityka. Na szczęście kadencja Dudy kończy się w połowie przyszłego roku, więc nawet jeśli Trump wygra jesienne wybory, tych „wspaniałych czterech lat razem” nie da się powtórzyć…
