Generałowie mówią „tak dla SAFE”. W sondażach rośnie poparcie dla tego programu. Prezydent Karol Nawrocki jest w coraz trudniejszej pozycji. PiS dyscyplinuje własnych polityków, by o SAFE mówili tylko jako o utracie suwerenności. Jeszcze niedawno SAFE nie budziło większego zainteresowania społecznego. To się jednak zmienia.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
PiS i prezydent Karol Nawrocki znajdują się w potrzasku. PiS musi dyscyplinować swoich ludzi, by mówili linią partii. W tej jednak jest realny rozdźwięk: frakcja byłego premiera Mateusza Morawieckiego nie jest przeciwko SAFE, nawet jeśli w Sejmie głosuje przeciwko tej ustawie. Nowogrodzka wymusza posłuszeństwo. — Temu służyła instrukcja, aby każdy polityk, idąc do mediów, wcześniej wystąpił o zgodę biura prasowego — słyszymy. Instrukcja ma wyciąć z mediów tych polityków PiS, którzy w sprawie SAFE, ale nie tylko, mają inne zdanie niż centrala partii.
Spór o SAFE to nie jest spór samych polityków. Uczestniczą w nim też najważniejsi polscy generałowie, którzy mówią w imieniu całego wojska. — Zapłacimy za tę operację — mówi człowiek z PiS o sprzeciwie partii wobec SAFE, z frakcji Morawieckiego.
Ale to nie jest dominujący głos w tej formacji. Prezes PiS Jarosław Kaczyński uznaje SAFE za sprzedanie suwerenności i oczekuje weta prezydenta. Europoseł PiS Patryk Jaki, mówi linią partii w czasie spotkań w terenie: — Proszę zobaczy stanowisko partii ws. SAFE. My twardo, mimo całej tej propagandy, tym razem zachowujemy się tak, jak trzeba. Żadne sondaże, żaden szantaż finansowy — nic na nas nie wpłynie, po prostu koniec. Wyciągnęliśmy wnioski. Ja nie ukrywam, że ja sam się bałem, jak nasza partia się zachowa, ale teraz jestem podbudowany. Oczywiście jest kilku posłów u nas, którzy zachowują się inaczej, którzy się nie uczą i nie potrafią wyciągać wniosków. Natomiast cała partia, jak teraz ich obserwuję, wreszcie mogę powiedzieć, że jestem z nich dumny. Nie dają się szantażować, pomimo że III RP codziennie [publikuje] sondaże, że [sprzeciw wobec SAFE] to zdrada. A guzik. Trzeba patrzeć, gdzie jest polska racja stanu — nie i koniec, trzeba to zawetować. To jest wreszcie taki PiS, jak chciałem, żeby był.
Sondaże są i mówią, że nastroje przesuwają się w kierunku poparcia dla SAFE. Wedle ostatniego sondażu dla „Rzeczpospolitej”, 58 proc. chce podpisu prezydenta pod ustawą o SAFE, a 30 proc. chce weta. Dziennik podał też, że 33 proc. wyborców opozycji (definiowanych jako PiS, Konfederacja oraz Partia Razem), che aby Karol Nawrocki ustawę podpisał. Rozdźwięk zaczyna się więc pojawiać wśród wyborców prawicowych. I może się pogłębiać, bo Wojsko Polskie, ustami najważniejszych generałów mówi, że chce SAFE.
W przemówieniu na dorocznej odprawie wojskowej z udziałem prezydenta, szefa MON, najważniejszych generałów, szef sztabu generalnego gen. Wiesław Kukuła mówił: — Za warunki niezbędne do dalszego rozwijania i utrzymywania zdolności Sił Zbrojnych uznaję zapewnienie właściwego tempa finansowania modernizacji technicznej.
Gen. Kukuła: jako wojskowi nie mamy wątpliwości
A na konferencji prasowej gen. Kukuła — stojąc obok szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza — mówił tak, jakby chciał zbić argumenty przeciwników SAFE.
Zacytujmy całą jego wypowiedź: — My jako wojskowi nie mamy wątpliwości co do zasadności użycia tego mechanizmu [SAFE]. I powiem tylko, że był on projektowany przy współudziale wojskowym, nawet kiedy jeszcze nie określaliśmy, co chcemy kupić, to między innymi perspektywa roku 2030 wynikała z ocen wojskowych. I możecie się państwo domyślić, dlaczego wojskowi, Komitet Wojskowy Unii Europejskiej, wskazał twórcom tego mechanizmu m.in. tę datę jako krytyczną dla naszego bezpieczeństwa i dlaczego w tej perspektywie oczekiwaliśmy tak dużych dostaw różnego wyposażenia dla naszych Sił Zbrojnych. Podkreślam jeszcze raz: praca już na późniejszych etapach polegała generalnie na tym, że wskazaliśmy z Planu Modernizacji Technicznej te przedsięwzięcia, które możemy zrealizować tańszym kosztem, wykorzystując mechanizm nie tyle Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, co właśnie funduszu SAFE. Ale jednocześnie kierowaliśmy się też tym, aby umożliwić alokację środków, które zapewnią nam szybsze pozyskanie pewnych krytycznych zdolności — nie ukrywam, że również w Stanach Zjednoczonych.
Wojsko chce SAFE
A skracając: pierwszy żołnierz RP, powołany jeszcze za czasów rządów PiS i prezydenta Andrzeja Dudy, mówi: tak dla SAFE, polskie wojsko współtworzyło SAFE, sami wybraliśmy, co kupimy, SAFE nie zmniejszy zakupów w USA, a nawet je przyspieszy.
Gen. Kukuła nie powiedział tylko jednego: że SAFE nie zmniejsza polskiej suwerenności. Jako żołnierz nie mówił bowiem o kwestii tak politycznej. Ale stojący obok niego szef MON, wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz wyśmiewał zarzuty, że SAFE to pozbawianie Polski suwerenności.
To, że te słowa wypowiedział najważniejszy żołnierz w polskiej armii, który awansował za rządów PiS, odbiło się w tej partii sporym echem. Także w Pałacu Prezydenckim.
Szef BBN Sławomir Cenckiewicz niezwykle pozytywnie wypowiadał się o gen. Kukule wygłaszającym mowę na odprawie. „Mowa generała Wiesława Kukuły zasługuje na szczególną uwagę — to chyba najlepsze publicznie przemówienie szefa Sztabu Generalnego WP po 1990 r.!” — pisał szef BBN. To co wybrzmiało ze słów Kukuły to jasne stwierdzenie, że Rosja przygotowuje atak na NATO, w tym i Polskę. Cenckiewicz streszczał kolejne punkty jego mowy, a jednym z nich była walka z czasem — jak najszybsze wzmacnianie armii.
To wyjątkowo kłopotliwe: mówić, że pierwszy żołnierz ma tyle racji, a jednocześnie zaprzeczać, gdy tenże generał mówi, że polscy wojskowi współtworzyli SAFE i chcą pieniędzy z SAFE.
A gdy wojskowi — i to wcale nie jest błaha sprawa — mówią to będąc w mundurach dodających autorytetu, to ich słowa mają większą wagę.
Inny wojskowy, generał Artur Kuptel (szef Agencji Uzbrojenia) poszedł do telewizji z wywiadem. — Zaryzykuję stwierdzenie, że to jest [SAFE] oczekiwanie całości Sił Zbrojnych — podkreślał. SAFE to według niego „potężna szansa”. W innym wywiadzie mówił, że „tylko SAFE pozwoli szybko się dozbroić”.
Polemiki z generałami to mission impossible. Zwłaszcza, że i gen. Kuptel jest uznawany za autorytet. Cenckiewicz ma o generale doskonałe zdanie (wyrażał je na X): „to dużej klasy specjalista i dobry żołnierz! Stąd też pan prezydent Karol Nawrocki awansował generała ostatnio (w listopadzie 2025 r.) i bardzo dobrze zrobił”. Wedle szefa BBN szef Agencji Uzbrojenia jest wykorzystywany przez MON. — Wykorzystywanie przez MON ministra Władysława Kosiniaka-Kamysza najwyższych rangą dowódców do rozstrzygania wielkich politycznych sporów (…) i wysyłanie ich w mundurach do TVN, by ganili krytyków (polityków) tej czy innej koncepcji politycznej (zaciąganie długów przez państwo jest zawsze decyzją polityczną!) uważam za poważne nadużycie. To także rodzaj desperacji i nerwów ze strony rządu — pisał szef BBN. Jego zdaniem rząd wikła wojsko w spory.
Gen. Marek Boroń w TVN24 w mundurze upominał się o środki z SAFE dla policji. Cenckiewicz pisał: „Jutro — apolitycznie i koniecznie w mundurze! — wyślą do TVN pana Komendanta Głównego Straży Granicznej, a pojutrze Szefa”. Komendant nie poszedł do mediów, ale MSWiA pod wodzą ministra Marcina Kierwińskiego przestrzegało, że jeśli prezydent nie podpisze ustawy, to służby stracą 8 mld zł na sprzęt.
Karol Nawrocki o SAFE: są wątpilowości
SAFE to program UE. To pożyczki, z których Polska ma otrzymać 43,7 mld euro na obronność, które trzeba wydać do roku 2030. Ich spłata ma z kolei potrwać do roku 2070. PiS i prezydent Karol Nawrocki podnoszą główny argument przeciw: warunkowość ich wypłaty, czyli generalną zasadę „pieniądze za praworządność”.
W czasie wspomnianej odprawy wojskowej prezydent Karol Nawrocki nie powiedział co zrobi z ustawą o SAFE. — Tak, polskiej armii są potrzebne tak duże pieniądze, jakie kryje pożyczka SAFE. Wątpliwości budzi jednak aspekt suwerennościowy: na ile program SAFE daje nam możliwość swobodnego wydawania pieniędzy w kontekście zasady warunkowości. Podstawową zasadą budowy bezpieczeństwa jest pewność — przekonywał. Wskazał, że „musimy mieć pewność, że te środki nie będą wstrzymane czy zawieszone. Pewność to bezpieczeństwo, niepewność to niebezpieczeństwo”.
