Przez lata w Polsce głównym celem była wymiana starych pieców węglowych. Rządowe dopłaty, działania samorządów i kampanie informacyjne zachęcały właścicieli domów do odchodzenia od tzw. kopciuchów. Gaz ziemny stał się w tym czasie popularnym kompromisem: był wygodniejszy od węgla, mniej uciążliwy i postrzegany jako bardziej ekologiczny.
Teraz ten kierunek przestaje być oczywisty. Unia Europejska oczekuje od państw członkowskich stopniowego ograniczania paliw kopalnych w ogrzewaniu budynków. Dotyczy to również gazu. Powodem są cele klimatyczne i dążenie do redukcji emisji dwutlenku węgla w kolejnych dekadach.
Gaz traci status paliwa przejściowego
Choć kotły gazowe emitują mniej zanieczyszczeń niż piece węglowe, nadal są źródłem emisji CO₂. To właśnie ten argument znalazł się w centrum unijnej polityki klimatycznej. Pakiet Fit for 55, ogłoszony przez Komisję Europejską w lipcu 2021 roku, zakłada ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 55 proc. do 2030 roku względem poziomu z 1990 roku.
Kolejnym krokiem jest neutralność klimatyczna w 2050 roku. W tym kontekście przyjęto nowelizację dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, nazywaną dyrektywą budynkową. To ona wyznacza kierunek zmian, które będą dotyczyć właścicieli domów w całej Europie.
Od 2025 roku obowiązuje zakaz publicznego wspierania indywidualnych instalacji opartych wyłącznie na paliwach kopalnych. W praktyce oznacza to koniec dotowania samodzielnych kotłów gazowych z programów publicznych.
Koniec pieców gazowych i pierwsze ograniczenia
Jeszcze niedawno wymiana starego pieca węglowego na kocioł gazowy była jedną z popularnych opcji w programie „Czyste Powietrze”. Teraz ta możliwość została znacząco ograniczona. Wsparcie może nadal dotyczyć systemów hybrydowych, w których główne źródło energii stanowią odnawialne źródła, a kocioł gazowy pełni jedynie funkcję pomocniczą.
Dyrektywa budynkowa przewiduje też kolejne terminy. Od 2030 roku wszystkie nowe budynki w Unii Europejskiej mają spełniać standard zeroemisyjny. Oznacza to odejście od instalowania systemów grzewczych opartych na paliwach kopalnych jako podstawowym źródle ogrzewania i przygotowania ciepłej wody.
Co zamiast ogrzewania gazowego
Jako technologię przyszłości eksperci od lat wskazują pompy ciepła, szczególnie w połączeniu z fotowoltaiką. Takie rozwiązania mają ograniczać emisje, zwiększać niezależność energetyczną i zmniejszać uzależnienie od importowanych paliw.
Unia Europejska zakłada instalację około 20 mln pomp ciepła do 2026 roku i niemal 60 mln do 2030 roku. Realizacja tego planu wymaga jednak dużych inwestycji, rozwoju produkcji i dostępu do finansowania. W Polsce koszty takich instalacji nadal są dla wielu gospodarstw poważną barierą.
Dane z programu „Czyste Powietrze” pokazują też zmianę nastrojów. W 2024 roku niemal połowa wniosków o dofinansowanie dotyczyła kotłów na biomasę. Rok wcześniej było to 17,8 proc. Pompy ciepła, które w 2023 roku wybierało ponad 53 proc. beneficjentów, obecnie wskazuje około 27 proc. wnioskodawców.
Dopłaty i ulgi po nowych zasadach
Program „Czyste Powietrze” działa od 2018 roku i pozostaje jednym z największych projektów modernizacji energetycznej w Polsce. Łączna wartość złożonych wniosków osiągnęła 38,8 mld zł, a wypłacone środki przekroczyły 16,7 mld zł.
Po problemach organizacyjnych i wykrytych nadużyciach nabór wstrzymano w listopadzie 2024 roku. Program wznowiono 31 marca 2025 roku po wprowadzeniu nowych zabezpieczeń i obowiązkowego audytu energetycznego.
Równolegle działa ulga termomodernizacyjna. W 2024 roku skorzystało z niej 312 tys. podatników, którzy odliczyli łącznie 5,5 mld zł. W rekordowym 2021 roku było to 595 tys. osób i 10,4 mld zł.
Od 2025 roku kotły gazowe i olejowe przestały być preferowanym kierunkiem wsparcia. Większy nacisk położono m.in. na magazyny energii. Limit ulgi termomodernizacyjnej nadal wynosi 53 tys. zł na osobę i 106 tys. zł dla małżeństw.
FAQ – Koniec pieców gazowych
Czy piece gazowe będą zakazane od razu?
Nie. Zmiany mają charakter stopniowy i wynikają z unijnych regulacji dotyczących budynków oraz ogrzewania.
Od kiedy nie ma dopłat do kotłów gazowych?
Od 2025 roku obowiązuje zakaz publicznego wspierania indywidualnych instalacji opartych wyłącznie na paliwach kopalnych.
Co zmieni się od 2030 roku?
Nowe budynki w UE mają spełniać standard zeroemisyjny, co oznacza odejście od gazu jako podstawowego źródła ogrzewania.
Czy można dostać wsparcie na system z kotłem gazowym?
Tak, ale tylko w rozwiązaniach hybrydowych, gdzie głównym źródłem energii są odnawialne źródła, a gaz pełni funkcję uzupełniającą.
Co ma zastąpić ogrzewanie gazowe?
Najczęściej wskazywane są pompy ciepła, instalacje fotowoltaiczne, kolektory słoneczne i systemy hybrydowe.
