Koniec z opłatami za wjazd na cmentarz? I nie tylko. Zdaniem sądu, ustalanie przez gminę i pobieranie przez zarządcę cmentarza opłat za wjazd i korzystanie z cmentarza jest nielegalne. Ten przełomowy wyrok wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, a przypomniał o nim serwis Infor.pl.
Opłaty pobierane przez cmentarz – wyrok sądu
Sprawa dotyczyła skargi mieszkańca Olsztyna skierowanej do WSA przeciwko uchwale Rady Miasta Olsztyna z 22 lutego 2023 r., zmieniającej stawki opłat za korzystanie z cmentarzy komunalnych. Skarżący kwestionował m.in. opłaty za dochowanie do grobów oraz opłaty eksploatacyjne po 20 latach od ostatniego pochówku. Argumentował, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych gmina może pobierać wyłącznie opłaty związane z chowaniem zwłok, a brak jest podstaw prawnych do ustalania innych opłat.
WSA w Olsztynie w wyroku z 3 października 2024 r. (sygn. akt II SA/Ol 621/24) przyznał rację skarżącemu, stwierdzając, że ogólna norma o opłatach za usługi komunalne zawarta w ustawie o gospodarce komunalnej nie pozwala na obejmowanie uchwałą opłat wykraczających poza zakres przewidziany w ustawie o cmentarzach, czyli dotyczących wyłącznie pochówku zwłok.
– Organy samorządowe nie mogą ustanawiać (a cmentarze – na tej postawie) pobierać jakichkolwiek opłat, które są niezwiązane z pochówkiem zmarłych, tj. m.in. opłat za wjazd na cmentarz i korzystanie z cmentarza – orzekł WSA w Olsztynie.
Opłaty pobierane przez cmentarz – stanowisko WSA
W uzasadnieniu wyroku sąd posunął się dalej niż przedmiot skargi, stwierdzając, że Rada Miasta nie może ustalać, a zarządcy cmentarzy pobierać, jakichkolwiek opłat za korzystanie z cmentarza, w tym za wjazd na jego teren czy dochowanie do już opłaconego grobu.
– Organ gminy może zatem ustalić tylko takie opłaty, które są związane z pochowaniem zwłok, a nie jakiekolwiek opłaty związane z prowadzeniem cmentarza, czy też za każde dochowanie do grobu już opłaconego na wskazany okres 20 lat. Przedmiotem uchwały w sprawie stawek opłat za usługi na terenie cmentarzy nie mogą być zatem opłaty za wjazd na cmentarz i korzystanie z cmentarza – stwierdził WSA w Olsztynie.
Tym samym sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Miasta Olsztyna. Wyrok nie jest jeszcze prawomocny; najprawdopodobniej został zaskarżony do NSA przez Prezydenta Olsztyna. Może jednak stanowić istotną informację dla wielu osób, od których cmentarze pobierają podobne opłaty.
Opłaty pobierane przez cmentarz – stanowisko NSA
Stanowisko WSA w Olsztynie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA podkreśla, że organ gminy może ustalić, a cmentarz pobierać, wyłącznie opłaty związane z pochowaniem zwłok.
W wyroku z 20 września 2024 r. Sąd stwierdził, że „organ gminy może ustalić tylko takie opłaty, które są związane z pochowaniem zwłok”.
Natomiast w wyroku z 14 marca 2024 r. NSA wyjaśnił, że przepisy o gospodarce komunalnej nie dają podstaw do nakładania dodatkowych opłat na osoby korzystające z cmentarza, poza tymi przewidzianymi w ustawie o cmentarzach.
