Jeszcze kilka lat temu pieniądze wydawali bardziej spontanicznie. Na podróże, przyjemności i drobne zachcianki. Dziś trzydziesto — i czterdziestolatkowie coraz częściej liczą każdy wydatek, planują budżety i odkładają na czarną godzinę, albo emeryturę.
Magazyn „Pieniądze”
Foto: Onet
Zuza ma 31 lat i pracuje w bankowości. Do tej pory do swoich wydatków podchodziła, jak sama mówi, z dużą lekkością. — Jak miałam na coś ochotę, to kupowałam. Nie ograniczałam sobie podróży. Chciałam tatuaż, robiłam. Chciałam iść do kosmetyczki, szłam. Przychodziło mi to z łatwością — wspomina. Po trzydziestce postawiła jednak na stabilizację. A ta wiąże się ze sporymi wydatkami. — Jestem na takim etapie życia, że postanowiłam kupić mieszkanie, mieć coś swojego, ustabilizować się. To oczywiście oznacza wkład własny, wykończenie, meble. Krótko mówiąc, duże pieniądze — tłumaczy. Decyzja o oszczędzaniu przyszła więc naturalnie, chociaż wymagała przygotowania.— U mnie spontaniczne decyzje zawodzą, chyba że chodzi o wydawanie pieniędzy — śmieje się.
Zmiana priorytetów
Zuza skrupulatnie rozpisuje swój budżet w Excelu. Śledzi każdy wydatek. — Na koniec dnia wpisuję wszystkie kwoty, a pod koniec miesiąca robię podsumowanie — wyjaśnia. Zaczęła w listopadzie, potem przyszły święta i pojawiło się trochę nieplanowanych wydatków. — Ale w nowy rok weszłam zmotywowana, znowu staram się oszczędzać i mieć świadomość tego, na co wydaję. Pilnuję się, żeby nie podejmować głupich decyzji finansowych — podkreśla.
Nieco zmieniła też swój styl życia. — Zrezygnowałam z części usług kosmetycznych, na przykład z noszenia sztucznych rzęs. Tę kwotę przeznaczam na zakup mebli do mieszkania, bo to jest teraz dla mnie większy priorytet. To nie jest tak, że w ogóle przestałam wydawać pieniądze, po prostu wydaję je na coś innego. Moim celem jest stworzenie sobie domu i to jest w tym momencie najważniejsze — opowiada.
Najważniejsze, ale i trudne. — Zabiegi kosmetyczne, takie jak rzęsy czy paznokcie, wpływały na moje samopoczucie, poprawiały je. Jakby absurdalnie to nie brzmiało, tak właśnie było. Mam nadzieję, że nie będę czuła się gorzej, bo nagle odebrałam sobie coś związanego z moją urodą — przyznaje.
Najtrudniejsze w oszczędzaniu jest dla Zuzy jednak coś innego. — Kontrola impulsów, czyli chęci zakupu. Treści, które cały czas przeglądamy, mają ogromny wpływ na to, że chcemy kupować. Ja dużo siedzę na TikToku, sama też publikuję. Pokus jest mnóstwo, dlatego kontrola musi być wzmożona — dodaje.
Konkretny cel
Magda w Nowy Rok weszła z konkretnym planem. Zaczyna oszczędzać, tym razem na serio. Ma 40 lat i pracuje jako opiekunka w żłobku. — W przeszłości zdarzały mi się próby oszczędzania, ale nigdy się nie udawały, bo nie podchodziłam do nich wystarczająco poważnie — opowiada.
Tym razem Magda do oszczędzania przygotowała się dokładnie. — Zaczynam swoją przygodę z planerem budżetowym. Notuję w nim swoje przychody, zapisuję cele oszczędnościowe, i co najważniejsze, planuję wydatki — tłumaczy. Tych nieplanowanych miała przez ostatnie lata sporo. — Przewartościowałam swoje wybory zakupowe. W przeszłości zdecydowanie za dużo szło na pierdoły, które ostatecznie nie były mi potrzebne. Niby niewielkie kwoty, tu 5, tam 10 czy 15 złotych. Ale kilka takich drobiazgów i robiła się pokaźna suma — przyznaje.
A poduszki finansowej brakowało. — Zrozumiałam, że chcę odłożyć cokolwiek na tak zwaną czarną godzinę. Nie wiadomo, co wydarzy się w życiu, dlatego wolę być przygotowana — mówi.
Magda ma jeszcze jeden cel: wymarzone wakacje. — Chciałabym pojechać na urlop z prawdziwego zdarzenia. Za granicę, all inclusive. Przez lata wakacje spędzałam na Podlasiu u wujka. Kocham to miejsce i dopóki wujek żył, zawsze chętnie tam wracałam. W tym roku chciałabym pojechać dalej — przyznaje. Dlatego do oszczędzania podchodzi wyjątkowo zmotywowana. — Mam konkretne postanowienia. Chcę mniej wydawać i świadomie odkładać pieniądze — zapewnia. Nie ukrywa jednak, że planowanie budżetu to dla niej duże wyzwanie. — Zawsze coś się wysypie, coś się zepsuje i z oszczędzonych pieniędzy trzeba dokładać. Mam jednak nadzieję, że będę tak planować wydatki, by nawet te nieprzewidziane sytuacje nie rozwaliły mi budżetu i żeby udało się coś odłożyć — dodaje.
Ostatni dzwonek
Według badania UCE Research Polacy najpoważniej podchodzą do kwestii oszczędzania w wieku ok. 40 lat. To wtedy deklarują gotowość do dalszej edukacji finansowej oraz osiągają jak dotąd, najwyższy poziom zgromadzonych oszczędności. — Czterdziestka to praktycznie ostatni dobry moment, aby wziąć się za oszczędzanie. Później może być już bardzo trudno. Przede wszystkim dlatego, że każdy kapitał, który odkładamy, potrzebuje czasu, aby mógł rosnąć. Im dłużej wpłacamy, tym bardziej pieniądze mogą pracować — zauważa ekspert finansowy Wojciech Kaczmarzyk. Dlatego każdy kolejny rok bez oszczędzania oznacza mniejsze możliwości wykorzystania procentu składanego. — Tymczasem, w obliczu nieoptymistycznych prognoz emerytalnych i niepewnej sytuacji na świecie, długoterminowe myślenie o finansach jest kluczowe — podkreśla.
Na emeryturę
Dominik ma 37 lat. Razem z żoną już zaczyna oszczędzać na emeryturę. — Nadwyżki gotówki planujemy inwestować w różne instrumenty, żeby zapewnić sobie świadczenie. Nie wierzymy w państwowy system emerytalny, który rozsypie się, zanim osiągniemy odpowiedni wiek do emerytury. Chcemy sami zapewnić sobie godne życie — mówi Dominik. Pieniądze odkłada od kilku lat. Przez ten czas zdążył poznać wiele sposobów oszczędzania i dobrać te, które u niego sprawdzają się najlepiej. — Próbowaliśmy z żoną różnego rodzaju kont i lokat, ale zawsze wybieraliśmy elastyczne rozwiązania. Małe kwoty inwestowaliśmy w kryptowaluty. Dodatkowo odkładamy co miesiąc stałe kwoty na poszczególne cele, na które oszczędzamy, na przykład wakacje, remont i tym podobne. I to się sprawdza — przyznaje.
Teraz cel mają długoterminowy. Największym wyzwaniem w kontekście oszczędzania nie jest dla Dominika powstrzymanie rozrzutności, a znalezienie sposobu, żeby oszczędzić jak najwięcej. — To wymaga odpowiedniego przygotowania, określenia ryzyka i potencjalnego zysku. Wiem, że poduszka finansowa jest ważniejsza niż wydatki na zbędne przedmioty, którymi ludzie tylko się chwalą, jak drogie ciuchy, czy auta. Moja żona do tematu podchodzi podobnie, dzięki czemu łatwiej nam trzymać się określonego celu — mówi.
Jak zacząć oszczędzać?
Badanie BIG InfoMonitor z 2025 r. wykazało, że 17 proc. dorosłych Polaków nie posiada żadnych oszczędności, a 33 proc. ma ich zaledwie tyle, że wystarczyłoby na nie dłużej niż miesiąc. — Z moich obserwacji wynika jednak, że Polacy potrafią oszczędzać. Z roku na rok te statystyki wyglądają coraz lepiej. Banki publikują rankingi, z których jasno wynika, że poziom oszczędności rośnie — zauważa ekspert finansowy Wojciech Kaczmarzyk.
Jak zatem oszczędzać mądrze? — Najważniejsza jest dywersyfikacja. Na rynku dostępnych jest wiele dobrych i bardzo dobrych produktów, ale nie istnieje jeden złoty graal. Najlepiej oszczędzać w kilkunastu instrumentach jednocześnie. Czy będą to obligacje, fundusze, giełda, programy oszczędnościowe, złoto czy srebro. Rozwiązań jest wiele, a każde z nich ma swoje plusy i minusy. Najbezpieczniej jest rozłożyć kapitał — wskazuje ekspert.
Równie istotne jest dokładne sprawdzanie, gdzie odkłada się pieniądze. — Polecałbym skorzystanie z usług doradców finansowych. W dobie fake newsów i oszustw bardzo łatwo dać się nabrać. Powstają dziesiątki platform, które wyłudzają pieniądze. Tylko w grudniu zgłosiło się do mnie jedenaście osób z prośbą o pomoc w odzyskaniu środków z różnych podejrzanych platform. Niestety po dokonaniu wpłaty jest to już praktycznie niemożliwe — dodaje ekspert finansowy.
Małymi krokami do celu
— Biorę się za oszczędzanie poważnie, dorośle. Teraz ze względu na dzieci mam inne priorytety, chcę zapewnić im dobre życie — zaznacza Ania. Obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim. Ma 35 lat, z zawodu jest logistykiem. Wydatków ma teraz znacznie więcej, co sprawiło, że musiała przewartościować swój budżet. — Sporo poczytałam i zdecydowałam się na oszczędzanie metodą kopertową. Na początku miesiąca dzielę dochody naszej rodziny na kategorie wydatków. Muszę dokładnie wiedzieć, jakie są koszta miesięczne, koszta roczne i koszta zmienne, czyli te niespodziewane. Potem dzielę to na dokładne kategorie i rozplanowuję budżet na cały miesiąc — opowiada. Jedna koperta to jedzenie, druga to rachunki, trzecia kosmetyki itd. — Wtedy dokładnie, kategoria po kategorii, widzę, gdzie najwięcej wydajemy pieniędzy i gdzie mogę zaoszczędzić. Nic mi wtedy nie umyka — zapewnia.
Anna stara się szukać oszczędności także w codziennych zakupach. Wykorzystuje dostępne zniżki i kupony. Plastikowe butelki zwraca do sklepów i nie traci na tym kaucji. — To zawsze kilka groszy w portfelu więcej — zaznacza. Nie ukrywa jednak, że oszczędzanie jest wyzwaniem i to niemałym. — Uczy cierpliwości. Efektu nie ma od razu. Małymi krokami przesuwam się do celu. Początki dla każdego będą skomplikowane, ale jak już się w to wdroży i będzie się systematycznie podliczało i odkładało pieniądze, to wtedy uzbiera się na koniec roku bardzo porządna suma. Przynajmniej taką mam nadzieję — dodaje.