Choć temat reprywatyzacji wielu kojarzy się z latami 90. XX w., wciąż pozostaje aktualny. W ostatnich latach gminy nadal zwracały mieszkania byłym właścicielom oraz ich spadkobiercom. Eksperci portalu GetHome.pl postanowili sprawdzić, jak duża jest skala tych zwrotów i co istotne, jak ta mieszkaniowa reprywatyzacja wpływa na aktualny rynek mieszkaniowy w Polsce.
Kurczenie się zasobów gminnych
Zasób mieszkaniowy gmin systematycznie maleje. Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wskazują, że liczba lokali mieszkalnych z gminnego zasobu (wraz z lokalami zarządzanymi przez gminne jednostki budżetowe) pod koniec 2024 r. wyniosła 755 689. Dwa lata wcześniej było to 778 752, a pod koniec 2016 r. – 868 517 mieszkań.
– Zwroty mieszkań na rzecz byłych właścicieli nie są główną przyczyną kurczenia się gminnego zasobu. Niemniej jednak, warto przyjrzeć się wspomnianym zwrotom, ponieważ ich łączna skala z ostatnich kilku lat jest dość znacząca – zauważa Andrzej Prajsnar, ekspert portalu GetHome.pl.
Ile mieszkań wróciło do dawnych właścicieli?
Eksperci wskazują na dane pochodzące z dwuletnich sprawozdań statystycznych przesyłanych przez gminy do GUS. Dokumenty te dotyczą zwrotów mieszkań gminnych na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców. Podsumowanie sprawozdań z ostatnich dwóch dekad pokazuje następujące liczby:
-
2002–2003 – 3 125 mieszkań -
2004–2005 – 1 264 -
2006–2007 – 2 869 -
2008–2009 – 2 171 -
2010–2011 – 1 449 -
2012–2013 – 1 755 -
2014–2015 – 1 655 -
2016 r. – 627 -
2017–2018 – 709 -
2019–2020 – 461 -
2021–2022 – 580 -
2023–2024 – 417
– Możemy dostrzec, że od połowy minionej dekady skala mieszkaniowych zwrotów mocno się zmniejszyła. Nie miało to jednak dużego wpływu na wielkość zasobów mieszkaniowych gmin, które kurczyły się głównie na skutek preferencyjnej wyprzedaży lokali mieszkalnych – podkreśla Andrzej Prajsnar.
Sprzedaż gminnych mieszkań w liczbach
Jak podają eksperci GetHome.pl, od 2016 r. do 2024 r. gminy sprzedały aż 145 681 mieszkań, podczas gdy liczba oddanych do użytku nowych lokali komunalnych wyniosła zaledwie 13 199.
– W tym samym okresie łączna liczba mieszkań gminnych zwróconych byłym właścicielom oraz ich spadkobiercom oscylowała na poziomie około 2 800 – dodaje Prajsnar.
Co to oznacza dla rynku mieszkaniowego?
Reprywatyzacja, choć w skali procentowej mniejsza niż sprzedaż lokali, nadal oddziałuje na dostępność mieszkań komunalnych, zwłaszcza w większych miastach.
Malejący zasób gminny, niski przyrost nowych mieszkań i wyprzedaż preferencyjna tworzą presję na rynek wynajmu i zwiększają wyzwania dla polityki mieszkaniowej gmin.
Jak pokazują dane, rokroczne zwroty są niewielkie w stosunku do całego zasobu, ale dla mieszkańców poszukujących lokalu komunalnego każdy zwrócony lokal może robić różnicę.
