Ministerstwo Sprawiedliwości nie jest w stanie poradzić sobie z konkursem na wypłaty z Funduszu Sprawiedliwości. Do tej pory na kontach funduszu jest ponad 800 milionów, z których co najmniej połowa powinna już być rozdysponowana. Resort natomiast przesuwa datę rozpatrzenia wniosków do końca stycznia.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękuję, że nas czytasz
Foto: Newsweek
Fundusz Sprawiedliwości nie ma szczęścia, bo albo jest skarbonką wyborczą dla PiS-u, albo narzędziem rozliczania PiS-u przez koalicję 15 października, a ofiary przestępstw są gdzieś daleko w tyle za potrzebami politycznymi. Nowa władza nie pozostawiła wątpliwości, że rozliczenie Funduszu i tego jak traktowali go politycy Solidarnej (Suwerennej) Polski jest jednym z priorytetów. Tyle tylko, że jednocześnie ktoś chyba zapomniał, że Fundusz musi też wypełniać swoje podstawowe zadanie – przekazywać środki na pomoc poszkodowanym i byłym więźniom.
– Prawda jest taka, że jak Żurek przyszedł, to tam było mocno opóźnione wszystko. Zuzanna po prostu sobie nie radziła z bieżącymi zadaniami – przekonują nas rozmówcy z resortu.
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz była wiceministra sprawiedliwości do sierpnia tego roku. Odpowiadała właśnie za nadzór nad Funduszem Sprawiedliwości. Odeszła, kiedy przyszedł nowy minister. Ale już w czerwcu tego roku pojawiły się doniesienia, że w resorcie pomoc poszkodowanym mocno kuleje. Wówczas takie doniesienia opublikowała Wirtualna Polska. “MS tłumaczy, że od ponad roku nie ogłasza nowych konkursów, bo ma za dużo obowiązków z rozliczaniem nadużyć z czasów PiS-u” – napisała WP.
Ówczesna wiceministra przekonywała, że to nieprawda. „Sieć organizacji wybranych do wsparcia pokrzywdzonych w roku 2022 kończy się w grudniu 2025 r. Rokrocznie to zaangażowanie blisko 100 mln złotych (ok. 77 mln na sieć pomocy pokrzywdzonym i ponad 11,5 mln na sieć pomocy postpenitencjarnej w 2025 r.)” – odpowiadała na zarzuty dziennikarzy i dodawała, że Fundusz musi działać przejrzyście i bez budzenia wątpliwości. „Jako wiceministra odpowiedzialna zarówno za fundusz, jak i przepisy chroniące dzieci przed przemocą, nie zgadzam się na pójście na skróty – przeprowadzenie konkursów na skutek presji społecznej czy próśb tych czy innych organizacji społecznych. To już przerabialiśmy. Chcę, by konkursy były całkowicie zgodne z ustawą o finansach publicznych”
Tyle tylko, że konkursy powinny zostać rozstrzygnięte do 6 grudnia, a zostały rozpisane dopiero w lipcu, żeby od 1 stycznia organizacje, które na przykład zgłosiły się ponownie, miały środki na działalność, albo wiedziały, że mają tę działalność zakończyć. Nowy minister przesunął termin do końca stycznia.
– Zuzanna trochę to przeciągnęła za mocno, ale też umówmy się, że nowy wiceminister za mocno nie nacisnął na przyspieszenie prac nad konkursami, bo zanim się zorientował, o co chodzi, to zrobiło się późno. Bardzo niefortunny zbieg okoliczności – narzeka nasz rozmówca z ministerstwa. Jednocześnie słyszymy, że do departamentu zajmującego się Funduszem po prostu nikt nie chciał przyjść.
– Naprawdę tam dyrektor za dyrektorem odchodził, nikt nie chciał przyjść do zarządzania Funduszem. Nawet te zewnętrzne firmy się nie rwały. My naprawdę nie mamy dużych pieniędzy, a to jest gorący kartofel – przekonują nasi rozmówcy.
Tyle tylko, że po publikacji Wirtualnej Polski, która opisała opóźnienia w konkursach, wyłoniono firmę zewnętrzną, która ma pomóc je rozstrzygnąć. Jej praca ma kosztować prawie milion złotych. Jakby tego było mało, to minister osobiście mówi, że zatrudnienie w resorcie zwiększono o 10 osób, żeby przydzielanie środków było lepiej nadzorowane. Mamy zatem zewnętrzną firmę i dodatkowe etaty, a rozstrzygnięć nie ma.
– Musieliśmy powołać firmę zewnętrzną do oceny merytorycznej, bo tak nam rekomendował NIK. Nie mogą ci sami ludzie decydować o formalnych warunkach i merytorycznych. I będziemy się tego trzymać – słyszymy w ministerstwie.
W dodatku adwokat jednej z urzędniczek zatrzymanych ws. ustawiania konkursów w Funduszu ujawnił, że także do niej trafił mail z zaproszeniem do współpracy przy rozstrzyganiu konkursów. Wszystko to razem sprawia, że obraz działań wokół Funduszu wygląda co najmniej jak przypadkowe działanie bez planu. PiS złożyło nawet do prokuratury wniosek o podejrzeniu popełniania przestępstwa, a konkretnie niedopełnienia obowiązków.
x.com
Minister odpowiada, że nie jest specjalnie zaskoczony.
– Ja mam świadomość, że tych zawiadomień spływa coraz więcej na moją osobę i jest to próba odwrócenia uwagi. Dzisiaj widziałem konferencję prasową, polityczną przed gmachem ministerstwa. To jest prawo opozycji i każdy obywatel ma prawo takie doniesienia składać. Jest to odwrócenie uwagi – powiedział Waldemar Żurek na konferencji prasowej – Jestem oczywiście, jak każdy obywatel, gotów poddać się wszelkim procedurom, które wiążą się z wytoczeniem postępowania karnego. Obejmując tę funkcję, miałem świadomość, że tutaj zostają naruszone pewne interesy, tam, gdzie wykrywa się wielomiliardowe czasem afery i że mogę się narazić na taką kontrakcję, więc przyjmuję to ze spokojem.
Z otoczenia premiera słyszymy natomiast, że niezależnie od tego bałaganu minister Żurek wciąż przynosi więcej korzyści niż szkód. Elektorat Koalicji 15 Października wciąż uważa, że to jest właściwy człowiek na właściwym miejscu i jest w stanie wybaczyć nawet tak potężne potknięcia.
Jak Ziobro przejął fundusz
Fundusz Sprawiedliwości powstał pod koniec XX wieku, kiedy rządziła Akcja Wyborcza Solidarność, jako fundusz, z którego środki będą przeznaczane na pomoc więźniom wracającym po odbyciu kary do społeczeństwa. Pieniądze w Funduszu trafiały się z potrąceń z wynagrodzeń, jakie więźniom przysługiwały za pracę. Ale w tej formie Fundusz właściwie nie działał. Pieniędzy było mało, a cele tak niekonkretne, że przepisy właściwie były martwe przez 15 lat. Dopiero w 2012 roku do Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej dołożono też Pomoc Pokrzywdzonym i precyzyjnie określono komu i na jakich zasadach Fundusz może przekazywać środki.
Tyle tylko, że pięć lat później przyszedł Zbigniew Ziobro i dopisał do ustawy pojęcia, które pozwoliły wydawać pieniądze z Funduszu właściwie na wszystko. Chodzi o „przeciwdziałanie przyczynom przestępczości” oraz „podejmowanie przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym i informacyjnym”. Do tego dopisał także artykuł, że decyzję może podejmować nadzorujący Fundusz, czyli minister, czyli on, poza konkursem. W raporcie NIK z 2021 roku można przeczytać, że po tych zabiegach na pomoc poszkodowanym ze środków Funduszu wydawano niewiele ponad 30 proc. środków, reszta szła na wszystko inne i ta afera była opisywana już wielokrotnie.
