-
Morze Śródziemne zaczęło być dostępne dla jadowitych gatunków zwierząt ze względu na ocieplenie klimatu i migrację przez Kanał Sueski.
-
Z powodu zwiększonego ruchu statków i ocieplenia wody pojawiły się inwazyjne oraz ekspansywne gatunki ryb, w tym skrzydlice, szkaradnice oraz sygan marmurkowy.
-
Obecność tych ryb stwarza zagrożenie dla miejscowej fauny i turystów, a Morze Śródziemne zaczyna przypominać ekosystem Indo-Pacyfiku.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Specyfika geografii Morza Śródziemnego jest taka, że chociaż jest ono częścią Oceanu Atlantyckiego, to ma jednak swoją specyficzną faunę związaną z tym, że dojście na Morze Śródziemne nie jest łatwe. To jedynie wąska Cieśnina Gibraltarska. Ona jest wystarczająca, by przepłynęły tędy nawet duże zwierzęta jak rekiny czy wieloryby, niemniej sprawia, że akwen śródziemnomorski przez lata był specyficzny.
Żyjąca tu fauna była jednak związana z tą atlantycką. Łączności z Oceanem Indyjskim, którego częścią jest chociażby Morze Czerwone obmywające brzegi Egiptu, Izraela, Jordanii czy Arabii Saudyjskiej, nie było. Zmieniło się to po przekopaniu Kanału Sueskiego, który w XIX wieku połączył światy dotąd niepołączone.
Dopiero jednak kombinacja czynników związana z coraz większym ruchem przez Kanał Sueski statków o ogromnych ładowniach i zbiornikach balastowych oraz zmianą klimatu sprawiła, że doszło do inwazji wielu nowych, tropikalnych gatunków z Oceanu Indyjskiego.
Inwazyjne gatunki przenikają w zbiornikach wielkich statków
Statki stały się większe, a ich zbiorniki – na tyle obszerne, że zasysają masy wody. Także tej z innych akwenów. Jednostki z XIX wieku nie miały takiej mocy jak obecne masowce, tankowce czy kontenerowce, które wraz z wodą przemycają na Morze Śródziemne sporo zwierząt. To organizmy głównie z Morza Czerwonego, czyli akwenu ciepłego, należącego do strefy Indi-Pacyfiku. Ciągnie się ona od Morza Czerwonego i brzegów Egiptu aż po Australię, Filipiny i Japonię. To inne fauna, o innej specyfice i wymaganiach, związana głównie z bardzo ciepłymi wodami, a także rafami koralowymi. One znajdują się w Morzu Czerwonym, ale już nie w Morzu Śródziemnym.
Doszła do tego zmiana klimatu i bardzo wyraźne ocieplenie wód śródziemnomorskich, które sprzyja nie tylko przetrwaniu, ale i rozwojowi gatunków dotąd tu niespotykanych. One nie tylko są w stanie przedostać się na Morze Śródziemne, ale i tu przetrwać, osiedlić się.
A to są bardzo złe wieści, bowiem mówimy nie tylko o gatunkach nowych i inwazyjnych, ale także ekspansywnych. Mają one duży i niszczycielski wpływ na miejscową faunę i Morze Śródziemne staje się miejscem potencjalnej katastrofy ekologicznej związanej z inwazją obcych gatunków, które w drugiej dekadzie XXI wieku wraz ze wzrostem temperatur dostały idealne warunki do rozwoju, porównywalne z rodzimym Indo-Pacyfikiem.
Skrzydlice opanowały już wody Morza Śródziemnego
Rybacy i przyrodnicy wielu państw śródziemnomorskich alarmują o obecności coraz większej liczby inwazyjnych ryb, a tak się składa, że to na dodatek gatunki groźne, bo wyposażone w toksyny. Są w stanie zagrozić turystom.
Jedna z największych inwazji ma miejsce za sprawą skrzydlic, zwanych też ognicami – bardzo charakterystycznych ryb raf koralowych o płetwach przekształconych w efektowne wachlarze, przez co nazywa się je niekiedy motylami morskimi. Skrzydlica pstra oraz skrzydlica wachlarzopłetwa to dwa gatunki ryb odnoszące największe sukcesy w ekosystemach morskich. Pierwsza skrzydlica, jaką kiedykolwiek odnotowano w Morzu Śródziemnym, została złowiona przez trawler u wybrzeży Izraela w 1991 r. i opisana jako skrzydlica wachlarzopłetwa. Od tego momentu nie widziano tych ryb w wodach śródziemnomorskich aż do roku 2012, kiedy to w Libanie odłowiono dwa okazy. Wkrótce potem skrzydlice pojawiły się u brzegów Turcji, na Cyprze, w Grecji i we Włoszech. Ryby po raz pierwszy uznano za inwazyjne w Morzu Śródziemnym w 2016 r., kiedy zgłoszono ich występowanie w dużych grupach i liczebnościach na Cyprze. Zdaniem badaczy skrzydlice zadomowiły się obecnie i pomyślnie rozprzestrzeniły w dużej części wschodniej części Morza Śródziemnego i nadal rozszerzają swój zasięg w kierunku zachodnim.
Groźna szkaradnica czai się w piasku i wśród skał
W piasku śródziemnomorskich plaż zalęgły się też szkaradnice – ryby przez lata także tu obce. Szkaradnice uważane są za jedne z najbardziej jadowitych zwierząt morskich. Ukłucia mogą być śmiertelne dla człowieka. Ukłucie kolcem znajdującym się przy płetwie grzbietowej ryby. Ich nazwa pochodzi od mało wyjściowego wyglądu zwierzęcia, z wielką paszczą wygiętą jakby w grymasie. Szkaradnica to ryba denna, która życie spędza zagrzebana w piasku, mule albo wśród skał. Jej ciało jest tak zbudowane, że potrafi prawie idealnie udawać kamień i bardzo łatwo się pomylić.
Pierwszy raz ryby te zauważono w Morzu Śródziemnym w 2010 r. u brzegów Gazy. Od tej pory widywano ją jedynie we wschodniej części morza, ale poszerza zasięg. Zasiedla już wybrzeża Turcji.
Jeszcze inną groźną rybą jest sygan marmurkowy, który dotarł już nawet do środkowego Adriatyku, o czym pisaliśmy w Zielonej Interii. To ryba o bardzo spłaszczonym ciele, pokrytym kolcami. Promienie jego płetw także mają ujście gruczołów jadowych, jak u skrzydlicy, więc trzeba na tę rybę uważać. Sygan osiąga do 40 cm długości. Nie jest drapieżnikiem, to zwierzę niemal zupełnie roślinożerne, ale też bardzo żarłoczne. Jego żerowanie na glonach i florze płycizn morskich sprawia, że ogałaca je z roślinności. Niszczy nadmiernie dużo glonów i roślin, np. z rodzaju Cystoseira. Powstają wtedy podwodne pustynie. Poza tym sygan stwarza silną konkurencję dla miejscowych ryb.
Inaczej mówiąc, płycizny Morza Śródziemnego coraz mocniej zaczynają przypominać Indo-Pacyfik i nie tak trudno trafić tu na rybę, której kolce płetw wydzielają jad.
Humbak wpłynął do Bałtyku. Pojawiają się tu nawet żarłacze. Wiesz o tym?
