Naukowcom udało się stworzyć listę podobieństw między nowotworami występującymi u ludzi, a tymi występującymi u kotów. Choć rak jest jedną z głównych przyczyn śmierci u tych zwierząt, do tej pory o podłożu genetycznym tej choroby wiadomo było niewiele — najnowsze odkrycie może jednak doprowadzić do opracowania skuteczniejszych sposobów leczenia nowotworów zarówno dla nas, jak i naszych pupili.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Badanie przeprowadzone przez zespół ekspertów z Wellcome Sanger Institute, Ontario Veterinary College oraz Uniwersytetu w Bernie pozwoliło naukowcom na zidentyfikowanie zmian genetycznych, które mogą pomóc w leczeniu tej choroby nie tylko u kotów, ale także u ludzi.
Kocie nowotwory — czym różnią się od tych ludzkich?
Zespół przeanalizował niemal 500 kotów domowych z pięciu różnych krajów, aby porównać zachodzące w nich zmiany genetyczne z tymi obserwowanymi u ludzi. Sekwencjonując DNA z próbek tkanek, które zostały pobrane przez weterynarzy do celów diagnostycznych, badacze odkryli, że w przypadku niektórych typów nowotworów zmiany genetyczne odpowiadające za rozwój raka u kotów domowych są podobne do tych, które zachodzą u człowieka.
— Nasze zwierzęta domowe dzielą z nami tą samą przestrzeń, co oznacza, że są narażone na te same czynniki środowiskowe, co my — powiedział profesor Geoffrey Wood z Ontario Veterinary College w oświadczeniu. — To pozwala nam lepiej zrozumieć, dlaczego nowotwory rozwijają się zarówno u kotów, jak i u ludzi, w jaki sposób otoczenie wpływa na ryzyko zachorowania i być może znaleźć nowe sposoby zapobiegania i leczenia.
W najnowszym, pierwszym na taką skalę badaniu genetycznym profilu nowotworów u kotów, naukowcy zidentyfikowali około tysiąca ludzkich genów związanych z rakiem, a następnie poszukiwali ich zarówno w próbkach nowotworowych, jak i zdrowych tkankach. Zakres badania objął 13 różnych typów kocich nowotworów, a celem zespołu było porównanie zachodzących u tych zwierząt zmian genetycznych z tymi obserwowanymi u ludzi oraz psów.
— Porównywanie genomiki nowotworów pomiędzy różnymi gatunkami pozwala nam lepiej zrozumieć, co powoduje raka — powiedziała Bailey Francis z Wellcome Sanger Institute. — Jednym z naszych głównych odkryć było to, że zmiany genetyczne obserwowane u kotów chorych na nowotwór są podobne do tych zachodzących u ludzi i psów. To może pomóc nie tylko specjalistom weterynarii, ale także badaczom ludzkich nowotworów. Nasze wyniki pokazują, że wymiana informacji i danych między specjalistami z różnych dziedzin przynosi korzyść wszystkim stronom.
Naukowcy promują podejście „One Medicine”
Naukowcy zidentyfikowali siedem genów sterujących, których mutacje powiązane były z rozwojem nowotworów. Najczęściej występującym genem było FBXW7 — zmiany w nim zaobserwowano u ponad 50 proc. kotów chorych na raka. U ludzi, mutacje tego genu w guzach raka piersi wiążą się z gorszym rokowaniem. Zespół ustalił także, że niektóre leki chemioterapeutyczne były bardziej skuteczne w przypadku kotów z nowotworami gruczołu mlekowego, w których występowały zmiany w FBXW7.
Choć badania przeprowadzono wyłącznie na próbkach tkanek, co oznacza, że wymagają one dalszych analiz, odkrycie naukowców może otworzyć nowe możliwości leczenia zarówno raka gruczołu mlekowego u kotów, jak i raka piersi u ludzi.
Drugim najczęściej występującym genem sterującym, który zidentyfikował zespół, był PIK3CA, obecny w 47 proc. guzów gruczołu mlekowego u kotów. Ta zmiana genetyczna często obserwowana jest także w przypadku raka piersi u ludzi — wtedy leczy się ją inhibitorami PI3K. Kolejne podobieństwa do ludzkich mutacji genów sterujących wykryto także w przypadkach nowotworów krwi, kości, płuc, skóry, przewodu pokarmowego i ośrodkowego układu nerwowego.
Naukowcy sugerują, że terapie nowotworowe, które są skuteczne wśród ludzi, mogłyby być testowane także na kotach. To podejście, znane jako „One Medicine”, polega na dwukierunkowym przepływie wiedzy i danych pomiędzy medycyną ludzką a weterynarią. Celem ma być poprawa zdrowia zarówno ludzi, jak i zwierząt.
— To jeden z największych przełomów w onkologii kotów — powiedziała dr Louise Van Der Weyden z Wellcome Sanger Institute. — Genetyka nowotworów kotów domowych przestaje być tajemnicą. Teraz możemy rozpocząć kolejne kroki w kierunku precyzyjnej onkologii tych zwierząt, by dogonić diagnostykę i terapie dostępne dla psów, a w przyszłości także ludzi.
Odniesienie
Francis, B. A., Ludwig, L., He, C., et al. (2026). The oncogenome of the domestic cat. Science.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.