W demokratycznym świecie nikt nie będzie płakał po Nicolásie Maduro. Problem w tym, że sposób, w jaki został obalony, wywraca do góry światowy ład oparty na prawie międzynarodowym. To zła wiadomość dla krajów takich jak Polska.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Donald Trump potwierdził po raz kolejny, że jest przywódcą nieszablonowym pod każdym względem. Podczas gdy wszyscy skupiają się na analizowaniu jego sprzecznych ze sobą wypowiedzi, on konsekwentnie zaskakuje świat, robiąc to, czego nikt do końca się nie spodziewał.
Tak było w czerwcu ubiegłego roku, kiedy wysłał niewidzialne dla radarów bombowce, by zniszczyły irańskie instalacje nuklearne. Tak jest i tym razem, gdy specjalny oddział Delta pod osłoną samolotów bojowych i śmigłowców pojmał i wywiózł z Wenezueli Nicolása Maduro z żoną.
Nie będę rozwodził się nad przyszłością zasobnego w ropę kraju — nikt nie jest dziś w stanie odpowiedzieć na pytanie, co stanie się z Wenezuelą. Obawiam się, że — podobnie jak w przypadku interwencji w Somalii, Afganistanie i Iraku — Amerykanie nie mają pomysłu na to, co dalej. Z racji geograficznej bliskości konsekwencje chaosu w Wenezueli odczują jednak na własnej skórze.
Pominę też zachwyty nad zdolnościami wywiadowczymi i wojskowymi Stanów Zjednoczonych. Ograniczę się tylko do stwierdzenia, że tak sprawnej operacji, jak ta w Caracas nie byłby w stanie przeprowadzić żaden inny kraj na świecie. Na szczęście jest to nieosiągalne dla innych, bo pomyślmy sobie, co byłoby, gdyby Władimirowi Putinowi udało się w lutym 2022 r. uprowadzić Zełenskiego i dokonać „zmiany reżimu w Kijowie”. Albo co stanie się, jeśli Xi Jinping naśladując niejako Trumpa, zdecyduje się usunąć prezydenta Lai Ching-te, powołując się na doktrynę, w myśl której Tajwan jest zbuntowaną prowincją ChRL, a jej demokratycznie wybrany prezydent — uzurpatorem.
Biały Dom opublikował zdjęcie pojmanego Nicolasa Maduro, który znajduje się na amerykańskim lotniskowcu.
Foto: Truth Social via CNP / PAP/Newscom
Atak Trumpa na Wenezuelę
Interwencja w Wenezueli to zupełnie nowy rozdział w historii świata. W odróżnieniu od inwazji na Irak Amerykanie nie szukali akceptowanego w cywilizowanym świecie pretekstu do obalenia dyktatora, np. oskarżeń o rzekome prace nad produkcją broni masowego rażenia. W 2003 r. desperacko poszukiwano ostatecznego dowodu na to, że Saddam Husajn pracował nad taką bronią, co umożliwiało interwencję w świetle prawa międzynarodowego. W styczniu 2026 r. podstawą pojmania Maduro było aprioryczne uznanie go za jednego z największych handlarzy narkotyków na świecie i oskarżenie o współpracę z kartelami w celu zalania Ameryki kokainą, także z dodatkiem fentanylu.
Latem 2025 r. administracja Trumpa zwiększyła do 50 mln dol. nagrodę z głowę wenezuelskiego dyktatora. Warto przypomnieć, że ścigała go już administracja poprzedniego prezydenta — Joe Bidena, wyznaczając niejako na pożegnania nagrodę za pomoc w ujęciu uzurpatora w wysokości 15 mln dol. Co więcej, Stany Zjednoczone, podobnie jak UE nie uznały jego reelekcji we wrześniu 2024 r. Prawowity zwycięzca tamtych wyborów Edmundo González Urrutia schronił się w Hiszpanii przed prześladowaniami reżimu.
Trump nie obalił Maduro dlatego, że ten sfałszował wybory, prześladował opozycję i doprowadził do masowej emigracji swych przeciwników. W odróżnieniu od Busha juniora nawet nie udaje, że chodzi mu o przywrócenie demokracji (Irak miał stać się demokratycznym krajem, a jest niemal państwem upadłym), choć być może w konsekwencji amerykańskiego ataku Edmundo González Urrutia wróci do kraju. Zmiana reżimu w Caracas to znak, że zgodnie ze zmodyfikowaną przez Trumpa doktryną Monroego Stany Zjednoczone uznały Amerykę Łacińską za swoją strefę wpływów, w której to Waszyngton będzie rozdawał karty, czyli wspierał lojalne rządy, doprowadzał do puczów i upadku niepokornych, kontrolował gospodarczo itd.
Trump dzieli świat na nowo
Zważywszy na zasadniczy zwrot w amerykańskiej strategii bezpieczeństwa, konsekwencją takiego podejścia może być podział świata na strefy wpływów pomiędzy trzy największe mocarstwa: USA, Chiny i Rosję. Zamiast jednobiegunowego świata ze Stanami Zjednoczonymi jako niekwestionowaną potęgą numer jeden, będziemy mieli świat trzybiegunowy, w którym niektóre regiony znajdą się w strefie wpływów Chin i Rosji. Ten nowy porządek światowy nie wyłoni się on od razu i bez zgrzytów. Obalany właśnie Maduro zaciskał więzy gospodarcze i polityczne z Chinami, Rosją i Iranem, więc zarówno Pekin, jak i Moskwa potępiły amerykańską interwencję. Koniec końców Trump, Putin i Xi Jinping dogadają się ze sobą.
Pytanie, jak podzielony zostanie świat i w czyjej strefie wpływów znajdzie się Polska?
Post Donalda Trumpa opublikowany w portalu Truth Social na tle wenezuelskiej flagi.
Foto: MARTIN DIVISEK / PAP/ EPA
Kiedy rano 3 stycznia zobaczyłem w mediach społecznościowych migawki z Caracas, przypomniałem sobie tekst, który pisałem 29 grudnia jako prognozę tego, co może zdarzyć się na świecie w 2026 r. Chciałbym przypomnieć jego najważniejszy fragment, gdyż wydaje mi się jeszcze bardziej na czasie niż wtedy: „Wyłaniający się nowy światowy porządek opiera się głównie na sile — militarnej, gospodarczej czy systemowej (Xi Jinping, który nie musi liczyć się z zasadami demokracji czy opinią publiczną, może pozwolić sobie na znacznie więcej niż Trump, nie mówiąc już o przywódcach krajów UE). Istnieje ryzyko, że świat Anno Domini 2026 stanie się nowoczesną wersją świata według Hobbesa, czyli ładem, w którym nie ma mowy o regułach czy moralności, gdzie ludzie kierują się głównie egoizmem i dążeniem do władzy czy dominacji, co koniec końców musi doprowadzić do »wojny wszystkich ze wszystkimi«. Gdyby zmarły w 1679 r. angielski filozof Thomas Hobbes nagle ożył, miałby zapewne poczucie schadenfreude. Mimo cywilizacyjnego i technologicznego skoku w przyszłość, w wymiarze geopolitycznym ludzkość cofnęła się co najmniej do XIX w. — do epoki »koncertu mocarstw«. Tyle tylko, że dawne, europejskie mocarstwa kolonialne, które 200 lat temu rządziły Starym i Nowym Światem, same dziś stają się czymś w rodzaju gospodarczych i politycznych kolonii Stanów Zjednoczonych czy Chin”.
Eksperci nie mają wątpliwości, że atak USA na Wenezuelę to poważne naruszenie Karty Narodów Zjednoczonych. Jako publicysta posunąłbym się krok dalej — Karta ONZ jest w zasadzie martwa. Skoro ONZ nie była w stanie zapobiec ludobójstwu w Gazie, agresji Rosji i zbrodniom wojennym w Ukrainie, nie powstrzyma trzech mocarstw — które mają zresztą decydujący głos w Radzie Bezpieczeństwa — przed rozbiorem świata i w następstwie tego interwencjami zbrojnymi wszędzie tam, gdzie uznają, że jest to konieczne. Przemawiając we wrześniu w czasie Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych, Trump postawił sprawę jasno: „Jaki jest w ogóle cel istnienia ONZ? ONZ ma taki ogromny potencjał, zawsze to mówiłem. Ma ogromny potencjał, ale nawet nie zbliża się do tego, żeby z niego korzystać. W większości przypadków wszystko, co ONZ robi, to bardzo mocne słowa, których nigdy się nie trzyma”.
Polska jest średniej wielkości krajem, któremu sprzyjał dotychczasowy porządek światowy oparty na prawie międzynarodowym i poszanowaniu Karty Narodów Zjednoczonych. Unia Europejska, której jesteśmy członkiem, nie stanie się szybko pod względem militarnym światowym mocarstwem. Trudno będzie się jej obronić przed ingerencją, destabilizacją ze strony Chin, czy Rosji. Ci, którzy cieszą się z obalenia Maduro, powinni o tym pamiętać.