Aż trzem na pięć przypadków raka wątroby można było zapobiec — wynika z raportu komisji ds. raka wątroby uznanego medycznego czasopisma „Lancet”. Istotnymi czynnikami ryzyka są m.in. otyłość i otłuszczenie wątroby. Naukowcy uważają, że leki GLP-1 mogą pomóc je zredukować.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
W raporcie komisji stwierdzono, że liczbę przypadków raka wątroby można zmniejszyć poprzez ograniczenie spożycia alkoholu, zapobieganie wirusowemu zapaleniu wątroby i stłuszczeniowej chorobie wątroby związanej z dysfunkcją metaboliczną (MASLD), wcześniej znanej jako „niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby”.
Komisja ostrzega, że udział przypadków raka wątroby spowodowanych ciężką postacią MASLD zwaną „stłuszczeniowym zapaleniem wątroby związanym z dysfunkcją metaboliczną” (MASH) ma wzrosnąć o 35 proc. do 2050 r.
Autorzy wezwali do zwiększenia świadomości na temat rosnącego ryzyka MASLD — zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, Europie i Azji — ze szczególnym uwzględnieniem grup wysokiego ryzyka takich jak osoby z cukrzycą i otyłością.
— Po dokonaniu przeglądu literatury i dyskusji stwierdziliśmy, że opinia publiczna, decydenci polityczni, a czasami nawet lekarze nie są świadomi rosnącego problemu raka wątroby — powiedział „Newsweekowi” Stephen Chan, profesor onkologii klinicznej na Chińskim Uniwersytecie w Hongkongu.
Profesor Hashem B El-Serag z Baylor College of Medicine w Stanach Zjednoczonych dodał: — Biorąc pod uwagę, że większość przypadków raka wątrobowokomórkowego (HCC, inaczej pierwotnego raka wątroby) nie jest uleczalna nawet przy zaawansowanym leczeniu, zapobieganie jest jedynym realistycznym i opłacalnym sposobem zmniejszenia zarówno zachorowalności, jak i śmiertelności związanej z HCC.
— Zapobieganie jest wyjątkowo skuteczne w przypadku HCC, ponieważ główne czynniki ryzyka są znane, wykrywalne, a w wielu przypadkach uleczalne i odwracalne.
Podczas gdy około jedna trzecia światowej populacji cierpi na MASLD, tylko u 20-30 proc. pacjentów rozwinie się cięższa postać choroby z zapaleniem i uszkodzeniem wątroby.
— Spodziewamy się, że MASLD będzie większym problemem w świecie zachodnim, ponieważ istnieje tam więcej przyczyn metabolicznych, takich jak cukrzyca, stłuszczenie wątroby, nadwaga — wyjaśniła Chan.
— MASLD jest silnie związany z insulinoopornością, która jest powiązana z otyłością i cukrzycą typu 2 — dodał El-Serag. — Dieta niezrównoważona zarówno pod względem ilości jedzenia, jak i jego jakości (wysoka zawartość rafinowanych cukrów, wysoka zawartość tłuszczów nasyconych i trans, niska zawartość błonnika) wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wszystkich trzech schorzeń — wyjaśnił naukowiec.
Komisja zwróciła uwagę na kilka sposobów ograniczenia czynników ryzyka. Obejmują one upowszechnienie szczepień przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (HBV) i programów badań przesiewowych oraz wzmocnienie polityki zdrowia publicznego ukierunkowanej na ograniczenie otyłości i spożycia alkoholu, m.in. wprowadzenie minimalnej ceny alkoholu, etykiet ostrzegawczych i ograniczeń reklamowych.
Zespół wezwał również organizacje zawodowe i przemysł farmaceutyczny do współpracy w celu zmniejszenia różnic między wschodnimi i zachodnimi regionami świata w leczeniu klinicznym raka wątroby.
Styl życia do wymiany
— Oczywiście zmiany stylu życia — takie jak zaprzestanie picia lub picie mniej — są również potrzebne — powiedział Chan. Zaznaczył jednak, że nadal nie ma wielu sposobów na to, by pomóc osobom z grupy wysokiego ryzyka we wprowadzaniu i utrzymywaniu zmian nawyków.
A co ze stosowaniem Ozempicu i innych leków GLP-1 na otyłość? — Wykazano już, że leki te są skuteczne w leczeniu MASLD, redukując ilość tłuszczu w wątrobie i zmniejszając zwłóknienie wątroby — powiedział El-Serag.
— Niektóre badania obserwacyjne wykazały już możliwe zmniejszenie marskości wątroby i HCC związane z GLP-1. Chociaż wyniki te wymagają potwierdzenia i rozszerzenia, wyglądają obiecująco — dodał El-Sareg.
Naukowcy szacują, że jeśli uda nam się ograniczać występowanie raka wątroby o 2-5 proc. każdego roku do 2050 r., może to zapobiec 9-17 milionom nowych przypadków raka wątroby i uratować 8-15 milionów istnień ludzkich.
Poprzednie analizy przewidywały, że liczba nowych przypadków raka wątroby niemal podwoi się z 870 tys. w 2022 r. do 1,52 mln w 2050 r., głównie ze względu na wzrost liczby ludności i starzenie się społeczeństw. Największy wzrost spodziewany jest w Afryce. Przewiduje się również, że liczba zgonów z powodu raka wątroby wzrośnie z 760 tys. w 2022 r. do 1,37 mln w 2050 r.
Dlaczego rak watroby jest tak groźny?
Rak wątroby jest już szóstym najczęściej występującym nowotworem i trzecią najczęstszą przyczyną zgonów z powodu raka na świecie.
Według American Cancer Society tylko w tym roku w Stanach Zjednoczonych zdiagnozowanych zostanie około 42 240 nowych przypadków, a około 30 090 osób umrze. Wskaźniki zachorowalności na raka wątroby wzrosły ponad trzykrotnie od 1980 r., a wskaźniki zgonów ponad dwukrotnie.
Ponad 40 proc. przypadków raka wątroby na świecie występuje w Chinach, głównie ze względu na stosunkowo wysoki wskaźnik zakażeń wirusowym zapaleniem wątroby typu B w tym kraju.
„Rak wątroby jest coraz poważniejszym problemem zdrowotnym na całym świecie. Jest to jeden z najtrudniejszych do leczenia nowotworów, z pięcioletnimi wskaźnikami przeżywalności wahającymi się od około 5 proc. do 30 proc. Ryzykujemy podwojenie liczby zachorowań i zgonów z powodu raka wątroby w ciągu następnego ćwierćwiecza jeśli nie podejmiemy pilnych działań w celu odwrócenia tego trendu” — napisał w oświadczeniu przewodniczący Komisji, profesor Jian Zhou z Uniwersytetu Fudan w Chinach.
Przewiduje się, że co najmniej 60 proc. nowotworów wątroby można zapobiec poprzez wyeliminowanie czynników ryzyka, w tym wirusa HBV, wirusowego zapalenia wątroby typu C, MASLD i alkoholu. MASH jest najszybciej rosnącą przyczyną raka wątroby na świecie, a zaraz za nim plasuje się alkohol.
Oczekuje się jednak, że odsetek przypadków raka wątroby związanych z HBV spadnie z 39 proc. w 2022 r. do 37 proc. w 2050 r., podczas gdy liczba przypadków związanych z wirusowym zapaleniem wątroby typu C spadnie z 29 do 26 proc. w tym samym okresie.
— Kiedyś uważano, że rak wątroby występuje głównie u pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby lub chorobą wątroby związaną z alkoholem. Jednak obecnie rosnące wskaźniki otyłości są coraz częstszym czynnikiem ryzyka raka wątroby, głównie ze względu na wzrost liczby przypadków nadmiaru tłuszczu wokół wątroby — powiedział El-Serag w oświadczeniu.
— Jednym z podejść do identyfikacji pacjentów z wysokim ryzykiem raka wątroby byłoby wprowadzenie badań przesiewowych w kierunku uszkodzenia wątroby do rutynowej praktyki opieki zdrowotnej dla pacjentów z wysokim ryzykiem MASLD, takich jak osoby z otyłością, cukrzycą i chorobami układu krążenia.
— Pracownicy służby zdrowia powinni również włączyć doradztwo w zakresie stylu życia do rutynowej opieki, aby wspierać pacjentów w przejściu na zdrową dietę i regularną aktywność fizyczną — uważa El-Serag.
— Decydenci polityczni muszą promować zdrowe środowisko żywnościowe poprzez politykę, taką jak podatki od cukru i wyraźne etykietowanie produktów o wysokiej zawartości tłuszczu, soli i/lub cukru — dodał.
Żródło: Chan, S. L., Sun, H.-C., Xu, Y., Zeng, H., El-Serag, H. B., Lee, J. M., Schwartz, M. E., Finn, R. S., Seong, J., Wang, X. W., Paradis, V., Abou-Alfa, G. K., Rimassa, L., Kao, J.-H., Zhang, B.-H., Llovet, J. M., Bruix, J., Yip, T. C.-F., Wong, V. W.-S., … Zhou, J. (2025). „The Lancet Commission on addressing the global hepatocellular carcinoma burden: comprehensive strategies from prevention to treatment” https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01042-6
Tekst opublikowany w amerykańskiej edycji „Newsweeka”. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweek Polska”.