Najmocniejszą kartą Władimira Putina jest jak na razie Donald Trump. Wołodymyr Zełenski jest być może lepszym pokerzystą, ale mając słabsze karty, może tylko odejść od stolika. Niestety stawką pokera z Putinem jest nie tylko jego polityczna przyszłość, ale również istnienie niepodległej Ukrainy.
Rozmowy pokojowe w Stambule, które zmieniły się w dyplomatyczne qui pro quo, są kolejnym dowodem na to, że Władimirowi Putinowi nie zależy na trwałym pokoju. Wojna jest mu potrzebna z powodów wewnętrznych. Przestawiona na wojenne tory gospodarka zaczyna się kręcić ku zadowoleniu większości Rosjan.
Co najważniejsze długoterminowym celem Rosji jest zrobienie z Ukrainy drugiej Białorusi. Dlatego Kreml nie zadowoli się uznaniem Krymu i Donbasu za część Federacji Rosyjskiej, czy nawet częściowym zniesieniem sankcji. Putin gra o wszystko i będzie przeciągać rozmowy w sprawie zawieszenia broni tak długo, jak Donald Trump nie zirytuje się tym, że rosyjski prezydent przeciąga strunę.
Putin gra na czas ws. Ukrainy
Niestety czas gra na korzyść Moskwy, bo ryzyko, że prezydent USA straci cierpliwość do Putina, jest chyba niewielkie. Trump odpowiadając na pytanie dziennikarza dotyczące nieobecności Putina w Stambule, powiedział: „Po co miałby jechać, skoro ja nie jadę? Nie sądziłem, że Putin mógłby pojechać, skoro mnie tam nie ma”. Już na pokładzie Air Force One dodał: „Nic się nie wydarzy, dopóki nie spotkamy się z Putinem”. Trumpa należy oceniać po czynach, a nie słowach, ale szanse na to, że będzie deus ex machina są niewielkie. Jako biznesmen uwielbia korzystne dla siebie deale, a jako polityk jest wręcz uzależniony od sukcesu. Porażki zwala na innych, w tym konkretnym wypadku na Wołodymyra Zełenskiego, który po awanturze w Białym Domu wie, że nie może się bronić.
Donald Trump i Wołodymyr Zełenski podczas spotkania w Trump Tower w Nowym Jorku, 27 września 2024 r
Foto: Shannon Stapleton/Reuters/Forum / Forum
Rozmowy na szczycie zaproponował rosyjski dyktator, który liczył na to, że Zełenski odrzuci ideę bezpośrednich rozmów, narażając się tym samym na gniew Trumpa poirytowanego przeciąganiem gry wstępnej. Prezydent Ukrainy podjął rękawicę, nie mając żadnych wątpliwości, że została rzucona z niecnych zamiarów. W niedzielę wieczorem ogłosił, że w czwartek będzie czekać na Putina w Stambule. Przez moment wydawało się, że może dojść do przełomu. Recep Tayyip Erdoğan zgodził się być gospodarzem szczytu i zapowiedział, że porozumienie jest blisko. Trump sugerował, że jeśli zajdzie taka potrzeba, poleci do Stambułu wprost z Bliskiego Wschodu.
Świat z niepokojem czekał na ruch Putina, który niemal do samego końca trzymał Zachód w napięciu. Strona ukraińska nie miała złudzeń co do jego prawdziwych intencji. Dwa dni przed planowanym spotkaniem doradca ukraińskiego prezydenta Mychajło Podolak powiedział, że Putin nie przyjedzie do Stambułu. — Nie wyśle tam też swojego sobowtóra — ironizował Podolak, nawiązując do powszechnego przekonania, że prezydent Rosji ma kilku „zastępców”. Ukraiński wywiad szacuje, że Kreml trzyma pod parą trzech „Putinów” na różne okazje.
Putin i trzeci garnitur Kremla
Nadzieje na jakikolwiek przełom przekreślił sam Putin, który zatwierdził w środę wieczorem skład delegacji na rozmowy z Zełenskim. Do Stambułu wysłał trzeci garnitur kremlowskich dygnitarzy: doradcę Władimira Miedinskiego, wiceministra spraw zagranicznych Michaiła Galuzina, szefa głównego departamentu Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Igora Kostiukowa oraz wiceministra obrony Aleksandra Fomina. Kiedy szef rosyjskiego MSZ Siergiej Ławrow nazwał spotkanie w Stambule „intrygą”, było już jasne, kogo Rosja wskaże jako winnego fiaska.
A jednak Zełenski nie dał się sprowokować. Zamiast strzelić focha, wykazał się dyplomatyczną pokorą. Po rozmowach z Erdoğanem w Ankarze powiedział, że z szacunku do prezydentów USA i Turcji wysyła ukraińską delegację do Stambułu na rozmowy z Rosjanami. Przyznał, że strona ukraińska jest gotowa rozmawiać mimo tego, że Moskwa nie traktuje negocjacji poważnie. Przerzucił tym samym piłeczkę na boisko Putina.
— Prezydent Zełenski jest gotowy do rozmów pokojowych, podczas gdy Władimir Putin przysłał jedynie delegację niskiego szczebla, próbując grać na czas. Mamy nadzieję, że prezydent USA zobaczy, czym jest ta kpina i wyciągnie odpowiednie wnioski – komentował rozgrywkę wokół spotkania w Stambule Radosław Sikorski z odległej o 700 km Antalyi, gdzie odbyło się spotkanie szefów dyplomacji krajów NATO.
Jeszcze dalej posunął się szef MSZ Estonii Margus Tsahkna. Delegację Putina porównał do „wymierzenia policzka”. — Putin nie traktuje poważnie tej okazji do osiągnięcia pokoju. (…) Musimy zepchnąć go do narożnika, a wtedy może pojawi się okazja, aby rozpocząć prawdziwy proces pokojowy oraz osiągnąć trwały i sprawiedliwy pokój – powiedział.
Czekamy na ruch Trumpa
Problem w tym, że Putina do narożnika może zepchnąć tylko Trump, który jak na razie nie ma ochoty na boks. Rosyjski prezydent nie boi się gróźb formułowanych przez europejską „koalicję chętnych”. Jedyną nadzieją na pokój w Ukrainie jest przekonanie prezydenta USA, by przyłączył się do „atomowych” sankcji.
Czasu zostało niewiele, bo jak ocenia Jewhen Mahda, szef Instytutu Polityki Światowej w Kijowie, Kreml szykuje się do kolejnej ofensywy. — Rosja chce dyktować (warunki — przyp. red.), a ze względu na swoją pozycję polityczną stara się pokazać, że może przeforsować wszystko. Nie widzę żadnego powodu, dla którego Rosja miałaby zgodzić się na 30-dniowe zawieszenie broni. Przygotowuje się do ofensywy, skoncentrowała znaczne siły, ma na przykład perspektywę wejścia do obwodu dniepropietrowskiego i to jest dość realistyczne – tłumaczy Mahda.
