Sensacyjne odkrycie po 45 latach. Nietoperz wrócił zza światów

Gatunek nietoperza płatkonos kusy, uznawany za wymarłego od 45 lat, został odkryty w nigeryjskich lasach deszczowych.
Potwierdzono obecność aktywnej populacji płatkonosa kusego w pobliżu sanktuarium Afi Mountain i Parku Narodowego Cross River, gdzie zidentyfikowano co najmniej 16 osobników.
Po odkryciu uruchomiono działania ochronne, obejmujące program edukacyjny, kampanię przeciwpożarową oraz monitoring populacji nietoperzy.
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie

Odnaleziony gatunek to płatkonos kusy (Hipposideros curtus), jeden z najrzadszych nietoperzy świata. Zwierzę jest niezwykle małe. Jak donosi The Guardian nietoperz waży mniej więcej tyle, co płaska łyżeczka soli. Przez dziesięciolecia nie rejestrowano jego obecności na wolności. Ostatnie potwierdzone obserwacje pochodziły z lat 70. XX wieku, dlatego wielu naukowców obawiało się, że gatunek wyginął. Przełom nastąpił dopiero w 2016 r., gdy nigeryjska biolog Iroro Tanshi podczas badań terenowych natknęła się na osobnika, który od razu wydał jej się nietypowy.

Wyglądał zupełnie inaczej. Miał duże uszy – mówiła w rozmowie z The Guardian badaczka.

Jeden nietoperz zmienił wszystko

Do odkrycia doszło w rejonie sanktuarium dzikiej przyrody Afi Mountain oraz pobliskiego Parku Narodowego Cross River w południowo-wschodniej Nigerii. Iroro Tanshi prowadziła tam badania do doktoratu i wraz z zespołem odławiała nietoperze w pobliżu jaskiń będących ich schronieniem.

Jak opowiadała badaczka, początkowo w sieci wpadało wiele różnych gatunków. Jednak jeden z osobników zwrócił jej szczególną uwagę. Po sprawdzeniu cech w przewodniku identyfikacyjnym okazało się, że trzyma w dłoniach płatkonosa kusego, który ostatnio był widziany w latach 70. ubiegłego wieku

To był moment, który zmienił wszystko. Najpierw złapanie, a potem uświadomienie sobie: O mój Boże

Naukowcy postanowili kontynuować poszukiwania. Rozstawiono specjalne pułapki harpowe i sieci mgielne w systemach jaskiń na terenie sanktuarium. W kolejnych miesiącach udało się odnaleźć jeszcze 15 przedstawicieli gatunku. Oznaczało to nie tylko potwierdzenie jego przetrwania, ale również odkrycie jedynej obecnie znanej aktywnej populacji tego zagrożonego ssaka. Było to pierwsze udokumentowane stwierdzenie gatunku od około 45 lat i pierwsza rejestracja na świecie od pięciu lat.

Polowania, pożary i wycinka

Samo sensacyjne odkrycie nie oznaczało jednak końca problemów. Wcześniejsze stanowiska płatkonosa kusego w Kamerunie i Gwinei Równikowej zostały zniszczone wskutek wylesiania oraz polowań. To właśnie utrata siedlisk sprawiła, że naukowcy przez lata uznawali gatunek za wymarły.

Po odnalezieniu nietoperzy Tanshi szybko zauważyła, że choć lokalne społeczności chronią duże zwierzęta, takie jak naczelne, nietoperze nie cieszą się podobnym szacunkiem.

Mimo że znajdowaliśmy się na obszarze chronionym, nietoperze były intensywnie odławiane – podkreślała.

W rozmowie z The Guardian badaczka powiedziała, że zaledwie dwa tygodnie po odkryciu przez obszar występowania nietoperzy przeszła rozległa fala ognia, zmuszając naukowców do ewakuacji. Negatywnie wpływają na nie również utrwalone stereotypy łączące nietoperze z pechem, czarami czy chorobami zakaźnymi.

Naukowcy ruszyli do działania

Odkrycie płatkonosa kusego stało się impulsem do stworzenia nowych działań ochronnych. W 2016 roku Iroro Tanshi i specjalista od nietoperzy Benneth Obitte założyli organizację Small Mammal Conservation Organisation (Smacon), której celem jest ochrona małych ssaków, w tym zagrożonych nietoperzy.

Rok później uruchomiono program Zero Wildfire Campaign. W jego ramach opracowano system ostrzegania przed pożarami, wyposażono strażników lasów w sprzęt gaśniczy, odbiorniki GPS i radiotelefony oraz utworzono grupę Forest Guardians nadzorującą bezpieczne wypalanie terenów rolniczych. Organizacja prowadzi także działania edukacyjne skierowane do dzieci i lokalnych społeczności.

Efekty są obiecujące. Liczba pożarów na chronionych terenach znacząco spadła w ciągu ostatnich pięciu lat. Dzięki temu rosną szanse na przetrwanie jedynej znanej populacji płatkonosa kusego.