Skłócona koalicja wciąż ma szansę. Kilka spraw można załatwić bez prezydenta

Można oczywiście skupić się na wyliczaniu wszystkich spraw, których przez porażkę Rafała Trzaskowskiego nie uda się załatwić. Tyle że to jałowe, mało zresztą prawdopodobne, by rządzący chcieli iść w tym kierunku. Skoro wyborcy i wyborczynie byli rozczarowani brakiem sprawczości koalicji 15 października już wiosną 2025 r., to pomyślcie, jak za dwa lata zareagują na komunikat: „staraliśmy się, daliśmy z siebie wszystko, ale się nie dało”.

Pierwszym krokiem musiałoby być porzucenie paradygmatu, jakoby bez przychylności prezydenta jakakolwiek zmiana nie jest możliwa. Nawet tej koalicji udawało się udowadniać, że jest inaczej. Program in vitro został wznowiony i Duda nie miał z tym nic wspólnego, refundację wysokospecjalistycznego leczenia endometriozy też udało się wprowadzić bez udziału prezydenta, bez niego rząd odblokował także środki z KPO i podniósł z dna wizerunek Polski na arenie międzynarodowej. Zamiast skupiać się na tym, czego bez głowy państwa zrobić nie można, lepiej szukać pomysłów, które da się bez niej zrealizować. Zwłaszcza że wielkie projekty leżą na ulicy.

Prezydent Francji Emmanuel Macron zapowiedział niedawno, że chce zakazać mediów społecznościowych dzieciom do 15. roku życia. Najpierw sprawdzi, czy jest szansa na współpracę w ramach Unii Europejskiej. Jeśli nie, Francja samodzielnie wprowadzi takie regulacje.

To nie jest pionierska inicjatywa, Australia pod koniec ubiegłego roku przyjęła prawo zakazujące mediów społecznościowych osobom do 16. roku życia i dała big techom rok na dostosowanie się do nowej rzeczywistości. Prawo zacznie obowiązywać w grudniu, dziś na antypodach trwa dyskusja, czy do Facebooka, X, TikToka itd. powinien zostać dołączony także YouTube.

Nie będę się mądrzył, nie wiem, czy to dobry pomysł. Zakaz wydaje mi się bardzo kuszący, bo media społecznościowe stały się potwornym miejscem. Ani to media, ani społecznościowe. Zamykają nas w bańkach, dzielą, promują radykałów. Ich algorytmy są skalibrowane tak, by realizować interesy właścicieli. Jednocześnie trafiają do mnie argumenty prof. Marilyn Campbell, specjalistki od cyberbullyingu, która pisze w „Nature”, że zakaz niczego nie rozwiązuje. „Rządy powinny raczej inwestować w edukację rodziców i opiekunów, by ci potrafili rozmawiać z dziećmi na temat korzystania z mediów społecznościowych” – pisze prof. Campbell. Przeciwko australijskiemu pomysłowi protestuje również tamtejszy oddział UNICEF, argumentujący, że social media służą także do edukacji i socjalizacji.

Niezależnie od wszystkiego problem jest realny, a świadomość, że internet trzeba regulować – coraz większa. Z początkowego zachwytu mediami społecznościowymi (ktoś jeszcze pamięta, jak miały pomagać demokracji?) nie zostało już nic. Słowem: stoimy u progu wielkiej zmiany (celowo nie dodaję wątku sztucznej inteligencji, to inny, szerszy temat).

Dlaczego polski rząd miałby nie zacząć o tym debaty? Zastanówmy się, rozmawiajmy, pokłóćmy się. To nie jest sprawa PO, PSL, Razem czy innej partii. Big techy są większe niż całe państwa, nie stać nas na podziały w tej sprawie. A uregulowanie miejsca, w którym dzieci spędzają mnóstwo czasu, wydaje się sensowną inwestycją w przyszłość. Zwłaszcza że trzeba to będzie zrobić, więc lepiej zająć się tym prędzej niż później.

Nie chcę zabrzmieć jak naiwniak – żyjemy w czasach, w których polityczna wyobraźnia rządzących nie wykracza poza perspektywę trwającej kadencji. Każda taka próba – niezależnie od intencji – może zostać wtłoczona w bieżący konflikt polityczny, wokół błyskawicznie zaroi się od lobbystów, w regulacji na pewno nie pomoże amerykańska ambasada.

Powtórzmy: lepiej jak najszybciej zacząć o takich przepisach rozmawiać, a nuż coś uda się przepchnąć. Zwłaszcza że rządzącej koalicji przydałby się jakiś bardziej ambitny cel niż dotrwanie do października 2027 r.