Dlaczego leśnicy wpadli na pomysł budowy biurowca w lesie? Tłumaczą to oszczędnościami – nie musieli kupować gruntu. Nawet jeśli leśnicy dokonają wylesienia, czyli zetną las i zbudują tam swoją siedzibę czy parking – to ten teren nadal będzie lasem w rozumieniu polskiego prawa. Publikujemy fragment książki „Polska Rzeczpospolita Leśna, czyli jak Lasy Państwowe stały się państwem w państwie” Marka Józefiaka.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Lasy już dawno otrząsnęły się z afery Eko-Sękocina. Na potęgę budują, rozbudowują, modernizują, adaptują, kupują: siedziby, leśniczówki, ośrodki wypoczynkowe, ośrodki szkoleniowo-wypoczynkowe, sale konferencyjne, osady służbowe, wiaty, pałace, kwatery myśliwskie… Tak, również kwatery myśliwskie – wszak zarządzają też gospodarką łowiecką.
Prowadzą sto czterdzieści siedem ośrodków hodowli zwierzyny i sprzedają zezwolenia na polowania na ich terenie. Te tak zwane OHZ-y obejmują najbardziej atrakcyjne tereny łowieckie w kraju. Zajmują powierzchnię 1,8 miliona hektarów, czyli co czwarty hektar lasu w zarządzie LP. Na ich terenie organizowanych jest ponad pięćdziesiąt tysięcy polowań w ciągu roku.
Jeszcze w latach dziewięćdziesiątych infrastruktura należąca do LP była często zapuszczona. Znajoma córka leśnika opowiadała mi, że leśniczówka, w której mieszkali w Bieszczadach, była ruderą.
– Z dzieciństwa pamiętam, że zawsze było tam okropnie zimno – wspomina.
Leśne szklane domy
Obecnie trudno znaleźć budynki LP, które nie pachniałyby nowością. W ostatnich kilkunastu latach samych nowych lub gruntownie przebudowanych siedzib nadleśnictw powstało co najmniej kilkadziesiąt. Takie inwestycje przeprowadziły między innymi nadleśnictwa Bielsk Podlaski, Chotyłów, Czaplinek, Jamy, Jeleśnia, Międzyrzec, Nurzec, Oleśnica Śląska, Opoczno, Pińczów, Płońsk, Poddębice, Połczyn, Rajgród, Skierniewice, Strzelce, Strzelce Krajeńskie, Sulechów, Sulęcin czy Supraśl.
Od 2016 r. boom budowlany szczególnie widoczny był w regionalnej dyrekcji w Białymstoku. W nowe siedziby zainwestowało tam siedem z dziewiętnastu nadleśnictw, a podobne plany mają kolejne dwa nadleśnictwa.
Każdorazowo otwarciu nowych gmachów towarzyszą oficjalne uroczystości o leśno-państwowo-kościelnym zabarwieniu. Nie brakuje na nich przemów polityków lokalnych i krajowych, przedstawicieli dyrekcji LP, święceń przez kapłanów i uroczystego sadzenia drzew. Zazwyczaj imprezie towarzyszy również przyznawanie kordelasów – czyli leśnych odznaczeń.
Gołym okiem widać, że nadleśnictwa dalekie są od oglądania każdej złotówki dwa razy – budżety budowlane w przypadku siedzib nadleśnictw sięgają od kilku do ponad dziesięciu milionów złotych. Budynki są bogato wykończone – nie brakuje kamieni, przeszkleń czy cegieł klinkierowych. Leśnicy z Lubelszczyzny ironizują, że nowa siedziba nadleśnictwa Strzelce w Hrubieszowie przypomina pałac plantatorów bawełny z Luizjany. O budowli leśnicy donieśli Naszym Lasom – internetowemu profilowi, który publikuje insiderskie informacje na temat LP. Dwukondygnacyjny gmach wyróżnia się potężną kolumnadą. Kosztował 5,7 miliona złotych, a meble do niego – kolejne sześćset siedemdziesiąt pięć tysięcy. „Mają rozmach” – skomentowały Nasze Lasy.
Leśna administracja pracuje w naprawdę przyzwoitych warunkach. Przykładowo, w nadleśnictwie Rajgród (RDLP w Białymstoku) dwudziestu kilku zatrudnionych ma do dyspozycji oddany w 2017 roku budynek o powierzchni użytkowej tysiąca pięćdziesięciu czterech metrów kwadratowych. W Poddębicach (RDLP w Łodzi) – oddany w 2016 roku budynek oferuje dziewiętnastu pracownikom tysiąc sto osiemdziesiąt pięć metrów kwadratowych powierzchni. W Nurcu (RDLP Białystok) na tysiąc trzystu metrach kwadratowych pracuje dwadzieścia siedem osób. W tę powierzchnię wliczają się oprócz biur również sale konferencyjne, sale edukacyjne czy magazyny, ale mimo wszystko pracownicy z pewnością nie narzekają na ciasnotę.
Na plus trzeba zaliczyć fakt, że leśnicy stawiają na ekologiczne rozwiązania. Przykładowo, siedziba nadleśnictwa Człuchów w województwie pomorskim będzie wyposażona w panele fotowoltaiczne, pompy ciepła oraz system ponownego wykorzystania wody deszczowej do celów sanitarnych – informowali architekci, którzy wygrali w 2023 roku konkurs na nową siedzibę. Budowla ma kosztować 9,3 miliona złotych. Tym, co może dziwić, jest fakt, że Lasy zazwyczaj nie budują swoich siedzib z drewna. Używają go głównie jako elementu dekoracyjnego. W większości korzystają z materiałów dużo mniej ekologicznych. Kto, jak nie Lasy Państwowe, ma propagować drewniane budownictwo i doceniać „surowiec wszech czasów”?
„Zatrzymajcie to barbarzyństwo”
Bodaj najbardziej kontrowersyjna budowla LP z ostatnich lat powstała w Szczecinie. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych (RDLP) chciała wyciąć pod budowę swojej siedziby trzydzieści pięć arów lasu w otulinie Parku Krajobrazowego Puszczy Bukowej. Leśnicy zamierzali wyciąć ponad stuletnie dęby. Sama Puszcza Bukowa należy do najcenniejszych przyrodniczo lasów w Polsce – od wielu lat mówi się o konieczności objęcia tego miejsca najwyższą formą ochrony przyrody, czyli parkiem narodowym. Autorem koncepcji parku był wybitny geobotanik i badacz Puszczy Bukowej, profesor Florian Celiński, który zmarł w 2001 roku.
W maju 2016 roku o sekretnym planie budowy gmachu dyrekcji dowiedzieli się działacze szczecińskiego Klubu Kniejołaza – niewielkiej organizacji krajoznawczo-przyrodniczej skupiającej miłośników Puszczy Bukowej.
– Dostaliśmy anonimowy cynk od osoby, która uważała, że to zwykłe barbarzyństwo. Oczywiście, leśnicy swoimi planami nikomu się nie chwalili, tylko po cichu załatwiali sprawę w urzędach. Informator pisał, że jeśli my nie zadziałamy, to nikt tego nie zatrzyma, bo od strony formalnej wszystko już było dopięte – mówi mi Paweł Herbut z Klubu Kniejołaza, oprowadzając mnie po stromych wzgórzach Puszczy Bukowej w marcu 2024 roku.
Kontrowersyjną lokalizację zaaprobowała regionalna dyrekcja ochrony środowiska, pozytywną opinię wydał też Zarząd Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego.
Klubowicze podnieśli alarm w mediach, czym pokrzyżowali plany leśnikom. Trzy dni po emisji materiału o planowanej wycince w „Faktach” w TVN-ie dyrekcja RDLP w Szczecinie wycofała się z budowy w tej lokalizacji. Ostatecznie leśnicy zbudowali siedzibę w innej części Puszczy. Wycięli na ten cel mniej cenny przyrodniczo las sosnowy. Nadal był to jednak las ochronny. Imponujący dwupiętrowy biurowiec o powierzchni trzech tysięcy dwustu metrów kwadratowych kosztował około czterdziestu milionów złotych. Tym razem Klubowi Kniejołaza planów LP storpedować się nie udało.
Dlaczego leśnicy wpadli na pomysł budowy biurowca w lesie? Tłumaczą to oszczędnościami – nie musieli kupować gruntu. Pomagają im w tym absurdalne przepisy ustawy o lasach. Nawet jeśli leśnicy dokonają wylesienia, czyli zetną las i zbudują tam swoją siedzibę czy parking – to ten teren nadal będzie lasem w rozumieniu polskiego prawa. Wycięty w pień las nadal jest lasem, o ile tylko służy Lasom Państwowym.
Fragment książki „Polska Rzeczpospolita Leśna, czyli jak Lasy Państwowe stały się państwem w państwie” Marka Józefiaka wydanej przez Wydawnictwo W.A.B. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweeka”. Książkę można kupić tutaj.
Okładka książki „Polska Rzeczpospolita Leśna, czyli jak Lasy Państwowe stały się państwem w państwie”
