Zniknęłyby w przeszłości jak dziesiątki tysięcy fotografii osób, których nikt już nie pamięta. Umarłyby jak ryby wyrzucone z akwariów mieszkań zaludnianych przez coraz to nowych kolekcjonerów przedmiotów. Ale tej damie przydarzył się Nobel. Dlatego każdy przedmiot, który do niej należał, stał się na wagę złota.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Zniknęłyby w przeszłości jak dziesiątki tysięcy fotografii osób, których nikt już nie pamięta. Umarłyby jak ryby wyrzucone z akwariów mieszkań zaludnianych przez coraz to nowych kolekcjonerów przedmiotów. Ale tej damie przydarzył się Nobel. Dlatego każdy przedmiot, który do niej należał, stał się na wagę złota. Z drobiazgów Joanna Gromek-Illg, czuła obserwatorka i uczestniczka towarzyskiego życia Wisławy Szymborskiej, stworzyła książkowy album pt. „Powrót pogubionych rzeczy. Fotoopowieść o Wisławie Szymborskiej” (wyd. Znak).
Biorę do ręki księgę formatu A4 i mam poczucie, że oglądam rodzinną i osobistą kronikę noblistki wypełnioną prywatnymi zdjęciami, zabawnymi rysunkami, tajnymi karteluszkami. Każda strona to przygoda wizualna, graficzny odlot, za który odpowiedzialny jest Michał Pawłowski. Kolaż znalezisk oddaje charakter poetki: swobodne poruszanie się między wysokimi i niskimi rejestrami. Dowcip, wdzięk, lekkość, budowanie metafizycznych światów ze skorupek codzienności są znakami charakterystycznymi dla jej poezji.
Zdjęcia są opatrzone odręcznymi przypisami, dzięki którym ludzie utrwaleni na fotografiach zyskują imiona i nazwiska.
Myślę o naszym życiu uzbrojonym w iPhone’y non stop w gotowości do utrwalania. Czy miliony zdjęć wykonywanych każdego dnia na świecie są sposobem na przetrwanie, czy raczej świadectwem niekończącej się utraty? Fotozapiski porzucone w pamięci telefonu, wyznania sprowadzone do esemesowych skrótów może i nie znikną do końca świata, ale ich żywot na ogół trwa tyle co migawka w aparacie lub rolka wspomnień podrzucona przez iPhone. Przeszłość istnieje tak długo, jak często do niej zaglądamy. Stare albumy sprzed ery cyfrowej mają tę przewagę, że można ich dotknąć. Wirtualna chmura jest stale w zasięgu ręki, ale my wolimy ciągle utrwalać tu i teraz.
Wisława Szymborska lubiła przedmioty. Miała potężną kolekcję starych pocztówek, zapalniczek, długopisów, nietrafionych prezentów, ale też zbiory listów rejestrujących myśli, odczucia, emocje. Świadectwo epoki, chciałoby się powiedzieć, ale dla mnie przede wszystkim świadectwo życia. Zanurzam się w ten świat, jak w film o ludziach i zdarzeniach bezpowrotnie minionych. Joanna Gromek-Illg umiejscawia znaleziska na osi czasu. Są więc krótkie historie dziadków i rodziców poetki. Starsza siostra i Ichna (dziecięce zdrobnienie Wisławy) to panienki z tzw. dobrego domu. Śmierć ukochanego ojca burzy bezpieczny i beztroski czas dzieciństwa. Wojna objawia grozę, kiedy koledzy idą na front i nie wracają. Lata powojenne to pierwsze miłości, pierwsze próby literackie, małżeństwo z Adamem Włodkiem, poetą i działaczem, przyjacielem do końca życia. Wierzy w jej talent, zachęca do pisania. Z Włodkiem mieszkają w słynnym Domu Literatów na Krupniczej, gdzie po wojnie kłębiło się od talentów i przyszłych luminarzy kultury. Wisława miała talent plastyczny, była sumienną redaktorką rubryki poetyckiej i sama pisała. Z Włodkiem rozwodzą się po czterech latach. Przyszła poetka rzuca się w wir życia towarzyskiego i romansowego. Lubię ten rozdział. Na każdym zdjęciu podziwiać można elegancję poetki. Skąd ona brała te szykowne kostiumy, sukienki, bluzki? W każdej sytuacji nienaganna, otoczona rojem wielbicieli. Jej elegancja jest znakiem przeszłości, o której my, utopione w tandetnych sieciówkach, możemy tylko pomarzyć.
1967 r. to cezura w życiu poetki. Miała 44 lata, gdy spadła na nią miłość życia. Zakochała się z wzajemnością w Kornelu Filipowiczu, mistrzu literackiej miniatury. W rozdziale „Szczęśliwa” widzimy jej zdjęcia rozpromienione uczuciem. Starszy o 10 lat Filipowicz wciągnie ją w swój świat. Dama jeździ pod namiot, na pikniki na trawie, szpera z ukochanym w antykwariatach. Każde w swoim mieszkaniu (nigdy razem nie zamieszkali), oboje z nieodłącznymi papierosami, obrastają na odległość wspólnymi przedmiotami. Kiedy Filipowicz umiera, zostaje pustka, tęsknota, rozpacz zmieniona w poezję. A potem spadł na nią Nobel i każdy fragment jej życia stał się intrygujący.
Książka zaczyna się od wstępu autorki i rozważań na temat przedmiotów. Poetka poświęciła metafizyce przedmiotów wiele wierszy. Rozważania na temat ich osobności, trwania po śmierci właścicieli wypełniają nie jeden z nich. Czy my je posiadamy, czy one posiadają nas. Dziś odpowiedź jest prosta. Przedmioty nami zawładnęły. Nigdy nie były tak pożądane i zarazem nigdy ich życie nie było tak krótkie. Zdziwienie i zachwyt światem rzeczy należą do katalogu spraw najważniejszych noblistki. W książce Gromek-Illg udaje się oddać tę pasję. 
