Z wyników I tury wyborów prezydenckich nie jest zadowolona żadna część Koalicji 15 października. To może być początek kłopotów formacji, które stoją za rządem Donalda Tuska.
Z wyników I tury wyborów prezydenckich płynie kilka lekcji dla koalicji rządzącej. Zwłaszcza osiągnięcia kandydatów mniejszych koalicjantów powinny dać do myślenia. Za chwilę możemy być świadkami potężnych wstrząsów zarówno w Trzeciej Drodze, jak i w Nowej Lewicy. A jeśli Karol Nawrocki zostanie prezydentem, losy koalicji nie malują się w jasnych barwach.
Wybory prezydenckie 2025. „PiS ma koalicjanta”
Wniosek płynący z I tury wyborów prezydenckich jest dla koalicji najbardziej niepokojący — w polskiej polityce widać dokładnie to, co widać było w innych wyborach od USA po Niemcy — konserwatywna prawica znowu jest atrakcyjna dla wyborców. Po wyborach 2023 r. Prawo i Sprawiedliwość nie zbudowało rządu, bo zwyczajnie nie miało z kim. Do większości potrzebowało nie tylko Konfederacji, ale także przynajmniej kilku posłów PSL czy Polski 2050. Nie udało się. Ale w wyborach prezydenckich Sławomir Mentzen dostał dwa razy tyle głosów, ile Konfederacja w rozdaniu sejmowym. Wiadomo, że to są różne wybory, ale wygląda na to, że właśnie powstają podwaliny pod przyszłą koalicję rządzącą na wybory 2027. Bardzo łatwo wyobrazić sobie w tej sytuacji wicepremiera i ministra finansów Sławomira Mentzena.
— Spokojnie. Będziemy stawiać warunki — mówią Konfederaci i szybko dodają, że na razie mowa o warunkach poparcia Karola Nawrockiego w II turze, a o koalicjach rządowych będą rozmawiać w okolicy wyborów parlamentarnych.
Kolejne wnioski nie są dla koalicji specjalnie optymistyczne.
— Zaraz zobaczymy, kto odchodzi z Polski 2050 i czy poczekają, chociaż do zaprzysiężenia nowego prezydenta — trochę złośliwie mówią politycy PSL, ale sami nie są w specjalnie komfortowej sytuacji. Podkreślają, że widać konserwatywny skręt w polskim elektoracie. Jednak definiują go jako sprzeciw wobec liberalnej polityki zagranicznej, obronnej i migracyjnej. A konkretnie: jako sprzeciw wobec zbytniemu zaangażowaniu Polski w wojnę w Ukrainie. — Polacy obawiają się jeszcze mocniejszego zaangażowania. Nie wiem, czy Tusk powinien tuż przed wyborami jechać do Kijowa — zastanawiają się nasi rozmówcy, szukając przyczyn tak wysokich wyników Sławomira Mentzena i Grzegorza Brauna.
PSL będąc konserwatywnym skrzydłem (dokładniej: skrzydełkiem), koalicji rządzącej, nie ma zbyt wielu argumentów na to, że większy skręt w prawo Trzaskowskiego albo postawienie na Hołownię jako wspólnego kandydata (marszałek Sejmuj zdobył niespełna 5 proc. głosów) coś by zmienił. Lewicowi kandydaci mają wspólnie dwa razy większe poparcie niż marszałek Sejmu. PSL nie jest już wiarygodne dla skrajnie prawicowego czy konserwatywnego elektoratu.
Wybory prezydenckie 2025. „Wszystkie ręce na pokład”
Ale lewica też nie jest w najlepszych nastrojach. Magdalena Biejat skończyła co prawda z wynikiem gorszym od Adriana Zandberga tylko o 0,6 pkt proc. i ma wynik lepszy zarówno od Magdaleny Ogórek w 2015 r., jak i od Roberta Biedronia w 2020 r. To jednak wciąż za mało, żeby przekonać wyborców, że Nowa Lewica jest potrzebna. Nagły powrót Zandberga do formy z 2015 r., kiedy poprowadził partię Razem do wyborów parlamentarnych (zdobył ponad 3 proc.) jest wyraźnym sygnałem, że także wyborcy lewicy chcą radykalnych, zdecydowanych ruchów, a nie grania z Tuskiem.
— Ja to widzę tak — tłumaczą politycy lewicy — Lud ma dosyć Tuska i Kaczyńskiego. Widać bardzo wyraźnie zmianę pokoleniową wśród głosujących, w 2027 wygra ten, kto przekona tych młodych, którzy pokazali się dzisiaj i tych z tik toka, którzy za dwa lata będą głosować pierwszy raz. Widać, że jest jakiś ruch po lewej stronie, sytuacja wygląda lepiej niż dwa lata temu, ale pytanie, co z tego zaczynu wyrośnie i jak kto go zagospodaruje.
Jednocześnie jednak przy tej bardzo ostrożnej analizie słychać na lewicy głosy, że najlepiej byłoby teraz być po stronie opozycji (oczywiście, jeśli wygra Nawrocki) a tląca się nadzieja sprowadza się do zdań typu „Zandberg ma kampanijne zrywy, ale potem zapada w sen zimowy. Może teraz też zaśnie”. Na razie wszyscy w koalicji mówią „wszystkie ręce na pokład, bo Nawrocki to jest bardzo niebezpieczna historia”. Dość głośno słychać też narzekania na usypiającą kampanię Trzaskowskiego skierowaną wyłącznie do tradycyjnego elektoratu Platformy.
Wszyscy koalicjanci mają teraz twardy orzech do zgryzienia. Chociaż pojawiają się głosy, że Karol Nawrocki będzie tak twardym prezydentem, tak radykalnym w budowaniu się w kontrze do rządu, że może to koalicji bardzo ułatwić pójście do wyborów 2027. Po prostu wystarczy rozłożyć ręce i powiedzieć „sami widzicie, najpierw Duda teraz ten, co mieliśmy zrobić”. W tych scenariuszach jest jednak jeden haczyk.
Kadencja przyszłego prezydenta kończy się w 2030 r., kadencja kolejnego rządu, jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem wyborczym — w 2031. Oznaczałoby to, że potencjalnie w kolejnych wyborach Koalicja 15 października też musiałaby powiedzieć „i tak nic nie zrobimy, bo Nawrocki nas skutecznie zablokuje”. Wygrana Karola Nawrockiego w każdym scenariuszu jest po prostu bardzo zła wiadomość dla rządu Donalda Tuska.