Wierny żołnierz Jarosława Kaczyńskiego i Zbigniewa Ziobry. Najpierw zabetonował prokuraturę, a teraz chce utrzymać kontrolę nad Trybunałem Konstytucyjnym.
Ponad 2 m wzrostu, potężna postura, choć ostatnio schudł. — Fizyczność Bogdana Święczkowskiego najlepiej oddaje jego charakter — mówi człowiek z PiS znający Święczkowskiego, nazywanego „Godzillą”. Jest apodyktyczny. Ma wybuchowy charakter. Nie znosi sprzeciwu.
— To wyście wymyślili to przezwisko — mówi człowiek z PiS o dziennikarzach. Święczkowski ma je jednak od dekad. Ma też inne, bardziej złośliwe: „Dżaba” (Jabba to pulchna postać z „Gwiezdnych wojen”).
Na prezesa TK wskazał go Andrzej Duda. Cel był jasny: miał się bić z Donaldem Tuskiem. Na Nowogrodzkiej nie chcieli już miękiszonów. Poseł PiS: — Najliczniejsza u nas jest frakcja T. rexów. Wielkie gęby do kłapania, ale rączki do pracy malutkie.
Święczkowski miał być inny. Premier nazywał go „PiS-owskim żandarmem”. Wojna o kontrolę nad Trybunałem Konstytucyjnym właśnie trwa.
Kto kogo chciał odspawać
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek stoi na stanowisku, że Święczkowski nie jest prezesem TK. Jest — mówi „Newsweekowi” minister — „jedynie osobą okupującą ten urząd”. Ale Żurek na razie nie jest w stanie nic Święczkowskiemu zrobić.
A miało być inaczej. W 2022 r. Donald Tusk w „Gazecie Wyborczej”, pytany o TK, przekonywał: — Jest możliwe przywrócenie stanu sprzed czasu, kiedy łamano prawo, bez konieczności pisania nowych ustaw. I oczywiście do tego potrzebna jest i wyobraźnia, i determinacja, odwaga i siła.
Funkcję prezesa TK pełniła wówczas Julia Przyłębska, zaprzyjaźniona i z prezesem Kaczyńskim, i prezydentem Dudą.
Na pytanie: „Jak się pani Przyłębska przykuje do fotela, to co?”, Tusk odparł: — To trzeba odkuć. Po prostu.
Nikt jej jednak nie odkuwał. Odeszła z TK sama w listopadzie 2024 r. — jest sędzią w stanie spoczynku i wiedzie żywot szczęśliwej emerytki.
Jeśli ktoś próbował ją odkuwać, to… Bogdan Święczkowski. Liczył na to, że Przyłębska zakończy swoją kadencję prezesa już w 2022 r., żeby zająć jej miejsce. Święczkowski od momentu, gdy wszedł w 2022 r. do TK, był w PiS uważany za faworyta do objęcia fotela prezesa. Ale bunt w Trybunale przeciwko Przyłębskiej się nie udał, a Święczkowski musiał poczekać.
Przyłębska starała się zresztą zablokować namaszczenie „Godzilli” na prezesa TK przez Dudę. — Nie była fanką Święczkowskiego. Podejrzewała, że chce ją wysiudać z fotela prezesa. Musiała mu to zapamiętać — słyszymy od polityka PiS.
Człowiek z PiS: — Duda ze Święczkowskim się znają z czasów pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości za pierwszych rządów PiS. Duda był wiceministrem. Byli na koleżeńskiej stopie.
Inny dodaje: — Duda go wybrał na prezesa TK nie ze względu na to, że się znają, ale ze względu na to, co teraz widzimy. Święczkowski nie będzie się poddawał, gdy Tusk podejmie próbę siłowego przejęcia TK. „Godzilla” nie podkuli ogona i nie odejdzie.
Dziś także wśród prawników krytycznych wobec rządów PiS nie ma zgody co do tego, czy Święczkowski jest, czy nie jest prezesem TK.
Prof. Andrzej Zoll, były prezes TK, mówi „Newsweekowi”: — Bogdan Święczkowski nie jest prezesem TK. Został wybrany z udziałem dwóch osób, które niezgodnie z konstytucją zasiadają w TK. Jest szeregowym sędzią, bo akurat jego wybór do TK na sędziego był z konstytucją zgodny.
Z kolei adw. Przemysław Rosati, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej, jest przeciwnego zdania: — Bogdan Święczkowski jest prezesem TK. Został powołany przez prezydenta na to stanowisko. Oczywiście, zawsze jest pytanie, na ile istotne są uchybienia przy wyborze jego kandydatury przez Zgromadzenie Ogólne TK, polegające na tym, że uczestniczyły w nim osoby powołane na miejsca już obsadzone, czyli nieuprawnione do udziału w tym zgromadzeniu. Prezes TK nie jest żadnym nadzwyczajnym sędzią, on jedynie kieruje pracami TK.
Zarzuty i immunitet
Kiedy 8 lutego 2022 r. Sejm wybierał Święczkowskiego na sędziego TK, posłowie ówczesnej opozycji krzyczeli: „Hańba! Wstyd!”. Gdy poseł Suwerennej Polski Michał Wójcik wspomniał, że „Godzilla” był w latach 2010-2015 prokuratorem w stanie spoczynku, dzisiejszy rzecznik rządu Adam Szłapka pytał: „I komu to przeszkadzało?”. A na koniec Szłapka krzyczał: „I tak się nie wywinie!”.
Co ciekawe, za Święczkowskim zagłosowali też konfederaci — w tym Krzysztof Bosak i Grzegorz Braun.
To, że obecny rząd wciąż nie zdołał odbić prokuratury z rąk ludzi poprzedniej władzy, to spadek po rządach „Godzilli” w Prokuraturze Krajowej w latach 2016-2022. Obecny prokurator krajowy Dariusz Korneluk (choć Święczkowski, PiS i prezydent uważają, że Korneluk nim nie jest, bo nie został powołany skutecznie) narzeka na nielojalność prokuratorów. — Święczkowski układał sobie prokuraturę, miał swoich ludzi — mówi człowiek z jego otoczenia.
Święczkowski rządził prokuraturą twardą ręką. Degradował i zsyłał do innych miast tych, którzy byli mu nieposłuszni. W 2021 r. oddelegował kilkunastu krytycznych wobec ministra Zbigniewa Ziobry prokuratorów — niektórych na bardzo odległe placówki. W tym Ewę Wrzosek — z Warszawy do Śremu w Wielkopolsce (ponad 300 km od stolicy). Wrzosek podpadła tym, że wszczęła wcześniej śledztwo w sprawie wyborów kopertowych. Ona sama była inwigilowana Pegasusem.
W raporcie prok. Katarzyny Kwiatkowskiej opublikowanym w 2025 r. prześwietlono kilkaset politycznych śledztw z tamtych czasów. Od sprawy wypadku premier Beaty Szydło po zdjęcia europosłów na szubienicach. Część śledztw wznowiono. Ale Święczkowskiemu włos z głowy i tak nie spadł.
Zanim Święczkowski przejął prokuraturę, mówił, że ona nie powinna być niezależna. Twierdził, że powinna w niej obowiązywać żelazna hierarchia. Prokuraturę całkowicie podporządkował sobie i Ziobrze.
Korneluk mówił w 2024 r. — tłumacząc się z nieporadności prokuratury — że zaledwie 400 z 6 tys. prokuratorów wykazało się niezależnością i „kręgosłupem moralnym”.
Obecne władze chciałyby stawiać zarzuty Święczkowskiemu za to, co robił w czasach rządów PiS, ale chroni go immunitet sędziego TK. Jakie są zarzuty? Między innymi wydanie polecenia wykonania kopii materiałów z inwigilacji Romana Giertycha (chodzi o zgranie materiałów na 15 płyt DVD). Prawicowe telewizje ujawniły fragmenty nagrań rozmów Donalda Tuska z Giertychem. Mogły one pochodzić właśnie z inwigilacji Pegasusem. Status pokrzywdzonej ma w tej sprawie Katarzyna Tusk — córka premiera, dla której Giertych pracował jako adwokat.
Święczkowski twierdzi, że jest czysty, a kopie materiałów komisyjnie zniszczono. Pozwał nawet ministra Żurka, oskarżając go o zniesławienie.
Żurek: — Mam przekonanie, że Bogdan Święczkowski w końcu stanie przed niezależnym i bezstronnym sądem, ale najpierw Zgromadzenie Ogólne Trybunału Konstytucyjnego musi uchylić mu immunitet.
Śledczy wnioskowali o uchylenie immunitetu „Godzilli”. Ale dostali odmowę. — Prokuratura Krajowa otrzymała z Trybunału protokół zgromadzenia, karty do głosowania i uchwałę o odmowie zgody na uchylenie immunitetu Święczkowskiemu — informuje Anna Adamiak, rzeczniczka prokuratora generalnego.
Jednak prokuratorzy stoją na stanowisku, że w składzie decydującym o odmowie byli „sędziowie dublerzy”, więc to nie było Zgromadzenie Ogólne TK, czyli odmowa jest nieważna. Śledczy mogą ponownie składać wniosek. Co ciekawe, wedle prokuratorów — pisze nam prok. Adamiak — nawet gdyby ten skład TK uchylił immunitet Święczkowskiemu, to śledczy by uznali, że nie wywołuje to żadnych skutków prawnych.
Sprawa jest więc w martwym punkcie.
Śmierć i bezkarność
Nie tylko ta. Święczkowski nie poniósł żadnej kary za sprawę śmierci Barbary Blidy. 25 kwietnia 2007 r. ABW kierowana przez Święczkowskiego weszła do jej domu. Zbigniew Ziobro chciał mieć widowiskowy sukces w walce z mafią węglową. Całą akcję nagrywano, aby potem się tym pochwalić. Była posłanka lewicy miała w domu broń. Blida poprosiła o umożliwienie skorzystania z toalety. Weszła z nią tam funkcjonariuszka ABW. Mimo to Blida wyjęła z szafki pistolet i postrzeliła się w klatkę piersiową. Reanimacja nic nie dała. Zmarła.
Dalsza kariera Ziobry i Święczkowskiego mogła legnąć w gruzach. Sam prezydent Lech Kaczyński, choć dopiero po latach, przyznawał w książce „Ostatni wywiad” (Łukasza Warzechy): — Szczerze mówiąc, strasznie mnie ta sprawa rozwścieczyła. Sądziłem, że na pewnym szczeblu ponosi się już odpowiedzialność polityczną.
Ziobro i Święczkowski jednak przetrwali.
W 2008 r. Święczkowski przeprosił syna Blidy za to, że agenci ABW pozwolili się jej zastrzelić. — Jako były szef ABW ponoszę moralną odpowiedzialność za to, że moi funkcjonariusze nie zapobiegli tym działaniom Blidy i w konsekwencji jej śmierci — mówił. Ale dodawał też: — Uważam, że takie sytuacje się zdarzają. Nikt osobie, która chce popełnić samobójstwo, nie przeszkodzi w tym, chyba że kogoś się zamknie w kaftan.
Sprawę śmierci Blidy badała sejmowa komisja śledcza, której szefował Ryszard Kalisz z lewicy. Dziś z żalem mówi „Newsweekowi”: — Raport komisji był bardzo dokładny. Ubolewam nad tym, że nie został przeanalizowany przez władze do 2015 r. ani też te po 2023 r. Święczkowski ma przez to poczucie całkowitej bezkarności i to dziś widać po jego buńczuczności. On robi, co chce.
Służba popłaca
Święczkowski pochodzi z Sosnowca, rocznik 1970. Ma tyle lat co Ziobro, ale wygląda na o wiele starszego. Znają się ze studiów na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, byli kolegami. „Godzilla” był zdolniejszym prawnikiem — Ziobro najpierw oblał egzamin na aplikację prokuratorską w Krakowie i dopiero rok później zdał go w Katowicach. Święczkowski nie miał z tym kłopotu za pierwszym razem.
W latach 2005-2007 był zastępcą dyrektora Prokuratury Krajowej, kierował ABW, potem wrócił do PK. A gdy PiS straciło władzę, a pierwszy rząd Donalda Tuska w 2010 r. zlikwidował „krajówkę”, Święczkowski odszedł w stan spoczynku.
Jest mocno związany z PiS. I nigdy partii nie zdradził. Nawet w 2011 r., gdy ziobryści odchodzili bądź byli wyrzucani. Co prawda poparł tworzoną przez nich Solidarną Polskę, ale do niej nie wszedł. Zachował balans między swoimi protektorami — Ziobrą i Kaczyńskim.
Kandydował w 2010 r. z list PiS na radnego sejmiku śląskiego i mandat zdobył.
Z kampanii pochodzi zdjęcie, na którym rozchyla koszulę, a na podkoszulku ma napisy: „Tusk Vision Network nie oglądam” i „G… nie czytam”. Rok później zdobył mandat posła w Wałbrzychu — też z listy PiS — ale odmówił zrzeczenia się statusu prokuratora w stanie spoczynku (a więc i prokuratorskiej emerytury). W tej sytuacji marszałek Sejmu wygasił mu mandat, bo prawo zabrania łączenia tych dwóch funkcji. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy tę decyzję. Stracił też mandat radnego w sejmiku — bo nie mógł go łączyć z mandatem poselskim. Wniósł sprawę do sądu, ale nic nie wskórał.
Prokuratorska emerytura była wysoka — ok. 14 tys. zł. Miał 40 lat i nie musiał nic robić.
Do dziś zgromadził spory majątek. I to mimo że w 2025 r. rząd obciął budżet TK, aby nie było z czego wypłacać pensji m.in. Święczkowskiemu. Ale już na 2026 r. pieniądze przywrócono. W oświadczeniu majątkowym ma: dom 240 mkw., domek letniskowy 80 mkw. I pieniądze: 1 mln 124 tys. 900 zł oraz 99 tys. 500 dol. USA — tyle zadeklarował (w majątku wspólnym z żoną). W jego oświadczeniu są też m.in.: wanna ogrodowa, dwa samochody SUV i instalacja fotowoltaiczna. Najnowsze oświadczenie jest w trakcie weryfikacji — dostępne będzie w najbliższych tygodniach.
Jest mężem śląskiej sędzi Małgorzaty Hencel-Święczkowskiej. Żona została — decyzją ministra Żurka — odwołana ze stanowiska prezesa Sądu Rejonowego w Sosnowcu. Minister sprawiedliwości tłumaczył, że zmiany wynikają z potrzeby zapewnienia „rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków” przez prezesa sądu. Święczkowski uznał to za „odwet”.
Bój o nowych sędziów
Święczkowski ma do walki z rządem motywację i polityczną, i prywatną. Nadchodzi czas konfrontacji.
Koalicja 15 października wybrała w Sejmie sześciu nowych sędziów TK. Nowi jeszcze nie mają większości w Trybunale, ale zdobędą ją we wrześniu. Przedwczesne odejście z powodów zdrowotnych Krystyny Pawłowicz przyspieszyło ten proces.
W obozie PiS liczono, że Święczkowski ubiegnie koalicję. „Godzilla” rozczarował partię. Dlaczego? Politycy PiS złożyli do TK wniosek o uznanie za niekonstytucyjne przepisów (uchwalonych zresztą przez PiS w czasie rządów tej partii), na podstawie których wybierani są sędziowie TK. W konsekwencji prezydent nie mógłby odebrać ślubowań od nowych sędziów.
Święczkowski najpierw przesunął termin rozprawy, a potem odroczył ją, prosząc prezydenta o dostarczenie opinii w tej sprawie. Ogłaszając to, Święczkowski rzucił, że ślubowania to „prerogatywa czy też kompetencja” prezydenta, a nie żaden zwyczaj, co sugeruje, w którym kierunku pójdzie orzeczenie.
W PiS są pewni, że Święczkowski nie odda TK bez walki. Obóz rządowy chce do niego wprowadzić nowych sędziów nawet bez ślubowania w pałacu.
Co pan zrobi, jeśli Bogdan Święczkowski nie wpuści nowych sędziów do siedziby TK i nie uzna ich statusu? — pytam ministra Waldemara Żurka.
— Trybunał Konstytucyjny to nie jest prywatny folwark pana Święczkowskiego, w którym może on sobie wybierać gości — odpowiada minister. — Sędziowie wybrani 13 marca mają pełnoprawny mandat. Jeśli zostaną podjęte próby fizycznej blokady, wdrożymy przygotowany plan B. Zapewnimy sędziom możliwość wykonywania obowiązków z udziałem prezydenta lub bez niego. Czas bezkarności i siłowego paraliżowania instytucji państwa właśnie się skończył — zapewnia.
Ten plan B to albo wysłanie prezydentowi podpisanych ślubowań, albo złożenie ich przed Zgromadzeniem Narodowym.
Adw. Przemysław Rosati, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej: — Złożenie ślubowania przez sędziów TK wobec prezydenta to zwyczaj konstytucyjny. Propaństwowy, ale tylko zwyczaj, a nie wymóg. Z konstytucji wprost wynika, że sędzią TK jest się od chwili wyboru przez Sejm. Prezes TK ma obowiązek dopuszczenia osób wybranych przez Sejm do orzekania w Trybunale. W przeciwnym razie złamie konstytucję.
Były prezes Trybunału Konstytucyjnego prof. Marek Safjan stwierdził nawet w TVN24, że jeśli Karol Nawrocki nie będzie chciał odebrać ślubowań, to można uznać prezydenta za niezdolnego do sprawowania urzędu. Ścieżka prawna do odsunięcia prezydenta jest jednak praktycznie niemożliwa do pokonania: o takiej niezdolności musiałyby orzec TK albo dwie trzecie Zgromadzenia Narodowego. Ani tu, ani tu obóz rządzący nie ma dość szabel.
Jednak próba odsunięcia Karola Nawrockiego mogłaby być wodą na młyn prawicy. — Jest jeden polityk, w obronie którego elektorat prawicowy wyjdzie masowo na ulice: właśnie Nawrocki — mówi polityk PiS.
Takie marzenie się jednak nie spełni. W PiS liczą na coś innego: że „Godzilla” nie odda kontroli nad Trybunałem. Że nie okaże się członkiem frakcji T. rexów.