Choć wciąż daleko nam do gigantów, to właśnie tu powstają projekty nanosatelitów, instrumentów naukowych dla misji Europejskiej Agencji Kosmicznej, a także nowoczesne systemy obrazowania i analizy danych satelitarnych.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Stolica Dolnego Śląska ma długą tradycję akademicką i inżynierską. Politechnika Wrocławska i Uniwersytet Wrocławski od lat kształcą specjalistów w dziedzinie elektroniki, optyki i informatyki. To właśnie z tego środowiska wyrasta wiele młodych firm, które w ostatniej dekadzie zdecydowały się na krok w stronę kosmosu.
Dobrym przykładem jest Scanway, firma związana z Wrocławskim Parkiem Technologicznym, która oferuje rozwiązania dla sektorów kosmicznego i przemysłowego, działająca w branży technologii obserwacyjnej i systemów wizyjnych.
— Od początku zajmowaliśmy się tematami, które orbitowały wokół kosmosu. Działalność zaczęliśmy od mniejszych zleceń, które robiliśmy dla Politechniki Wrocławskiej, później pracowaliśmy nad własnymi projektami badawczo-rozwojowymi — mówi Jędrzej Kowalewski, prezes zarządu Scanway SA.
Dziś Scanway to firma o globalnym zasięgu, która jest jednym z przedstawicieli nurtu New Space — czołowego eksportera technologii kosmicznych w Polsce — i jednym z kilkunastu istotnych podmiotów w Europie z szansą ekspansji na terenie USA.
Jako pierwsza krajowa spółka dostarczy instrument optyczny do komercyjnej misji lunarnej i co więcej, stworzy europejski system do przetwarzania zdjęć Księżyca. W grudniu 2024 r. Scanway podpisał kontrakt z Intuitive Machines w ramach programu Lunar Data Network (LDN), współfinansowanego przez NASA. Celem tego przedsięwzięcia jest stworzenie infrastruktury komunikacyjnej wokół Księżyca, niezbędnej dla przyszłych misji kosmicznych i trwałej obecności człowieka poza Ziemią. Polski teleskop zostanie umieszczony na pokładzie pierwszego satelity LDN, który będzie się poruszać po eliptycznej orbicie, w odległości od 500 do 2800 km nad powierzchnią Księżyca.
Co więcej, na zlecenie Europejskiej Agencji Kosmicznej, w ramach tej samej misji spółka odpowiadać będzie za przetwarzanie zobrazowań satelitarnych Księżyca. Scanway stworzy więc europejski system przetwarzania danych satelitarnych z Księżyca i połączy — w zakresie obserwacji Księżyca — Europę z amerykańskim programem księżycowym Artemis, obecnie największym i najbardziej zaawansowanym na świecie.
Nowa strategia firmy Scanway na lata 2026-2028 zakłada, że stanie się ona jednym z największych integratorów ładunków optycznych w Europie. — Nasza strategia odpowiada na globalne trendy w sektorze kosmicznym i przemysłowym oraz rosnące zapotrzebowanie na rozwiązania optyczne i systemy przetwarzania danych. Jej głównym celem jest osiągnięcie przez Scanway pozycji jednego z największych integratorów ładunków optycznych w Europie i przeskalowanie działalności operacyjnej do poziomu umożliwiającego produkcję kilkunastu ładunków optycznych rocznie w przedziale cenowym 0,5-2,0 mln euro — podkreśla Kowalewski.
— Patrząc z perspektywy sektora kosmicznego, optoelektronika staje się dziś strategiczną gałęzią obronności. To właśnie obrazowanie, akwizycja obrazów i przetwarzanie oraz analiza danych w czasie rzeczywistym decydują, kto widzi pierwszy — a więc kto ma przewagę. Polska ma tu wiele do zrobienia, ale też wyjątkową szansę, by przez celowane inwestycje stać się liderem w regionie, łącząc kompetencje kosmiczne, dronowe i naziemne w spójny system optoelektronicznej tarczy obronnej — zaznacza Kowalewski.
Nowe standardy w branży
Kolejną wrocławską firmą w tej branży jest Thorium Space, która powstała w 2017 r. Jej ambicją jest wprowadzić rodzimy sektor kosmiczny do światowej pierwszej ligi. Od początku koncentruje się na projektowaniu i rozwijaniu nowoczesnych systemów komunikacji satelitarnej. Jej celem jest stworzenie kompletnego ekosystemu łączności — od segmentu kosmicznego po naziemny. Rozwija więc zaawansowane payloady telekomunikacyjne, terminale naziemne oraz innowacyjne płaskie anteny z elektronicznie sterowaną wiązką, które razem tworzą spójne i unikatowe rozwiązania dla rynku globalnego.
— Naszą siłą jest interdyscyplinarny zespół — inżynierowie i eksperci łączący doświadczenie w kosmosie, telekomunikacji i obronności. To dzięki nim budujemy technologie, które nie tylko odpowiadają na globalne wyzwania, ale także kreują nowe standardy w branży — mówi Milena Bobińska, Head of Business Line Thorium Space SA.
Do jednych z największych osiągnięć Thorium należy m.in. nawiązanie współpracy ze szwedzką firmą Sivers Semiconductors nad unikatowymi chipsetami do terminali naziemnych i payloadów kosmicznych. To pierwsze w tej części Europy układy BFIC (Beam-Forming IC), które umożliwiają równoczesną obsługę dwóch niezależnych wiązek. — To, co wyróżnia nasze układy BFIC, to nie tylko zdolność do równoczesnej obsługi dwóch niezależnych wiązek, ale również ich kompaktowość, energooszczędność i skalowalność, które mają kluczowe znaczenie w nowoczesnych systemach satelitarnych. Nasze rozwiązania projektujemy od początku z myślą o zastosowaniach kosmicznych — z rygorystycznymi wymaganiami certyfikacyjnymi i niezawodnościowymi. To technologiczny krok milowy, stawiający nas w gronie globalnych liderów — dodaje Bobińska.
— Jednym z największych wyzwań, które stoi teraz przed naszą firmą, jest zdobycie odpowiedniego finansowania dla ambitnych projektów kosmicznych. Równolegle musimy sprostać rygorystycznym wymaganiom certyfikacyjnym i niezawodnościowym dla urządzeń pracujących w przestrzeni kosmicznej. Widzimy też, jak globalne problemy z dostępnością komponentów elektronicznych dotykają branżę — dlatego budujemy własne kompetencje, aby te ryzyka minimalizować — mówi Bobińska. — Naszą ambicją jest, aby technologie tworzone w Polsce trafiały na światowe rynki i kształtowały przyszłość globalnej komunikacji satelitarnej — dodaje.
Jak science fiction
O rosnącej roli kosmicznych technologii świadczy nie tylko działalność firm, ale i sposób, w jaki miasto samo zaczyna z nich korzystać. Wrocław wdrożył rozwiązania oparte na zdjęciach satelitarnych do analizy bazy podatkowej. Dzięki nim urzędnicy potrafią wykryć budynki lub nieruchomości, które wcześniej nie były prawidłowo opodatkowane. To przykład praktycznego wykorzystania danych kosmicznych do zarządzania miastem — rozwiązanie, które jeszcze kilka lat temu brzmiałoby jak ze scenariusza filmu science fiction.
Samorząd angażuje się także w wydarzenia i promocję sektora kosmicznego. Dzień Przemysłu Kosmicznego Wrocław stał się okazją do spotkań przedsiębiorców, naukowców i przedstawicieli agencji rządowych. W ramach inicjatywy Space.Connect MeetUP firmy technologiczne i start-upy z regionu wymieniają doświadczenia i nawiązują współpracę.
Kosmos na uczelni
Ważnym elementem budowania kosmicznego ekosystemu jest edukacja. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu uruchomił kierunek Inżynieria danych satelitarnych i kosmicznych. To odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na specjalistów od przetwarzania obrazów i informacji satelitarnych. Politechnika Wrocławska prowadzi natomiast badania nad optyką i elektroniką kosmiczną, które znajdują zastosowanie w instrumentach naukowych misji Europejskiej Agencji Kosmicznej.
Na wrocławskich uczelniach rozwijano m.in. projekty eksperymentów wysyłanych na Międzynarodową Stację Kosmiczną, a także prace nad systemami nawigacji księżycowej. To dowód, że nie tylko biznes, ale i środowisko naukowe miasta coraz silniej wpisuje się w europejski pejzaż kosmiczny.