We wtorek późnym wieczorem czasu polskiego Donald Trump wygłosi doroczne orędzie o stanie państwa. Niektórzy prezydenci wykorzystują tę okazję, by promować swoje reformy, inni podczas przemówienia przedstawiają własną wizję USA. Różnice pomiędzy ich intencjami najłatwiej zauważyć jest, śledząc słowa, do których wracają najczęściej. I te, których unikają.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
W przypadku Donalda Trumpa szczególnie charakterystycznym, często powtarzanym przez niego słowem jest przymiotnik „wielki”. Prezydent USA używa go, by wszystko, do czego się odnosi, przedstawiać w rozmiarze XXL: Amerykę, miejsca pracy, stawiane mury, powroty do normalności. Jednak dla jego krytyków bardziej znaczące może okazać się słowo, którego dotychczas użył tylko raz. Warto wypatrywać go w jego wtorkowym wystąpieniu.
„Wielka” Ameryka pod rządami Trumpa
Zacznijmy od ulubionego słowa Trumpa — „wielki”.
W 2017 r. (ściśle rzecz biorąc, był to występ przed izbami Kongresu, nie oficjalne orędzie o stanie państwa) nie ograniczył się on jedynie do zapowiedzi budowy muru na granicy z Meksykiem. Obiecywał „budowę wielkiego, wielkiego muru wzdłuż naszej południowej granicy”.
W 2020 r. „wielki” był spoiwem łączącym różne fragmenty przemówienia. Były więc „nasze wielkie, republikańskie cięcia podatków”. Była historia o dawnym więźniu, który po wyjściu na wolność pozostawał wolny od nałogów — Trump poradził mu, aby „kontynuował swoją świetną, wielką robotę”. Były też retoryczne ozdobniki: „wielka edukacja”, „wielka praca”, „wielki zaszczyt”. Sprawiały one, że osobiste historie stały się częścią marki osobistej prezydenta.
Słowem, które z kolei niemal nie występuje w orędziach Trumpa, jest „demokracja”. Według oficjalnych zapisów nie pojawiło się ono w przemówieniach z 2017, 2018 ani 2019 r.
Kiedy w końcu padło w 2020 r., zostało w ciekawy sposób powiązane z konkretnym twierdzeniem o „59-narodowej koalicji dyplomatycznej” przeciwko prezydentowi Nicolásowi Maduro. Chwilę wcześniej, Trump przedstawił Juana Guaidó jako „prawdziwego i legalnego prezydenta Wenezueli”. Jak mówił, USA „wspierają nadzieje innych na przywrócenie demokracji”. Biorąc pod uwagę wydarzenia z czasów jego drugiej kadencji, nikt nie może mu zarzucić, że ze znacznym wyprzedzeniem nie sygnalizował, gdzie leżą jego priorytety.
„Demokracja” i „inflacja”, które poróżniły Trumpa i Bidena
Jest jeszcze przypadek „inflacji” — rzeczownika, który ostatnio zdominował polityczne rozmowy w USA. W orędziach Trumpa z lat 2017-2020 słowo to nie pojawia się w ogóle. Nie znaczy to jednak, że prezydent nie mówił o cenach czy dobrobycie — wręcz przeciwnie, do tych kwestii odnosił się często. Inflacja stała się tematem numer jeden dopiero za kadencji Joego Bidena. Wtedy Trump zaczął używać tego słowa regularnie.
W przypadku Bidena było wręcz odwrotnie. Spowodowany w dużej mierze pandemią, gwałtowny wzrost inflacji podczas jego kadencji sprawił, że jako prezydent poruszał ten temat wielokrotnie.
— Inflacja odbiera ludziom zyski — mówił w 2022 r. — Dlatego moim priorytetem jest ustabilizowanie cen.
— Inflacja spadła z 9 do 3 proc. — ogłaszał dwa lata później.
Kolejnym wyrażeniem, do którego Biden wracał często, była unikana przez Trumpa „demokracja”. W swoim orędziu z 2021 r. ogłosił, że jego misją jest „odbudowa kraju, ożywienie naszej demokracji i zapewnienie Ameryce zwycięstwa w przyszłości”. Opisując Kongres, w 2022 r. mówił o „twierdzy demokracji”. Rok później, z jego ust padło:
— Dzięki demokracji wszystko jest możliwe. Bez niej nie istnieje nic.
W 2024 r. atak na Kapitol z 6 stycznia 2021 r. nazwał „najpoważniejszym zagrożeniem dla amerykańskiej demokracji od czasów wojny secesyjnej”, po czym dodał: — Ameryka zachowała siłę, a demokracja zwyciężyła.
Co orędzia Trumpa mówią o jego poglądach?
Według ogólnych danych w przemówieniach Trumpa najczęściej pojawiają się takie słowa jak: „amerykański” (212 razy), „Stany Zjednoczone” (122), „kraj” (90) i „ludzie” (80). Także wyraz „wielki” plasuje się niezwykle wysoko — dotychczas użyto go 66 razy, czyli tyle samo, co słowa „praca”. Tym samym, przymiotnik wyprzedził niektóre z typowych słów dla narracji prezydenta, takie jak „granica”, która pojawiła się 35 razy, czy „imigracja”, o której wspomniał 24 razy.
Lista słów najczęściej używanych przez Bidena jest podobna („amerykański”, „Stany Zjednoczone”, „ludzie”, „praca”, „zawód”). Jednak wyraźną różnice można zauważyć dopiero gdy przyjrzymy się słowom, których Trump unika. „Demokracja” znalazła się wśród trzydziestu słów najczęściej używanych przez Bidena (42 razy). On także używał przymiotnika „wielki”, jednak w inny sposób. Podczas jego prezydenckich orędzi padło ono 18 razy, zwykle w kontekstach opisowych lub narracyjnych, np. „wielka amerykańska opowieść”, „wielki punkt zwrotny”, „wielka historia powrotu” czy „wielki przyjaciel i wielki lider związkowy”.
Na podstawie tych danych trudno jednoznacznie stwierdzić, w co naprawdę wierzy Trump czy Biden. Widać natomiast, jaką funkcję retoryka obecnego prezydenta USA pełni w jego orędziach. Trump bezustannie pompuje nastrój, powtarzając słowo „wielki”, koncentruje narrację na Ameryce i Amerykanach, a w przemówieniach z czasów pierwszej kadencji kwestie, takie jak „demokracja” czy „inflacja”, traktował jako tematy opcjonalne.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
