Bieda ma czasem twarz starszej pani w eleganckim futrze. Tyle że futro jest z lepszych czasów, a teraz brakuje na jedzenie.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Kiedy słyszymy słowo „bieda”, odruchowo myślimy o osobach żyjących na wsiach, w małych miastach albo w tzw. złych dzielnicach dużych miast. Tymczasem ludzi, którzy ledwie wiążą koniec z końcem, można spotkać także w miejscach nie kojarzących się z ubóstwem.
Tam bieda jest niewidzialna, mieszka w otoczeniu luksusowych sklepów, modnych restauracji i superdrogich salonów urody. Ma twarz starszej pani, która nosi płaszcz z futrzanym kołnierzem i pięknie wypastowane skórzane buty, ale chodzi głodna. Bo ten płaszcz i te buty są z lepszych czasów. A teraz brakuje na jedzenie.
Żyje się drogo
Pani Anna i pan Jerzy są starszym małżeństwem, mieszkają w Wilanowie, który uchodzi za jedną z najbogatszych dzielnic Warszawy. Pan Jerzy od kilkunastu lat choruje na Alzheimera, opiekuje się nim żona. Czasami, gdy mąż ma lepszy dzień, bo choroba daje mniej objawów, udaje jej się odwiedzić klub dla emerytów, gdzie ma z kim pogadać.
Ale są i takie dni, kiedy pani Anna nie może wyjść z domu, musi przy nim być i czuwać. Bo kiedyś pan Jerzy wyszedł z domu i zostawał garnki na kuchence gazowej. Spaliły się, na szczęście nic gorszego się nie stało, bo zdążył wrócić i wyłączyć gaz.
Małżonkom długo pomagała córka, ale kilka lat temu zmarła na nowotwór i zostali kompletnie sami. A mimo to są bardzo samodzielni. Twierdzą, że mają dobrych sąsiadów, którzy wiedzą o ich trudnej sytuacji, robią im czasem zakupy, pomagają pani Annie w opiece nad mężem.
Mają bardzo skromny budżet, bo ich dwie emerytury to 2,5 tys. złotych, więc po odjęciu miesięcznych kosztów mieszkania zostaje im na życie 1200 złotych. Tyle musi wystarczyć na żywność, środki czystości, na wszystko. A jak mówią, w stolicy żyje się drogo.
W pobliskim miasteczku Wilanów, enklawie warszawskich lemingów, mieszka samotna matka z czwórką dzieci. Ojciec zostawił rodzinę, nie płaci alimentów, założyła mu sprawę w sądzie, ale do czasu wyroku musi sobie jakoś radzić. A z jedną pensją nie jest łatwo, mimo że pracuje w salonie kosmetycznym. Brakuje na nowe buty i kurtki dla dzieci, które bardzo szybko rosną. Najmłodsze ma 4 lata, więc buty trzeba mu kupić kilka razy w roku, ubrania zresztą też.
Pieniędzy wystarcza na opłaty i na ciepły obiad codziennie. Ale kiedy dzieje się coś nieprzewidzianego – któreś z dzieci zachoruje albo zepsuje się pralka – misterna konstrukcja oszczędnego wydawania wali się z hukiem. Tej matce nie należy się żadna pomoc: zarabia wciąż na tyle dużo, że nie może liczyć na wsparcie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Pan Władysław ma 65 lat i od śmierci żony żyje samotnie. Dorabiał do skromnej emerytury i dawał sobie nieźle radę, dopóki nie zachorował na nowotwór kości. Leczenie przerosło jego możliwości, bo nie wszystkie leki są refundowane.
Kiedy już zapłaci za mieszkanie, w portfelu zostaje mu dokładnie 282 złotych. Nie należy mu się żadna pomoc instytucjonalna, bo ma emeryturę, która przekracza wszystkie progi dochodowe. Korzysta z banku żywności.
To nie jest życie
Wszystkie te historie opowiedziała mi Joanna Sadzik, prezeska Stowarzyszenie WIOSNA, które organizuje akcję Szlachetna Paczka. I gorzko podsumowała, że w takich przypadkach system zawodzi. Gdyby nie organizacje pozarządowe, takie jak Bank Żywności, Caritas czy właśnie Szlachetna Paczka, wszystkie te osoby byłyby pozostawione same sobie.
– Pomoc społeczna nie jest w stanie dotrzeć do wszystkich, którzy potrzebują. A też jest tak, że w Warszawie po prostu życie jest droższe. Tak, łatwiej tam znaleźć pracę, ale też praca za minimalną pensję albo za niewielką pensję nie wystarcza na wynajęcie mieszkania i godne życie. Podobnie jest w dużych miastach, bo to nie jest kwestia tylko Wilanowa, ale także innych warszawskich dzielnic, które w powszechnym przekonaniu uchodzą za zamożne – zwraca uwagę Joanna Sadzik.
Na przykład na pięknie odremontowanym Starym Mieście w Krakowie, które sprawia wrażenie bogatej enklawy otwartej na mieszkańców i licznych turystów. Ale są tam również mieszkania socjalne w starych kamienicach, w których nie ma łazienki, a toaleta jest na podwórku albo w piwnicy.
Mieszkańcy takich domów też są pozostawieni sami sobie. Nawet jeżeli dostają okresowy zasiłek z pomocy społecznej, to nie daje im on nadziei na zmianę. To jedynie doraźna pomoc, która pozwala przetrwać. Ale to nie jest życie, tylko wegetacja. Czasem znajdzie się ktoś życzliwy, kto podpowie, że w dziennym domu opieki społecznej można zjeść za darmo ciepły posiłek i skorzystać z rady lekarza. To jednak wciąż wegetacja, bo po opłaceniu wszystkich rachunków nie wystarcza na wykupienie recepty na nowe okulary, więc trzeba chodzić po omacku w starych.
W zeszłym roku wolontariusze Szlachetnej Paczki dotarli do 17 rodzin mieszkających w warszawskim Wilanowie, 12 rodzin z Konstancina-Jeziornej, 50 rodzin mieszkających na wrocławskim Starym Mieście i 37 ze ścisłego centrum Krakowa.
Wręczyli im to, czego najbardziej potrzebowali, czyli przede wszystkim żywność. Ale pani Anna i pan Jerzy dostali też nowe garnki w miejsce tych spalonych, a samotna matka ubrania i buty dla swojej czwórki dzieci.
Pan Władysław otrzymał bon do apteki, nowe ręczniki i pościel, bo ta, którą miał, była już bardzo zużyta. Dostał też zapas jedzenia i środków czystości na kilka miesięcy.
– Nasi wolontariusze pomagają wszystkim tym osobom przez cały rok. Bo jak się trafia do jakiejś rodziny, poznaje się jej historię, to ciężko ją później zostawić. Nie da się przecież zostawić pana Władysława, który ma 65 lat i nowotwór kości. Ale wolontariusze Szlachetnej Paczki przede wszystkim pomagają mu poradzić sobie z samotnością, czyli po prostu z nim rozmawiają przez telefon, czasem go odwiedzają – mówi prezeska stowarzyszenia Wiosna.
Ma marzenie, by pomoc społeczna w Polsce polegała z jednej strony na aktywizowaniu lokalnej społeczności do pomagania innym, a z drugiej na uczeniu w szkołach, jak pomagać. Bo o ile oswoiliśmy się już trochę z osobami z niepełnosprawnością, nie boimy się zapytać, czy nie trzeba im pomóc, to wciąż często nie wiemy, jak zapytać o to sąsiada. A on się wstydzi i sam nam tego nie powie.
Dlatego – powtarza Joanna Sadzik – warto rozmawiać z sąsiadami. Warto zwracać uwagę na osoby samotne i te, które mają w rodzinie dziecko z niepełnosprawnością albo osobę starszą. Bo może się okazać, że potrzebują pomocy. – Kiedy w domu pojawia się choroba, zazwyczaj brakuje pieniędzy. I nawet jeżeli taka osoba nie potrzebuje naszej pomocy materialnej, to warto z nią po prostu pobyć, wypić herbatę, zaprosić ją, poczęstować ciastem – mówi prezeska Wiosny.
– Jeżeli nawiążemy z nią bliższe relacje, na pewno się dowiemy, czy jest tam potrzebna jakaś pomoc. W Wilanowie naprawdę pomagają sąsiedzi. Gdyby choć połowa z nas pomogła jednej osobie ze swojego otoczenia, świat wyglądałby inaczej. Tyle by wystarczyło.