500 plus świętuje 10 urodziny. Na przestrzeni ostatnich lat wyraźnie wzrosła grupa osób korzystających ze świadczenia. Znacząco wzrosły również kwoty wypłat.
1 kwietnia minęło 10 lat od wejścia w życie programu „Rodzina 500 plus”. Pomysł wprowadzenia dodatku w wysokości 500 zł na drugie i kolejne dziecko był sztandarową obietnicą Prawa i Sprawiedliwości podczas kampanii parlamentarnej w 2015 roku. Niedługo po zwycięstwie wyborczym tej partii przegłosowano ustawę, co skutkowało wprowadzeniem świadczenia od 1 kwietnia 2016 roku.
500 plus po 10 latach. Tyle osób pobierało
Z danych przekazanych „Wprost” przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że w pierwszych latach (2016-2018) funkcjonowania programu z 500 plus korzystało od 3,6 do 3,9 mln dzieci miesięcznie. W 2020 roku było to już 6,5 mln dzieci. Wzrost ten ma związek z faktem, iż w drugiej połowie 2019 roku zapowiedziano, że świadczenie będzie przysługiwało również na pierwsze dziecko (wcześniej obowiązywało kryterium dochodowe – 800 zł netto na osobę w rodzinie lub 1200 zł jeśli w rodzinie jest wychowywane dziecko niepełnosprawne). W 2025 roku z programu skorzystało 6,7 mln dzieci.
Zmiany wprowadzane w programie widać po kwotach, które przeznaczano na wypłaty świadczenia. Z danych przekazanych nam przez resort rodziny wynika, że w 2016 roku łączna suma wypłat wyniosła w 17,6 mld zł. W 2017 roku, pierwszym pełnym roku funkcjonowania 500 plus było to 23,8 mld zł. Po tym jak program rozszerzono również na pierwsze dziecko łączna kwota wypłat wzrosła w 2020 roku do 40,6 mld zł. Kolejna ważna zmian nastąpiła wraz z początkiem 2024 roku, gdy nastąpiła waloryzacja świadczenia do kwoty 800 zł. Łączna suma wypłat za tamten rok wyniosła 66,2 mld zł. W 2025 roku było to niespełna 65 mld zł.
Jak już pisaliśmy, osoby, które gromadziły 500, a następnie 800 plus od dekady i do tej pory nie wydały ani grosza, uzbierały w sumie 68,1 tys. zł. Wielu rodziców decyduje się jednak przeznaczać środki na bieżące wydatki.
Znikomy wpływ na demografię
O ile nie ma wątpliwości, że program przyczynił się do poprawy sytuacji materialnej polskich rodzin, to nie wpłynął na poprawę sytuacji demograficznej w naszym kraju, a był to jeden z jego celów.
Statystyki jasno wskazują, że jeśli tzw. efekt 500 plus istniał tylko przez chwilę. W pierwszym pełnym roku funkcjonowania świadczenia urodziło się 403 tys. dzieci i był to wyraźny wzrost względem 2016 roku (382 tys. urodzeń). Tyle, że w 2018 roku urodzeń było już tylko 388 tys., a w kolejnych latach mieliśmy dalsze dramatyczne spadki, schodząc poniżej poziomu 300 tys. w 2023 roku. W 2025 roku urodziło się w Polsce zaledwie ok. 238 tys. dzieci, o 14 tys. mniej niż rok wcześniej.
Argument demograficzny podnoszą przeciwnicy 800 plus, jak i osoby postulujące wprowadzenia zmian w wypłatach świadczenia. Ostatnio głośno było o pomyśle ekspertów Klubu Jagiellońskiego. Proponują oni, aby zamiast regularnych wypłat państwo zagwarantowało nowo narodzonemu obywatelowi kapitał w wysokości 200 tys. zł. Z niedawnego sondażu SW Research dla „Wprost” wynika, że Polacy podchodzą do tego pomysłu sceptycznie. Na pytanie: „Czy popierasz pomysł zastąpienia wypłat 800 plus jednorazową wypłatą w wysokości 200 tys. zł?” aż 58,2 proc. ankietowanych odpowiedziało „nie”. Przeciwnego zdania jest co piąty respondent (19,1 proc.), a 22,7 proc. nie ma zdania w tej sprawie.
