Turysto, odbuduj rafę koralową. Ten wakacyjny raj pokazuje, jak dbać o środowisko

Wyspa Sangeli, leżąca około 50 km na północ od stołecznego Male, to miejsce, które śmiało może służyć jako wzorzec z Sèvres wakacyjnego raju — przejrzysta, wręcz nierealnie turkusowa woda pełna całych ławic kolorowych rybek, obsypane białym i miękkim jak mąka piaskiem plaże, a do tego pnące się wysoko nad nimi palmy. To jedno z niewielu miejsc na świecie, gdzie po zrobieniu zdjęcia chce się użyć filtrów obniżających intensywność kolorów, bo przecież każdy pomyśli, że ma do czynienia z widokiem wygenerowanym przez sztuczną inteligencję, a nie z realnie istniejącym miejscem, do którego można ot tak po prostu przylecieć na wakacje.

Turyści odbudowują rafę koralową

Ale Sangeli jest szczególna nie tylko z uwagi na swoje walory wizualne. To także tutaj od lat działa Muraka Conservation Centre, będące integralną częścią funkcjonującego na wyspie luksusowego, pięciogwiazdkowego hotelu. Niepozorny, drewniany budynek z wysoką palmą wyrastającą tu przez otwór w dachu jest biurem dla zatrudnionych tutaj oceanologów.

— Kiedy budowano tę chatkę, zastanawiano się, czy nie wyciąć tej palmy, ale pomyśleliśmy wszyscy: „Hej, przecież mamy się tu zajmować ochroną środowiska, więc nie możemy zacząć od czegoś takiego” — śmieje się Samantha Noël. Pochodząca z Kolorado Amerykanka od lat zajmuje się naukowo ochroną i odbudową rafy koralowej. Po studiach w Kalifornii pracowała przy tego typu projektach w Australii i Tajlandii, by półtora roku temu trafić na Sangeli. Jak pokazuje, można kupić tu ubrania wykonane z materiałów powstałych z recyklingu znalezionych w oceanie tworzyw sztucznych, pamiątkowe bransoletki z fragmentów wyłowionych sieci rybackich czy kosmetyki pozbawione składników, które mogłyby szkodzić rafie koralowej po kontakcie z wodą.

Bo to właśnie podwodne kolonie koralowców są oczkiem w głowie pracujących tu biologów — sama zresztą nazwa „Muraka” w języku malediwskim oznacza nic innego niż właśnie koral. Jak mówi Samantha Noël, odbudowa rafy to główne zadanie zespołu, którego jest częścią, ale w projekt mogą też włączyć się hotelowi goście. Choć misja wydaje się bardzo trudna, to przedsięwzięcie uznawane jest za spory sukces, co zresztą można zobaczyć na telewizorze umieszczonym w biurze — pokazuje on na żywo widok z umieszczonej pod wodą kamery. Na ekranie widać rozrastającą się rafę, która porasta charakterystyczne stożki.

— Kształt to pochodna metalowych piramid stosowanych przez nas jako baza do wzrostu koralowców — tłumaczy Samantha i pokazuje miniaturowy, mieszczący się w dłoni model konstrukcji. — Te „prawdziwe” są znacznie większe, zaraz pójdziemy na plażę i pokażę wam, jak wyglądają — dodaje biolożka.

Na piasku czeka na nas już jedna taka, około metrowa, piramida. Po chwili z wiadrem pełnym wody, w której pływają fragmenty nadal żywego koralowca, podchodzi jeden z pracowników Centrum Muraka. Jak tłumaczy Samantha Noël, są to kawałki rafy, które odłamują się z kolonii z powodu sztormów, aktywności ryb czy przypadkowego kontaktu z nurkami. Teraz naszym zadaniem jest przyczepianie fragmentów koralowca plastikowymi opaskami zaciskowymi do metalowej konstrukcji. Trzeba się spieszyć, bo polipy nie mogą za długo przebywać poza wodą. Po przyczepieniu płetwonurkowie zanurzają piramidę w wodzie, by koralowce mogły się zregenerować i przytwierdzić do nowego podłoża — zajmuje to z reguły kilka tygodni, w trakcie których nurkowie usuwają niepotrzebne już na tym etapie plastikowe opaski.

Co ciekawe, goście hotelu mogą nie tylko pomóc reaktywować rafę, lecz także „adoptować” koralowca — nadać piramidzie imię oraz śledzić jego rozwój dzięki nadsyłanym przez załogę zdjęciom. W Muraka Conservation Centre analogicznie można również „adoptować” konkretnego żółwia. Można za to również otrzymać specjalny certyfikat.

— Odbudowa ekosystemów jest istotnym narzędziem ochrony przyrody, jednak nie może zastąpić właściwych warunków środowiskowych. Odtwarzane obecnie populacje koralowców pozostają narażone na skutki rosnącej temperatury wody czy zanieczyszczenia. Działania te przynoszą najlepsze rezultaty, gdy łączone są z innymi, zakrojonymi na szerszą skalę akcjami, jak tworzenie morskich obszarów chronionych, promowanie zrównoważonej turystyki czy podejmowanie wysiłków na rzecz ograniczenia zmian klimatu — tłumaczy Samantha Noël.

Z tego powodu w hotelu od lat podejmowane są też inne działania w duchu zrównoważonego rozwoju. Hotel ogranicza wykorzystywanie jednorazowego plastiku, a serwowana gościom w szklanych, wielorazowych butelkach woda pochodzi wyłącznie z lokalnej stacji odsalania. Hotel w dużej mierze korzysta też z „zielonej” energii wytworzonej przez instalację fotowoltaiczną, a śmieci segreguje i regularnie wywozi z wyspy barkami. Z kolei odpady „bio” trafiają do znajdującego się na wyspie specjalnego kompostownika. Podobne podejście widać także w hotelowych restauracjach, które opierają swoje menu na lokalnych składnikach oraz rybach dostarczanych przez miejscowych rybaków.

Kuchnia jak u mamy

W tej kwestii jeszcze dalej posunął się hotel tej samej sieci, położony na wyspie Varu, oddalonej o pół godziny drogi motorówką. W przeciwieństwie do wielu konkurencyjnych obiektów z restauracjami serwującymi dania z najpopularniejszych kuchni świata hotel stawia tutaj na lokalność — i to nie tylko w kwestii samych dostaw. Znajdująca się w hotelu restauracja Kaagé jest hołdem dla tradycji kulinarnych Malediwów. Pod nazwą, która w lokalnym języku oznacza po prostu jadalnię, kryje się lokal, który klimatem przypomina klasyczny malediwski dom z przytulnymi wnętrzami i przewiewnym dziedzińcem.

Na „dzień dobry” dostajemy feyli — tradycyjną, wyszywaną czarną chustę, którą obwiązujemy się wokół pasa, zakrywając nogi. Po chwili zasiadamy przy stole, by sprawdzić, jak wyglądała autentyczna kuchnia archipelagu, zanim dotarła tu masowa turystyka i produkty z niemal każdego miejsca na ziemi. — Nie zdziw się, jeśli w menu zobaczysz głównie dania z tuńczyka, ale to przez dziesięciolecia była podstawa naszej kuchni. Paradoksalnie, jeszcze w okresie mojego dzieciństwa kurczak uchodził za rarytas jadany tylko od święta, natomiast każdego dnia jedliśmy mięso z tuńczyka pod bardzo różnymi postaciami — mówi mi Naail Nihaadh, menedżer ds. komunikacji sieci hotelowej Atmosphere Core.

Faktycznie, całe menu tuńczykiem stoi — na przystawkę hedhika — tradycyjne krokieciki z mięsa tuńczyka serwowane z chlebkiem roshi i samosami. Później na stole ląduje zupa z soczewicą, która również przyprawiona jest suszonym mięsem z tuńczyka. Wśród dań głównych, choć repertuar jest znacznie szerszy, także wybija się malediwski klasyk, czyli garudhiya. To jedna z najpopularniejszych lokalnych potraw, będąca bulionem przygotowanym na bazie tuńczyka, serwowanym z kawałkami ryby, gotowanym ryżem, cebulą, chili i limonką.

Z każdym kolejnym kęsem przekonujemy się, że wyspiarska kuchnia, choć opiera się przede wszystkim na owocach morza, to łączy w sobie wpływy z wielu różnych kultur, które przez wieki odciskały swoje piętno na funkcjonowaniu całego archipelagu — z Indii Malediwczycy przejęli placki oraz przyprawy, ze Sri Lanki i Azji Południowo-Wschodniej — potrawy na bazie mleka kokosowego, a z krajów Półwyspu Arabskiego — sposoby na konserwowanie żywności.

— Malediwska kuchnia została ukształtowana przez rybaków, kupców i podróżników przemierzających Ocean Indyjski. Wykorzystanie tuńczyka, kokosa, chlebowca oraz przypraw odzwierciedla zarówno nasze wyspiarskie środowisko, jak i przebieg historycznych szlaków handlowych — tłumaczy nam szef kuchni Mohamed Niyaz. I dodaje: — Kuchnia malediwska łączy w sobie zaradność, prostotę oraz umiejętność radzenia sobie w trudnych warunkach. Mieszkańcy wysp nauczyli się konserwować ryby, wykorzystywać każdy dostępny składnik i tworzyć pełne smaku potrawy z ograniczonych zasobów. Każdy posiłek opowiada historię o wspólnocie i szacunku do natury.

Przeczytaj także: Narty, rowery albo pływanie w krystalicznie czystych jeziorach. Ten region wciąż czeka na odkrycie