We wtorek Andrzej Duda ułaskawił Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika. Ciągnący się tygodniami serial z ułaskawieniem byłych szefów CBA coraz bardziej ciążył PiS i samemu prezydentowi.
Minister sprawiedliwości Adam Bodnar przekazał 23 stycznia akta sprawy Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika do kancelarii prezydenta. „Do akt został dołączony wniosek o nieskorzystanie z prawa łaski wraz ze stanowiskiem prokuratora generalnego” – czytamy w komunikacie Ministerstwa Sprawiedliwości. Opinia prokuratora generalnego nie jest wiążąca dla prezydenta. Duda ułaskawił więc skazanych polityków PiS pomimo negatywnej opinii Bodnara.
Spór o Wąsika i Kamińskiego zaczyna szkodzić PiS
Dlaczego Duda nie sięgnął ponownie po krótszą procedurę, która pozwoliłaby Kamińskiemu i Wąsikowi natychmiast wyjść na wolność? Według moich rozmówców z otoczenia Andrzeja Dudy prezydent nie chciał, by wyglądało tak, że przyznaje się do błędu, czyli, że w 2015 r. nie miał prawa ułaskawić nieprawomocnie skazanych wówczas byłych szefów CBA. Takie stanowisko prezentuje Sąd Najwyższy i część prawników. Stąd wybór przez prezydenta drugiej – dłuższej ścieżki ułaskawieniowej. Prezydent nie spodziewał się jednak, że minister sprawiedliwości, a zarazem prokurator generalny Adam Bodnar będzie analizował dokumenty kilkanaście dni, a w tym czasie stan zdrowia Kamińskiego się pogorszy. Obaj politycy PiS ogłosili, że rozpoczynają głodówkę w więzieniu.
Mimo że początkowo politycy PiS przyznawali w nieoficjalnych rozmowach, że zatrzymanie Wąsika i Kamińskiego jest partii na rękę, pozwala ich bowiem kreować na więźniów politycznych „złego reżimu dyktatora Tuska”, to w PiS zaczęło być słychać coraz większe pretensje pod adresem Dudy za wybór dłuższej procedury ułaskawienia.
– Z tą metodą, którą zastosował, to jeszcze rok może trwać – narzekał w rozmowie z dziennikarzami Jarosław Kaczyński, który w niedzielę przyjechał do Przytuł, gdzie karę dwóch lat więzienia odbywa Maciej Wąsik.
Ciągnący się tygodniami serial z ułaskawieniem byłych szefów CBA może być coraz większym problemem dla PiS. Pokazuje bowiem kompletny brak sprawczości partii Kaczyńskiego. Choć teoretycznie ma ona po swojej stronie prezydenta, wyposażonego w prawo łaski, to długo nie potrafiła wyciągnąć zza krat swoich kolegów.
Wizerunkowo sprawa Wąsika i Kamińskiego może być też kosztowna dla prezydenta, który za sprawą swojego najbliższego dziś doradcy Marcina Mastalerka, dał się wciągnąć w tę awanturę. Duda otwarcie wsparł obu skazańców z PiS, a nawet udzielił im schronienia u siebie w pałacu, gdzie zatrzymała ich policja.
Z sondaży wynika, że Polacy nie uwierzyli w narrację PiS o „więźniach politycznych”. Z sondażu przeprowadzonego przez pracownię SW Research dla „Rzeczpospolitej” wynika, że 57 proc. Polaków jest przeciwna ułaskawieniu Kamińskiego i Wąsika.
– Prezydent nie startuje już w wyborach i musi przejmować się sondażami – kwituje wynik badania człowiek Andrzeja Dudy. Dodaje, że według prezydenta Wąsik i Kamiński są niewinni, a całą sprawę od początku uważał on za „dętą”.
Wąsik i Kamiński na wolności. Awantura jeszcze się zaostrzy
Teraz, gdy Wąsik i Kamiński wyjdą na wolność, wcale nie oznacza to końca politycznej awantury. Wręcz przeciwnie. Część moich rozmówców w PiS twierdzi, że już na najbliższym posiedzeniu Sejmu, planowanym na 7-8 i 9 lutego, Wąsik z Kamińskim stawią się w parlamencie.
— Mandaty Wąsika i Kamińskiego nie wygasły. Obaj wciąż są posłami, nie ma więc przeszkód, żeby brali udział w pracach parlamentu – przekonuje mój rozmówca w PiS.
Innego zdania jest marszałek Sejmu Szymon Hołownia, który po prawomocnym wyroku stwierdził wygaszenie mandatów Wąsika i Kamińskiego, a Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego to potwierdziła. Większość prawników uważa, że Wąsik i Kamiński w momencie zapadnięcia wyroku z mocy prawa utracili mandaty, a procedura stwierdzająca wygaszenie mandatów i przysługujące od niej odwołanie nie zmienia stanu prawnego, otwiera jedynie drogę do uzupełnienia opróżnionych miejsc w Sejmie.
Jednak według konstytucjonalisty prof. Ryszarda Piotrowskiego próba stwierdzenia wygaśnięcia mandatów obu polityków podjęta w Sejmie była „usiłowaniem nieudolnym”.
— Zarówno Wąsik, jak i Kamiński dalej są posłami. Stwierdzenie wygaśnięcia mandatów przeprowadzono w sposób wadliwy – mówi mi prof. Piotrowski. — Ustawa o Sądzie Najwyższym określa, że do rozpatrzenia odwołania od decyzji o wygaśnięciu mandatu posła właściwa jest Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN. Marszałek Sejmu, przesyłając odwołanie, występuje w roli pośrednika, nie może nic zmienić w odwołaniu poselskim, ma je tylko przesłać. A co tu zrobił pośrednik? Zmienił adresata – z Izby Kontroli Nadzwyczajnej na Izbę Pracy. Sprawa trafiła niezgodnie z właściwością do Izby Pracy i tam marszałek przeprowadził swoisty test niezawisłości i niezależności sędziowskiej. Ten sędzia, który przekierował sprawę do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych zdał ten test, a prezes Izby Pracy, który polecił sędziom w Izbie Pracy rozpatrzyć sprawę, testu nie zaliczył. Izba Pracy przekazała swoje postanowienie marszałkowi Sejmu, ten ogłosił je w Monitorze Polskim, ale ono jest bezprawne, bo podjęte przez organ niewłaściwy – dowodzi konstytucjonalista. Dodaje, że izba właściwa do oceny odwołań poselskich, czyli Izba Kontroli Nadzwyczajnej uznała, że postanowienie marszałka o wygaszeniu mandatów Wąsika i Kamińskiego jest niewłaściwe.
Według profesora Piotrowskiego nie ma znaczenia w tym wypadku orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE, który uznał, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego nie jest sądem.
— TSUE ocenił, że ta izba nie jest sądem tylko w sprawach europejskich, w których konieczna jest wykładnia prawa Unii. Tu nie ma wykładni prawa Unii jako żywo – podkreśla profesor.
Ten chaos prawny, spowodowany zmianami w Sądzie Najwyższym i powołaniem przez rząd PiS dwóch nowych izb – zlikwidowanej już Izby Dyscyplinarnej oraz Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych – powoduje, że część prawników nie uznaje orzeczeń Izby Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. A to oznacza, że awantura o Wąsika i Kamińskiego będzie trwała. W najbliższych tygodniach będziemy obserwować jej kolejne odsłony.
