Córka medialnego magnata została porwana przez terrorystów. Potem rabowała z nimi banki

Trzy miesiące wcześniej ta sama, niespełna 20-letnia dziewczyna była zupełnie inną osobą. Wychowaną pod kloszem wnuczką Williama Randolpha Hearsta. Dziadek stworzył formułę dziennikarstwa tabloidowego, zainspirował Orsona Wellesa do nakręcenia uznawanego za najlepszy film w dziejach „Obywatela Kane’a”, lansował faszyzm, drukując felietony m.in. Adolfa Hitlera, Hermanna Göringa, Alfreda Rosenberga czy Benito Mussoliniego. Swoje gazety zdobił winietą „Ameryka ponad wszystko”, a pięciu synom poza medialnym imperium zostawił w spadku ultrakonserwatywne poglądy.

Najbardziej rzutkim spośród nich okazał się Randolph Apperson. Pracował jako reporter, później redaktor, kierował coraz poczytniejszymi tytułami, a ze stanowiska naczelnego „San Francisco Examiner” awansował prosto na szefa rady nadzorczej Hearst Corporation. Miał pięć córek, Patricia była trzecią wedle wieku. Chodziła do kilku prowadzonych przez zakonnice żeńskich szkół z internatem: podstawówki, gimnazjum, liceum. Oczywiście najdroższych, niemniej narzucających wychowanicom żelazną dyscyplinę. Szybko zbuntowała się zarówno przeciw rygorom, jak i rodzinnym tradycjom.

Przybrałam imię Tania po towarzyszce, która wsławiła się bohaterstwem u boku Che wyzwalającego naród boliwijski – Patty Hearst

Paliła trawę, brała LSD, wymykała się na koncerty Grateful Dead i The Stooges do legendarnego Fillmore Auditorium. Mając 16 lat, poznała – również w biblijnym sensie tego słowa – 23-letniego nauczyciela matematyki Stevena Weeda. Skłoniła rodziców, by płacili mu za korepetycje, a wkrótce oświadczyła, że zamierza poślubić mentora. Liberał bez grosza przy duszy nie znalazł uznania jednego z najpotężniejszych klanów globu. Majątek Randolpha stanowił odpowiednik dzisiejszych 5 mld dol., ale to pestka wobec potencjału kształtowania opinii publicznej i idących za tym wpływów politycznych.

Patty jednak postawiła na swoim. Zaraz po ukończeniu 18 lat przeprowadziła się z najbogatszej enklawy kraju Hillsborough do skromnego mieszkanka Stevena w Berkeley i wzięła pracę sprzedawczyni za 2,25 dol. na godzinę, by pomagać mu przy płaceniu czynszu. Tata skapitulował. Kiedy córeczka obiecała, że wróci na studia, podjął się finansowania nie tylko jej czesnego i kosztów utrzymania, ale również kieszonkowego oraz przyjemności narzeczonych. Ślub miał się odbyć późną wiosną 1974 r. Życiowe plany Hearstówny wzięły w łeb 4 lutego.

Przed wielorodzinnym segmentem na Benvenue Avenue zaparkował czerwony chevrolet impala. W środku siedzieli przywódcy Symbiotycznej Armii Wyzwolenia: Donald DeFreeze, czyli Generał Feldmarszałek Piątka (General Field Marshal Cinque), Willie Wolfe, zwany Słodziakiem (Kahjoh) i główna ideolożka Nancy Ling Perry vel Fahizah. Mężczyźni zapukali do drzwi, a kiedy Patty otworzyła, błyskawicznie ją obezwładnili. Weed dostał w głowę butelką wina i stracił przytomność. Jego narzeczoną porywacze skrępowali, zakneblowali, wrzucili do bagażnika i wywieźli w nieznane.

Parę dni później podrzucili w lokalnej stacji radiowej kasetę z nagraniem głosu Patty i żądaniem, by w zamian za jej uwolnienie władze wypuściły dwóch członków SLA skazanych za morderstwo kuratora szkolnego Oakland przy użyciu pocisków zatrutych cyjankiem potasu. Ultimatum nie zostało spełnione. Policja, prócz buńczucznej retoryki, nie miała rodzinie nic do zaoferowania. Miliarder w obawie o życie córki rozpoczął prywatne negocjacje z terrorystami.

Zgodził się rozdać najuboższym mieszkańcom Kalifornii żywność wartą 2 mln dol. (obecnie ponad 14 mln). Podczas dystrybucji doszło do zamieszek, ludzie bili się o torby zawierające m.in. kurczaki. Ostatecznie inicjatywę przejęły lokalne organizacje społeczne, już bez problemów rozdzielono 100 tys. paczek. Cique orzekł jednak, że „te okruchy z pańskiego stołu nie grzeszyły wysoką jakością”. Odmówił również przyjęcia okupu w wys. 4 mln.

Kolejne nagrania Patty coraz bardziej niepokoiły ojca i śledczych. Dziewczyna stopniowo utożsamiała się z „rewolucjonistami”, powtarzała radykalne hasła, wreszcie 3 kwietnia oświadczyła, że mając wybór między powrotem do domu a zasileniem szeregów Armii, wybrała walkę przeciw kapitalistycznemu uciskowi. „Przybrałam imię Tania po towarzyszce, która wsławiła się bohaterstwem u boku Che [Guevary] wyzwalającego naród boliwijski” – informowała. Rozpętała się medialna burza. Jedni eksperci twierdzili, że wychowana w cieplarnianych warunkach Patty po zetknięciu z brutalną rzeczywistością okazała skrajną naiwność, bo nie posiada wystarczająco silnych mechanizmów obronnych. Zdaniem innych przeprowadzką do Weeda dowiodła samodzielności i niezależności, a porywacze podsycili tlący się bunt.

Tylko niektórzy znawcy przywoływali syndrom sztokholmski – fenomen wówczas świeży i niezbadany dokładnie przez naukowców. Zakładnicy Jana-Erika Olssona – wzięci w czasie napadu na placówkę Kreditbanken – przeszli na jego stronę, budząc zdumienie Szwedów, zaledwie 8 miesięcy wcześniej. Sławny dr Frederick Hacker, negocjator Departamentu Stanu, spec od terroryzmu, autor książki o masakrze podczas olimpiady w Monachium, rozpowiadał wszem wobec, że dawno przewidział ten nieoczekiwany dla laików obrót sprawy. Mało kto optował za wyjaśnieniem najprostszym: bandyci przystawili dziewczynie pistolet do głowy i kazali czytać bzdury, które spłodzili.

Ale prawdziwy szok nastąpił 12 dni po oświadczeniu. Hibernia Bank był własnością zaprzyjaźnionej z Hearstami Patricii Tobin. Od urodzenia znała Patty, którą kamery ochroniarskie zarejestrowały w akcji. Zdjęcia nie pozostawiały wątpliwości, że była aktywną uczestniczką napadu, zastraszała kasjerów, pomogła zrabować 10 tys. dol. i przyczyniła się do postrzelenia dwóch osób. W kolejnym komunikacie mówiła „Pozdrawiam cię ludu, tu Tania… Chcę wszystko wyjaśnić… Miałam naładowany karabin, a towarzysze nawet przez chwilę we mnie nie celowali. Jeśli chodzi o pranie mózgu, pomysł jest absurdalny. Cujo [Wolfe] i ja nigdy nie kochaliśmy nikogo bardziej niż siebie nawzajem”.

Przełom nastąpił po strzelaninie przed sklepem sportowym w Inglewood (dzielnica Los Angeles). William Harris (Generał Teko) i jego żona Emily (Yolanda) próbowali ukraść saszetkę, sprzedawca zauważył, co się dzieje, wytrącił Generałowi rewolwer, założył mu kajdanki, a wówczas z mikrobusa Volkswagena – ulubionego pojazdu kochających miłość i pokój hipisów – Patty oddała serię strzałów. Kule uszkodziły fasadę, rozbiły wystawę, rykoszetem raniąc w czoło współwłaścicielkę sklepu. Rewolucjoniści porzucili vana, jednak detektywi znaleźli w nim mandat z adresem tajnej kwatery głównej SLA. Budynek otoczyło 400 policjantów plus funkcjonariusze FBI, biura szeryfa, stanowej drogówki (California Highway Patrol) i strażacy.

Wezwania, by oblężeni się poddali, nie skutkowały. Antyterroryści odpalili granaty z gazem łzawiącym, a wówczas odpowiedział im ostrzał iście frontowy, bo samopowtarzalny karabin M1 łatwo przerobić na automatyczny. Radykałowie mieli też ładunki wybuchowe domowej roboty. Wymiana ognia trwała dwie godziny, zużyto ponad 9 tys. pocisków, w końcu wybuchł pożar. Dwie kobiety skorzystały z wyjścia awaryjnego, lecz wróciły, przemykając się pod ścianami, do głównego, by stawić czoło „psom”. Fahiza – jeszcze pijana po wieczornej imprezie – dostała dwie kule, Camilla Hall (Gabi) jedną w czoło. Zginęła prawie cała wierchuszka bojówkarzy, lecz Hearst nie było w budynku.

Dziedziczkę aresztowano dopiero 18 września 1975 r. Jeszcze miesiąc wcześniej pomogła skonstruować bomby podłożone w radiowozie, komisariacie policji oraz zamku La Cuesta Encantada, który zbudował jej dziadek. Spytana o zawód, odrzekła hardo „partyzant”. Poleciła przekazać wyrazy miłości wszystkim siostrom i braciom walczącym o sprawiedliwość społeczną. Ważyła 39 kilo. Psycholodzy ustalili, że jej współczynnik inteligencji spadł przez półtora roku ze 130 do 112 pkt, co dowodziło niezwykle silnej traumy. Ale ławy przysięgłych – jak pokazuje klasyczny film „12 gniewnych ludzi” – mają swoje zalety i wady. Syndrom stresu pourazowego (PTSD) zaczęto diagnozować dopiero pod koniec lat 90. Zwykli obywatele tworzący gremium uznali, że córeczce bogatego tatusia zwyczajnie przewróciło się w głowie.

Sędzia Oliver Jesse Carter nie popisał się obiektywizmem. Uniemożliwił złożenie zeznań większości biegłych obrony, ławników poinstruował, że mają uwzględnić jedynie twarde fakty: Hearst weszła do banku z karabinem, sterroryzowała obsługę, pomogła wynieść zrabowane pieniądze. Z drugiej strony dopuścił do głosu ekspertów prokuratury. Szczególnie pogrążył Patty psychiatra sądowy 70-letni Harry Kozol, podobnie jak sędzia należący do pokolenia panów, którzy wierzyli, że ofiary gwałtów na ogół w jakimś stopniu same się proszą o seks, prowokują napastników wyzywającym zachowaniem czy strojem. Lansował „arcynaukową” tezę, że oskarżona jest zdemoralizowana, bo sypiała z Wolfem.

Przysięgli nie usłyszeli, że William Harris (Generał Teko) bił ją pięścią po twarzy, gdy próbowała sprzeciwić się molestowaniu. Sędzia pozwolił natomiast biegłym przypomnieć, jak to „źle się prowadziła” przed porwaniem: straciła cnotę z korepetytorem, wprowadziła się do niego i żyli – o zgrozo – na kocią łapę. Dopuścił zeznania Emilly Harris, że Patty zachowała figurkę otrzymaną w prezencie od Wolfe’a. Nie uwzględnił wyjaśnień podejrzanej, jakoby wierzyła, że prekolumbijski posążek ma dużą wartość archeologiczną, dlatego go nie wyrzuciła. Natomiast broniący Hearst mecenas F. Lee Bailey – zgodnie z duchem czasów – lubił do lunchu łyknąć parę głębszych. Podczas wystąpienia kończącego rozprawę oblał sobie spodnie wodą, mówił nieskładnie, lekko się zataczał.

20 marca 1976 r. Hearst usłyszała najwyższy z możliwych wyrok 35 lat więzienia. Sędzia obiecał zredukować wymiar kary w bliżej nieokreślonej przyszłości, ale zmarł. Słowa dotrzymał jego następca William Horsley Orrick Jr, Patty dostała siedem lat. Żądni początkowo zemsty zwykli zjadacze chleba wpadli z jednej ostateczności w drugą, modna zrobiła się empatia wobec Hearstówny. Prezydent Jimmy Carter złagodził wyrok do 21 miesięcy, które już wówczas odsiedziała. W końcu Bill Clinton ułaskawił ją 20 stycznia 2001 r.

Sprawa nie skończyła się więc najgorzej, bo gdyby Hearstówna była córką sklepowej i magazyniera, odsiedziałaby zapewne całe siedem lat, jeśli nie 35. Dwa miesiące po wyjściu na wolność wzięła ślub z policjantem Bernardem Show, który pilnował jej, gdy dostawała przepustki z aresztu śledczego.

Lata 70. były dekadą kiczu nie tylko, jeśli chodzi o modę. Ogromną popularnością cieszyło się kino „seksploatacyjne”. Jego twórcy jeden przez drugiego zaczęli ekranizować historię uprowadzenia w wersji porno. Powstały m.in. filmy „Patty” (seks grupowy, lesbijski, międzyrasowy, zoofilia z wężem), „Tanya AKA Sex Queen” o „erotycznym przebudzeniu” porwanej plus „Abduction” również stawiający tezę, że wychowana w cieplarnianych warunkach dziewczyna entuzjastycznie podchwyciła zarówno teorię walki z wyzyskiem, jak i praktykę wolnej miłości.

Patty Hearst awansowała na ikonę popkultury. Zagrała w pięciu filmach rewolucjonisty kinematografii Johna Watersa oraz kilku słabszych, nie wspominając o rolach telewizyjnych. Wydała autobiograficzną książkę „Wszystkie moje sekrety” („Every Secret Thing”). Prowadzi leniwe życie arystokratki, które było jej pisane od chwili urodzenia w ekskluzywnym Hillsborough. Zarządza fundacją charytatywną, hoduje psy zdobywające medale na prestiżowych wystawach. Od innych bywalczyń salonów różni ją dziś tylko to, że ma do opowiedzenia znacznie ciekawsze anegdoty.