Sytuację na froncie najlepiej można opisać cytatem z Henryka Sienkiewicza — „Złapał Kozak Tatarzyna, a Tatarzyna za łeb trzyma”. Na jednym odcinku frontu Rosjanie napierają, mając lokalną przewagę, na innym lepiej radzą sobie Ukraińcy. Na froncie generalnie panuje zmienność sytuacji, a w wielu miejscach linia styku zmienia się dość płynnie w wyniku ataków Rosjan i kontrataków Ukraińców.
Choć Rosjanie znacznie zwiększyli częstotliwość ataków, nadal nie wznowili walk na dużą skalę. W ostatnim tygodniu na całym froncie miało miejsce średnio 160 kontaktów bojowych dziennie. Z nielicznymi wyjątkami były to uderzenia kilkuosobowymi grupami, czasem nawet czteroosobowymi. Ich celem nie jest przełamanie frontu, lecz raczej sondowanie obrony. Rozpoznanie walką ma na celu wykrycie słabych punktów, zmuszenie Ukraińców do ujawnienia pozycji stanowisk ogniowych, a także zadanie strat w okopowych starciach na bliskim dystansie. Straty są ogromne, ale dla rosyjskiego dowództwa te jednostki są zasobem łatwo zastępowalnym. Na początku wojny Rosja często używała kolumn zmechanizowanych w ofensywie, dziś takie działania są rzadkością. Straty wśród rosyjskich czołgów są dramatyczne.
Niezależni analitycy z Oryx na podstawie dokumentacji wizualnej potwierdzili, że Rosjanie stracili ponad 2,5 tys. czołgów. Dodatkowo ukraińska dominacja w sferze bezzałogowców sprawia, że każdy ruch ciężkiego sprzętu na froncie może zostać błyskawicznie wykryty. Obie strony szacują, że w odległości od 5 do 10 km od linii styku poruszanie się jakimkolwiek pojazdem jest skazane na porażkę. Stąd wymuszona zmiana taktyki w ostatnich tygodniach.
Pierwszowojenna taktyka
Rosyjskie działania ofensywne coraz bardziej przypominają wojnę z czasów I wojny światowej – z małymi oddziałami nacierającymi na okopy, często pod osłoną dronów zamiast karabinów maszynowych. Brak masowego użycia czołgów to nie tylko efekt strat i ograniczeń logistycznych, ale przede wszystkim wynik zmiany charakteru wojny, gdzie niepodzielnie zaczynają rządzić bezzałogowce uderzeniowe i rozpoznawcze.
W takiej rzeczywistości Rosjanie dostosowali się, choć brutalnie, do nowego modelu wojny, w którym ludzkie życie jest tanie, ale jest odporny na pełne zniszczenie przez nowoczesne technologie. Dlatego rosyjskie dowództwo często rezygnuje z użycia czołgów w pierwszej linii. Gdy są wykorzystywane, działają z tyłu, prowadząc ogień z dystansu, rzadko podejmując bezpośrednie natarcia. Ponadto Rosjanie, świadomi tych ograniczeń, starają się prowadzić działania na mniejszą skalę, lokalnie, z maksymalną osłoną przed obserwacją. Czasem stosują zakłócanie sygnału GPS i transmisji danych, by zmylić ukraińskie drony, jednak skuteczność tych działań jest ograniczona. Jedynym powodem, dla którego Rosjanie nadal prą naprzód, jest ich przytłaczająca przewaga ilościowa w sile żywej i masowości ognia artylerii.
Naczelny Dowódca ukraińskiej armii, gen. Ołeksandr Syrski zauważył, że ukraińskie ataki dalekiego zasięgu na rosyjskie arsenały amunicji zmusiły rosyjskie siły do zmniejszenia o połowę liczby pocisków artyleryjskich wystrzeliwanych w Ukrainie dziennie do około 20 tys. Obecnie rosyjskie siły wystrzeliwują od 27 do 28 tys. pocisków artyleryjskich dziennie. Dla porównania: Ukraińcy wystrzeliwują do 5-6 tys. pocisków na dobę.
Płynna linia frontu
Do niedawna kierunek pokrowski był głównym kierunkiem operacyjnym, za wszelką cenę próbowano dotrzeć do granic obwodu donieckiego. Jednak w ostatnim czasie ukraińska obrona okrzepła, a słabość rosyjskiej logistyki nie ułatwia prowadzenia działań. Rosyjskie wojska operujące na zachód od Pokrowska nadal są w trudnej sytuacji, a przez ciągłe ukraińskie kontrataki ofensywa utraciła impet. Ukraińcom nadal udaje się utrzymać Udaczne i Kotłyne, a Rosjanie odzyskali kontrolę nad wsią Sołone, zajetą przez Ukraińców w zeszłym tygodniu i weszli do Kalynowego. Miejscami obrońcom udało się oflankować rosyjskie pozycje. Zwłaszcza na wschód od miasta. Ukraińskie wojska przeprowadziły skuteczny kontratak na północno-wschodnich obrzeżach Zełenego i Daczeńskiego, leżących na południe i południowy wschód od Pokrowska. Dzieki temu rosyjskie linie logistyczne w tym rejonie znalazły się w zasięgu ukraińskiego ognia.
Równie zagmatwana sytuacja jest w Torecku. Walki o miasto zaczęły przypominać te z czasów oblężenia Stalingradu. Nie istnieje żadna linia frontu. Walki prowadzą niewielkie oddziały szturmowe, które poruszają się pośród ruin i starają się likwidować rozpoznane pozycje przeciwnika. Często są organizowane zasadzki na zauważonych trasach, którymi dostarczane jest zaopatrzenie. Wokół miasta Rosjanie próbują zająć okolice Petriwki i Szczerbyniwki, leżących na południowy zachód od miasta, oraz teren przemysłowy, leżący na północny wschód od niego.
Teren przechodzi co jakiś czas z rąk do rąk. Jest to jedyny obszar w Donbasie, gdzie Rosjanie częściej wykorzystują broń pancerną. Wynika to w głównej mierze z tego, że walczą tam 103. pułk zmechanizowany i 163. pułk czołgów ze składu 150. Dywizji Zmechanizowanej Gwardii, która przed miesiącem wróciła z długiego odpoczynku z nowymi siłami. Mniej skomplikowana sytuacja jest wokół Wełykiej Nowosiłki. Obecnie Rosjanie kontrolują miejscowość, jednak ukraińskie oddziały nadal utrzymują pozycje za miastem, przygotowując się do ewentualnych działań mających na celu odzyskanie utraconych terenów. Rosjanie prowadzili działania zaczepne na północ od Wełykiej Nowosiłki w pobliżu Dniepropietrowska.
Rosjanie otwierają nowe kierunki?
Rosyjskie jednostki zauważono wzdłuż granicy obwodów sumskiego i kurskiego, jednak było to jedynie rozpoznanie bojem. Niektóre rosyjskie źródła twierdziły, że rosyjskie wojska posunęły się w centralnej części miejscowości Żurawka oraz w pobliżu Basówki, na północny wschód od Sum, ale nie ma potwierdzenia, że większe grupy Rosjan poruszają się w tym kierunku. Żeby rozproszyć siły przeciwnika, ukraińskie zgrupowania zmechanizowane przeprowadziły wypady na terenie obwodu biełgorodzkiego i kurskiego w Rosji. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski potwierdził obecność ukraińskich wojsk w tych regionach, podkreślając konieczność przeniesienia działań wojennych na terytorium Rosji w celu odciążenia ukraińskich obszarów przygranicznych, takich jak Sumy i Charków.
Rosjanie zintensyfikowali także działania w obwodzie zaporoskim. Jeszcze miesiąc temu w całym obwodzie odnotowywano do pięciu ataków lądowych dziennie, a cały ciężar walki przejęła na siebie artyleria, prowadząc nawet 400-600 ataków dziennie. Obecnie dochodzi nawet do 20 kontaktów bojowych dziennie przy utrzymaniu podobnej częstotliwości ostrzałów.
Atakujący skoncentrowali się przede wszystkim na odcinku pomiędzy Dnieprem a Orichowem. Nie są to już tylko rozpoznania ukraińskich pozycji, ale także próby przełamania pozycji, aby zdobyć lepsze pozycje wyjściowe przed spodziewaną szerszą operacją.
Już kilka miesięcy temu informowano o przygotowaniach Rosji do ofensywy na Zaporożu, z możliwością zaangażowania nawet 130 tys. żołnierzy. Ponadto w rejonie miejscowości Robotyne i Prjutne zaobserwowano gromadzenie rosyjskich grup szturmowych. To może wyjaśniać wzmożoną aktywność Rosjan w obwodzie i ograniczenie działań na innych kierunkach. Rosjanie nie są bowiem prowadzić równolegle kilku operacji na poziomie operacyjnym ze względu na słabość sił i niedomagającą logistykę.
