— 10 lat temu żyło się tu zdecydowanie łatwiej. Za wypłatę mogliśmy kupić więcej, wynajem mieszkania lub domu w dobrym miejscu był tani. Dało się normalnie zjeść i jeszcze odłożyć na fajny wyjazd. Dziś musimy żyć skromniej i więcej pracować — mówią Polacy z Trondheim.
Pojechałem do Trondheim, żeby porozmawiać z kilkorgiem Polaków, którzy wyjechali do Norwegii krótko po studiach lub jeszcze w ich trakcie, nie mając większego planu na przyszłość. Chcieli spędzić tu kilka miesięcy, maksymalnie kilka lat, a potem wrócić do Polski i ułożyć sobie w niej życie. I zanim się obejrzeli, minęło kilkanaście lat, a oni dalej tu są.
To spore uproszczenie, ale na pierwszy rzut oka dzielą się na dwa typy.
Pierwsi ułożyli sobie życie na miejscu do tego stopnia, że nie interesuje ich powrót. — Zawsze znajdę jakąś pracę, mocno chroni mnie prawo norweskie, no i jest jeszcze socjal. To sprawia, że czuję się bezpieczny — mówi Adam, który ma norweską żonę i właśnie płynie na północ sprzedać dom po jej babci, nie będą więc musieli martwić się o spłatę kredytu, który w ostatnich latach podrożał o prawie 100 proc.
W Norwegi zrobiło się drogo
Drugą grupę polskich emigrantów stanowią ci, którzy chcieliby wrócić, bo czują się tu obco i mimo starań nie udało im się znaleźć norweskich znajomych. Postanowili jednak zostać, bo tak potoczyły się ich losy — rozstali się z partnerami, którzy nie chcą wracać, a dzieci chodzą do norweskich szkół. — Największym zaskoczeniem norweskiego życia było dla mnie, gdy po ośmiu latach sąsiad po raz pierwszy powiedział mi przy windzie „cześć”. Tak właśnie wyglądają kontakty z Norwegami. Może i dobrze żyje nam się tu ekonomicznie, są ładne krajobrazy, ale czujemy się wyobcowani — opowiada Filip, któremu brakuje Polski, ale został w Trondheim dla córki.
Powrotu nie wyobrażają sobie Barnaba i Hela, którzy wzięli kredyt i kupili mały domek pół godziny od Trondheim. Są tu dla przyrody, ale też dla komfortu życia. — W Polsce zrobiło się bardzo, bardzo drogo — mówią, ale po chwili dodają, że ceny poszły w górę również w Norwegii. — 10 lat temu żyło się tu zdecydowanie łatwiej, za wypłatę mogliśmy kupić więcej, wynajem mieszkania lub domu w dobrym miejscu był tani. Dało się normalnie zjeść i jeszcze odłożyć na fajny wyjazd. Dziś musimy żyć skromniej i więcej pracować — dodają.
Z badania przeprowadzonego przez Centralne Biuro Statystyczne wynika, że w poprzednim roku prawie 9 proc. mieszkańców Norwegii miało problemy z opłaceniem podstawowych wydatków, a prawie 22 proc. (blisko 1 mln osób) zadeklarowało, że niespodziewany wydatek rzędu 20 tys. koron norweskich (7100 zł) byłby nie do udźwignięcia.
Polska z perspektywy Norwegii to dwa okopy
Barnaba od kilku lat mocno śledzi polskie życie polityczne i społeczne i jego zdaniem poziom polaryzacji został doprowadzony w Polsce do absurdu. — Jestem zażenowany zachowaniem jednej i drugiej strony sporu politycznego — mówi. — Kraj podzielił się na dwa obozy plus jeszcze może trzeci, mniejszy, nazwijmy go konfederackim, ale w nim również brakuje planu na spójny system społeczny. Ludzie w Polsce tkwią w klinczu. Rządzący okopali się lata temu i nie ustępują ze stanowisk. Nie widać w ich poczynaniach żadnej wizji. Brakuje mi słów, żeby opisać bezczelność i chamstwo pisowskiej propagandy, która trwała przez osiem lat. Poza tym w Polsce od dekad trwa nieprzerwanie wielki galop, a kultura zap*** ma się świetnie — uważa.
Barnaba dodaje, że w Polsce brakuje miejsca, które stałoby się platformą porozumienia dla obu stron skonfliktowanego społeczeństwa. — Nie ma ani jednej instytucji, która po obu stronach miałaby autorytet, czymś takim nie jest już nawet Trybunał Konstytucyjny — mówi Barnaba.
Natomiast w Norwegii, kontynuuje, od lat panuje społeczna pewność, że socjalne państwo opiekuńcze jest właśnie takim, w jakim ludziom żyje się najlepiej. — Tego konceptu nikt tu nawet nie kwestionuje. Jeśli toczy się na ten temat jakaś debata, to ludzie raczej zastanawiają się, jak usprawnić redystrybucję dóbr i uregulować świadczenia socjalne — mówi.
