Ludzie, którzy osiągnęli sukces – jako biznesmeni, aktorzy czy celebryci – często dziś mówią, że od dziecka marzyli, żeby być odpowiednio uznanymi biznesmenami, aktorami czy celebrytami. I przy tym dodają, że był to z ich strony rodzaj „manifestacji” oraz zachęcają innych do „manifestowania” w ten sposób. Słowa, nawet dobrze znane, nie zawsze znaczą to, co nam się wydaje. Bywa, że wprawiają w zdumienie.
Przyznam się, że do zapożyczeń z innych języków mam stosunek ambiwalentny. Z jednej strony zdaję sobie sprawę, że przepływ słów między językami jest naturalnym, odwiecznym zjawiskiem, które świadczy o żywotności języków i kontaktach między ich użytkownikami. Z drugiej – mam wrażenie, że wiele zapożyczeń, zwłaszcza z języka angielskiego, zaśmieca nasz język. Nic z tym jednak nie możemy zrobić.
Język jest żywym organizmem, który nie poddaje się narzuconym ograniczeniom, a jego użytkownicy korzystają z zapożyczeń nie z braku patriotyzmu, ale dla wygody lub snobizmu. Wygody – bo często angielskie odpowiedniki są krótsze, a poza tym ułatwiają funkcjonowanie w zawodach, które wymagają kontaktów np. z anglojęzyczną firmą macierzystą. Snobizmu – bo używając słów angielskich, czujemy się „zagraniczni”, czyli w pewien sposób lepsi. Widocznie mamy taką potrzebę, a z potrzebami nie ma co dyskutować.
Korzystać z wibracji wszechświata
I choć może nas zdumiewać etui „dedykowane” do jakieś modelu telefonu, egzotyczne „destynacje” zachwalane przez biura podróży czy deklaracje polityków, że coś „dowiozą”, najchętniej „na koniec dnia”, to oczywiście możemy mieć nadzieję, że to tylko chwilowe mody i zapożyczenia te na długo w języku nie zagoszczą. Być może jednak użytkownicy języka się do nich przyzwyczają i już niebawem nikogo zdumiewać nie będą. A jeśli ich nie rozumiemy – wystarczy znaleźć ich odpowiedniki w słowniku języka angielskiego i wówczas wszystko stanie się jasne.
Cóż, nie zawsze. Niedawno ukazał się polski przekład książki Gill Thackray pod tytułem „Jak manifestować”. Nawet pobieżna lektura prowadzi do wniosku, że nie jest to poradnik, jak uprawiać demokrację bezpośrednią, wychodząc na ulice z transparentem i megafonem, co sugerowałoby zakorzenione w polszczyźnie znaczenie słowa „manifestacja”. Do tego zresztą nie potrzebujemy chyba poradników. Chodzi o nowe, naprawdę zdumiewające znaczenie angielskiego czasownika „to manifest”, którego jeszcze nie znajdziemy w słownikach, choć zostało ono uznane za słowo roku 2024 przez redaktorów Cambridge Dictionary. Manifestować oznacza mniej więcej tyle, co wierzyć, że coś się stanie – na przykład firma osiągnie sukces – wyobrażając sobie, że to się staje. Czyli coś w rodzaju pozytywnego fantazjowania, wspartego wiarą, że wystarczy nauczyć się korzystać z wibracji wszechświata. Czymkolwiek by one nie były.
Takie znacznie narzucili słowu „manifestować” przedstawiciele pokolenia Z w czasie pandemii, a więc w czasie, gdy wszyscy potrzebowaliśmy pozytywnego myślenia, szukaliśmy nadziei, a niektórzy także nowej duchowości. Choć wiara w cudowną moc pozytywnego myślenia i łączenie kwestii duchowych, ekonomicznych i politycznych wydaje się zjawiskiem nowym, badacze dopatrują się jego źródeł w XIX-wiecznym amerykańskim nurcie religijnym zwanym Nową Myślą. Niejaki Phileas Parkhurst Quimby, uzdrowiciel i kaznodzieja z Nowej Anglii, zauważył wówczas, że pacjenci różnie reagują na jego terapię: ci, którzy chcą wyzdrowieć, zdrowieją, bo nawiązują kontakt z energią wszechświata. Ci, którzy tego nie chcą – umierają. Pod koniec XIX wieku Nowa Myśl zaczęła przenikać do teorii ekonomicznych, co znalazło wyraz w przeświadczeniu, że nikt, kto pragnął być bogaty, nie skończył jako biedak. Jej wpływ widać także we współczesnej polityce, gdzie panuje przekonanie, że trzeba się samemu wymyślić i przekonać innych, że jest się takim, jakim by się chciało być – i już.
Ludzie, którzy osiągnęli sukces – jako biznesmeni, aktorzy czy celebryci – często dziś mówią, że od dziecka marzyli, żeby być odpowiednio uznanymi biznesmenami, aktorami czy celebrytami. I przy tym dodają, że był to z ich strony rodzaj „manifestacji” oraz zachęcają innych do „manifestowania” w ten sposób. Zgodnie z zasadą, że trzeba mieć marzenia, bo tylko wtedy będą miały szanse się spełnić. Czytam o tym nowym znaczeniu czasownika „manifestować” z zakłopotaniem. Jako dziecko marzyłem bowiem, żeby zostać kierowcą wielkiej ciężarówki. Cóż, kawałek życia jeszcze być może przede mną, ale wiele wskazuje na to, że nie udało mi się połączyć z energią wszechświata.
Tekst pochodzi z „Impact Magazine”, specjalnego dodatku do majówkowego wydania „Newsweeka”. Konferencja Impact ’25 odbędzie się 14-15 maja
