Kardynał Prevost wygrał, ponieważ był w stanie pogodzić wrogie frakcje w Kościele.
Kardynał Robert Francis Prevost był pierwszym amerykańskim „papabile”, faworytem w wyborach nowego papieża w ostatnich dziesięcioleciach. Jego szanse wzmacniał fakt, że został mianowany przez Franciszka prefektem dykasterii ds. biskupów (odpowiedzialnym za rekomendowanie nowych biskupów czy wyznaczanie granic diecezji – ich dzielenie czy łączenie) i znał dosłownie wszystkich w Watykanie.
Jeden z największych weteranów wśród watykanistów John Allen, który ma niemałe doświadczenie w typowaniu papieży, podkreślał, że Prevost jest „umiarkowaną, zrównoważoną postacią, znaną z solidnego osądu i umiejętności słuchania, a także kimś, kto nie musi walić w klatkę piersiową, aby zostać wysłuchanym”. Dodawał też, że kolegom Prevosta z Watykanu „podoba się to, co widzą”.
Papież z Ameryki? To niemożliwe!
Jak wiadomo nigdy nie było papieża z Ameryki. Zazwyczaj tłumaczono to w następujący sposób – Ameryka jest światową superpotęgą. Może wszystko – żaden inny kraj nie ma takiej władzy. Po co jej jeszcze dawać papiestwo? To byłoby za dużo.
Robert Prevost miał tu pewną jednak pewną zaletę: został nazwany przez włoskie media „najmniej amerykańskim z Amerykanów”. Ma imponujące doświadczenie międzynarodowe. Spędził 30 lat jako misjonarz – przede wszystkim w Ameryce Łacińskiej. „Jego czas spędzony w Peru oznacza, że jest nie do końca amerykański. Ale rozumie Amerykę i potrafi przemawiać do kraju, co jest ważne w erze Trumpa”– mówiło źródło z Watykanu.
Niezwykle ważnym pytaniem, które wisiało nad wszystkimi „papabile” było to, czy dany kandydat może być oskarżony o zatajanie informacji dotyczących przestępstw seksualnych w Kościele lub co gorzej jest podejrzewany o takie rzeczy. Nic nie naruszyło tak bardzo zaufania do Kościoła w ostatnich latach, jak niezliczone skandale na tle seksualnym. Wybranie na papieża kogoś obarczonego takim ciężarem stanowiłoby ostateczny skandal – i bez wątpienia przyspieszyłoby schyłek Kościoła na Zachodzie. Kardynałowie o tym doskonale wiedzieli. I akurat pod tym względem amerykańskie pochodzenie Prevosta pomogło. Jedynie biskupi w Stanach Zjednoczonych są przyzwyczajeniu do nazywania po imieniu sprawców nadużyć i wyrzucania ich z Kościoła.
„W Stanach Zjednoczonych prawo kościelne stanowi, że ksiądz uznany za winnego nadużyć seksualnych zgodnie z prawem kanonicznym jest trwale usuwany z posługi publicznej, podczas gdy w innych krajach biskupi mogą dać drugą szansę”– tłumaczyła niedawno szefowa Bishop Accountability, organizmu nadzorującego nadużycia seksualne w Kościele. Zresztą tuż przed konklawe wyszło na jaw – zapewne nieprzypadkowo, że dwóch faworytów: Włoch Parolin i Filipińczyk Tagle raczej nie opowiadało się za zbytnią przejrzystością w tych sprawach i można im zarzucić blokowanie ścigania sprawców.
Papież monarcha kontra papież dyrektor
Urodzony w Chicago w rodzinie o włoskich, francuskich i hiszpańskich korzeniach Prevost ukończył studia matematyczne w Filadelfii. Wstąpił do Zakonu Świętego Augustyna w 1977 roku, awansując na przeora generalnego tego zakonu. Większość swojej kariery spędził na misji augustianów w Peru – zyskał tam reputację wszechstronnego i skutecznego.
Jego reputacja została wzmocniona przez jego zdolność do poruszania się umiarkowaną ścieżką między lewicowymi biskupami sympatyzującymi z teologią wyzwolenia a konserwatystami pod wpływem Opus Dei.
To była kolejna wielka zaleta. Od wielu lat Kościół nie był tak podzielony. Przed konklawe wrogie obozy spierały się o to, czy kontynuować nastawiony na reformy program papieża Franciszka, czy też wybrać drogę konserwatywną. Konserwatyści nie byli w stanie przeforsować swego kandydata – po prostu dlatego, że nie mieli większości wśród 133 kardynałów wybierających papieża i nie mogli przekonać reszty do swego kandydata. Ale „reformiści” też mieli wyraźną słabość. Franciszek rządził Kościołem za pomocą osobistych, często niespodziewanych, decyzji. Osłabił niejedną z kościelnych instytucji i doprowadził do niemałego chaosu. Nawet wielu kardynałów o raczej liberalnych poglądach uważało, że 12 lat pontyfikatu Franciszka doprowadziło do nieustannych sporów i chciało z tym za wszelką cenę skończyć.
I to zapewne zdecydowało ostatecznie o triumfie Prevosta. Choć w niektórych kluczowych kwestiach społecznych jest postrzegany jako postępowy, był przede wszystkim uważany za centrystę. To dawało szansę na pewne uspokojenie wojen ideologicznych, które upodabniały Kościół do dzisiejszej Ameryki. Poza tym przed konklawe kardynałowie wysyłali niezliczone sygnały, że chcą innego papieża – nie tyle kapryśnego monarchy, którym bywał Franciszek, ile raczej papieża – menedżera, który bardziej postawi na władzę kolektywną. Kogoś trochę w stylu watykańskiego sekretarza Parolina – naznaczonego duchem pragmatyzmu, ale nie wplątanego w wątpliwe deale jak umowa Watykanu z rządem chińskim.
Głosowanie na Prevosta mogło być postrzegane jako konsolidacja spuścizny Franciszka, ale z naciskiem na spokojne kompetencje. W zeszłym roku Prevost powiedział, że „biskup nie powinien być małym księciem siedzącym w swoim królestwie. Przywódca Kościoła jest powołany do bycia pokornym, do bycia blisko ludzi, którym służy, do chodzenia z nimi”. Te słowa były jedną z przyczyn jego zwycięstwa.
