Ważą się losy II tury wyborów prezydenckich. Ekspertka wskazuje na kluczową grupę [ANALIZA]

Prof. Małgorzata Myśliwiec: Jest to wynik w granicach błędu statystycznego, na żyletki, więc jeszcze bym się do niego nie przywiązywała. Poczekałabym w pierwszej kolejności na late poll, ale myślę, że dopiero w poniedziałek przekonamy się, kto został prezydentem.

Karol Nawrocki bywał już niedoszacowany.

To prawda. Pytanie, na ile rzeczywiście wyborcy odpowiadali szczerze, wychodząc z lokalu wyborczego. Nie wykluczam też scenariusza, że przy tak niewielkiej różnicy zadecydują głosy Polonii za granicą. A jest to naprawdę potężna grupa. Placówki konsularne były wręcz oblężone, a kolejki ogromne.

A dla kogo to jest dobra wiadomość, że tyle osób się zapisało do głosowania za granicą?

Dla obydwu kandydatów. Tradycyjnie część Stanów Zjednoczonych poparła Karola Nawrockiego, ale już Polonia europejska czy ukraińska niekoniecznie. Tam dużo głosów może zebrać Rafał Trzaskowski.

Wyraźnie więcej, bo aż o 5 punktów proc., głosowało też kobiet niż mężczyzn.

To również może być dobra wiadomość dla Trzaskowskiego. Podobnie jak najniższa frekwencja wśród najstarszych wyborców, bo najstarsi wyborcy są najbardziej konserwatywni.

A o czym świadczy taka niemal idealna polaryzacja?

O tym, że polskie społeczeństwo jest niezwykle mocno podzielone. I mimo tego, że mamy rząd koalicyjny, a Prawo i Sprawiedliwość wchłania różne środowiska i różne obozy polityczne, to te wybory zdominowały dwie zupełnie odmienne wizje Polski.

Trzaskowski ma długie polityczne CV, doświadczenie, jedną kampanię prezydencką za sobą. Nawrocki był najpierw człowiekiem znikąd, potem człowiekiem, któremu media co tydzień właściwie wyciągały nową aferę. Dlaczego połowa wyborców i wyborczyń uznała, że to jest dobry przyszły prezydent?

Moim zdaniem to nawet nie tyle było głosowanie za Nawrockim, co przeciwko Trzaskowskiemu i obozowi rządzącemu. To taka żółta, a nawet czerwona kartka dla rządu Donalda Tuska. Kogokolwiek nie wystawiłby premier, ta reakcja byłaby podobna.

Ponadto kampania Trzaskowskiego na początku była bardzo niemrawa, a debata publiczna zdominowana przez wydarzenia za granicą: najpierw rozpoczęcie rządów Donalda Trumpa, potem śmierć papieża i konklawe. Od debaty w Końskich możemy mówić o pewnym przyspieszeniu. Dopiero ostatnie dwa tygodnie przed drugą turą były niezwykle dynamiczne.

Załóżmy, że ten wynik się utrzyma. Czy pokusiłaby się pani o scenariusz na najbliższe 2,5 roku dla koalicji rządzącej?

Zwycięstwo Trzaskowskiego wzmocni koalicję, ale też postawi ją pod presją realizacji obietnic. A do tej pory z tym bywało różnie. Można się też spodziewać, że prawica po tej porażce się zmobilizuje.

A przecież już kampania Karola Nawrockiego, czyli kandydata trudnego, w wielu obszarach o niewyjaśnionej przeszłości, była przez PiS przeprowadzona po mistrzowsku, skoro taki wynik udało się z tego kandydata wycisnąć. Co pokazuje, że jest to formacja bardzo zmobilizowana, posiadająca świetnych fachowców. I rzuci wszystkie siły na to, żeby za 2.5 roku odrobić straty.

A zatrzymajmy się przy tej realizacji obietnic. Których?

Będą musieli zająć się wszystkim, z kwestią języka śląskiego włącznie, co Rafał Trzaskowski zresztą obiecał. Bo niewywiązanie się z tych kluczowych obietnic może koalicję bardzo dużo kosztować w przyszłych wyborach parlamentarnych.

Ale bardziej aborcja czy bardziej obniżka składki zdrowotnej?

Myślę, że prędzej będzie obniżka składki zdrowotnej, bo mimo wszystko aborcja jest tematem trudniejszym, budzącym dużo więcej emocji. I wciąż nie wiadomo, jak się w tej kwestii będą zachowywali koalicjanci, bo PSL chętny do liberalizacji ustawy antyaborcyjnej raczej nie będzie.

A czy przywództwo Jarosława Kaczyńskiego wytrzyma zwycięstwo Trzaskowskiego?

Duża część winy za porażkę Nawrockiego na pewno spadnie na prezesa PiS. Jego wizerunek będzie bardzo nadszarpnięty. Nawrocki przecież wręcz powiedział podczas jednego ze spotkań wyborczych, że prezes podejmuje wspaniałe decyzje, a on jest jedną z nich. Jeśli ta decyzja okaże się błędna, w PiS może się rozpocząć rozgrywka o przywództwo nie tylko w partii, ale i na prawicy. I tu pytanie, jak zachowa się Konfederacja, która wychodzi bardzo wzmocniona z tych wyborów, ale też Grzegorz Braun, który uzyskał znakomity wynik. Czy nie pokusi się o stworzenie własnej formacji politycznej?

Nie sądzę, żeby Konfederacja w tak krótkim czasie była w stanie zagrozić Prawu i Sprawiedliwości. Ale jeżeli rozpocznie się dekompozycja PiS, być może część polityków tej partii poszuka nowej afiliacji.

A jeśli obudzimy się w Polsce, w której Nawrocki jest prezydentem – koalicja rządząca to przetrwa?

Pytanie, jak zachowają się koalicjanci, zwłaszcza Trzecia Droga. A prezydent Nawrocki będzie robił wszystko, aby jak najszybciej doprowadzić do kolejnych wyborów. To wtedy byłby wiatr w żagle prawicy. No i myślę, że wtedy scenariusz będzie zupełnie inny. Byłby to okres bardzo trudnej kohabitacji i niewykluczone, że zakończony przedterminowymi wyborami parlamentarnymi.

Czy w tym scenariuszu PiS już może zacząć dogadywać się z Konfederacją odnośnie obsady ministerstw?

Tak. Choć do wyborów obydwa ugrupowania poszłyby jednak osobno. Konfederacja z pewnością nie chciałaby być na tym etapie przystawką, którą Prawo i Sprawiedliwość by połknęło, jak to zrobiło z ugrupowaniem Zbigniewa Ziobry. Na pewno odbędzie się dyskusja o tożsamości obydwu podmiotów, ale rozmowa o potencjalnym podziale stanowisk mogłaby się już rozpocząć.

A jak pani obstawia? Wynik exit poll utrzyma się do rana?

Najpierw chciałabym poznać głosy Polonii, ale nie wykluczam, że ten wynik się utrzyma.

Prof. Małgorzata Myśliwiec jest politolożką z Uniwersytetu Śląskiego.