Choć od początku pandemii COVID-19 minęło ponad 5 lat, na całym świecie nadal dochodzi do zakażeń wirusem. Jednym ze skutków jest tzw. długi COVID, zespół objawów, które utrzymują się u osób, które już przeszły chorobę. Niepokój budzi fakt, że najczęściej pojawia się on u dzieci. Czym się charakteryzuje i jak z nim walczyć?
Według Centers for Disease Control and Prevention (CDC) z powodu wirusa COVID-19 zmarło ponad milion Amerykanów, a kolejne kilka milionów zmagało się z infekcją tygodniami, a nawet miesiącami. U niektórych z nich rozwinął się także długi COVID — zespół objawów trwających trzy miesiące lub dłużej po pojawieniu się początkowych oznak infekcji. Jak mówią lekarze, stan ten może skutkować wieloma powikłaniami.
Długi COVID dotyka głównie dzieci
Przeprowadzone w zeszłym roku przez Researching COVID to Enhance Recovery (RECOVER) badanie, wykazało, że na długi COVID cierpi obecnie nawet 5,8 miliona amerykańskich dzieci, co stanowi 10 do 20 proc. wszystkich dzieci z USA, u których wykryto COVID-19.
Oznaczałoby to, że długi COVD wyprzedził astmę — na którą cierpi około 5 milionów dzieci w USA — i jest obecnie najczęstszą chorobę przewlekłą występującą u młodych Amerykanów.
Eksperci, z którymi rozmawiał „Newsweek”, powiedzieli jednak, że aby określić prawdziwą częstotliwość występowania choroby, potrzebne są bardziej szczegółowe badania. Odpowiedzieli także na pytanie dotyczące tego, dlaczego miliony dzieci obecnie zmaga się z komplikacjami zdrowotnymi po zarażeniu COVID-19.
Długi COVID u dzieci — po czym go rozpoznać?
Długi COVID może rozwinąć się u dzieci w każdym wieku, a objawy mogą różnić się w zależności od grupy wiekowej.
Jak podano w czasopiśmie medycznym „JAMA Network”, u niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym najczęstszymi objawami są: słaby apetyt, problemy ze snem i objawy oddechowe, np. kaszel, natomiast u dzieci w wieku szkolnym mogą wystąpić także problemy natury neurologicznej, taki jak trudności z koncentracją, stany lękowe lub uczucie oszołomienia.
U niektórych dzieci zaobserwowano także ból pleców lub szyi, ból głowy, ból brzucha, wymioty, a nawet zmiany w zachowaniu. Młodzież zgłaszała też utratę węchu lub smaku, zmęczenie i problemy z pamięcią.
Trudno jest dokładnie określić, jak powszechny jest długi COVID wśród osób poniżej 18. roku życia, ponieważ, jak powiedziała w rozmowie z „Newsweekiem” dyrektorka Centrum Infekcji i Odporności w Yale School of Medicine, dr Akiko Iwasaki:
— Częstotliwość występowania różni się w zależności od badań, ze względu na różne definicje kliniczne, okres obserwacji i zastosowane metody ankietowe.
Dodała jednak, że najbardziej wiarygodne badania sugerują, iż liczba dzieci, u których po infekcji rozwija się długi COVID, jest w USA wyższa niż liczba dzieci chorujących na astmę.
— Liczba dzieci poniżej chorujących na astmę wynosi od 4,9 do 6 milionów, w zależności od źródła. Stwierdzenie, że na długi COVID choruje więcej lub chociaż tyle samo młodych ludzi, nie jest błędne — powiedziała dr Lauren Grossman, profesorka medycyny na Uniwersytecie Stanford.
Jak powiedziała „Newsweekowi” dr Rachel Gross, profesorka na wydziale pediatrii w NYU Langone Health, wiele dzieci nie otrzymuje jednak odpowiedniej diagnozy, przez co pozbawione są wsparcia.
— Rozpoznanie długiego COVID-u u dzieci, zwłaszcza małych, może być trudne ze względu na szybkie zmiany rozwojowe i ograniczenia komunikacyjne — dodała.
Dr Gerald Teague, profesor pediatrii na University of Virginia School of Medicine, powiedział jednak, że istnieje zbyt mało badań, które mogłyby pozwolić na porównanie występowania długiego COVID-a z astmą u dzieci.
— Najpierw musimy dojść do konsensusu w sprawie tego, jak precyzyjnie zdiagnozować długi COVID u dzieci. National Institutes of Health (NIH) i rząd federalny powinny przeznaczyć więcej funduszy na badania antywirusowe u dzieci, aby pomóc wyjaśnić te zagmatwane kwestie — stwierdził w rozmowie z „Newsweekiem”.
— Różnice w objawach ze względu na wiek potwierdzają, że uniwersalne podejście prawdopodobnie nie wystarczy do badania przesiewowego, identyfikacji i leczenia dzieci z długim COVID-em — oceniła dr Rachel Gross.
Dlaczego tyle dzieci choruje na długi COVID?
Dr Lauren Grossman uważa, że jednym z powodów, dla których długi COVID dotyka miliony amerykańskich dzieci, może być dostęp do szczepień.
— Szczepienia pomagają zapobiegać długiemu COVID-19, ale nie były one dostępne dla pacjentów pediatrycznych przez długi czas po tym, jak stały się dostępne dla dorosłych. Przez to mniej dzieci miało ochronę — wyjaśniła.
Dodała, że pierwsze szczepionki zostały podane dorosłym w grudniu 2020 r., a dzieci w wieku od 5 do 11 lat otrzymywały pierwsze dawki dopiero w październiku 2021 r.
Dr Gerald Teague wskazał, że według badań, pierwotny szczep COVID w 2020 r. niósł ze sobą większe prawdopodobieństwo rozwoju długiego COVID-a u pacjentów.
— Z nowszymi szczepami nie wiązało się już takie prawdopodobieństwo, ale też były powiązane z niektórymi objawami — dodał.
Do wysokich wskaźników długiego COVID-u mogło przyczynić się więc to, że w 2020 roku niewiele dzieci było zaszczepionych przeciwko wirusowi. Szczepienia dzieci przeciwko COVID stały się ostatnio gorącym tematem, po tym jak amerykański sekretarz zdrowia Robert F. Kennedy Jr, wyraził swoją nieufność wobec szczepionki mRNA. W zeszłym miesiącu ogłosił też, że CDC nie będzie już zalecać szczepionek przeciwko COVID dla „zdrowych dzieci i zdrowych kobiet w ciąży”.
Dr Lauren Grossman zaznacza jednak, że Paxlovid — lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu zakażenia COVID — został po raz pierwszy dopuszczony do obrotu w grudniu 2021 r., ale tylko dla osób powyżej 12. roku życia lub ważących ponad 40 kg, co oznacza, że młodsze dzieci nie miały dostępu do leku.
Kto choruje na długi COVID?
— Częstotliwość występowania długiego COVID-a wydaje się być wysoka również u dorosłych. Sugeruje to, że nikt nie jest odporny na rozwój długiego COVID-a. Każdy może zachorować — powiedziała dr Akiko Iwasaki.
— Zakażenie wirusem COVID-19 może wywoływać choroby autoimmunologiczne u dzieci. Mogą istnieć też inne infekcje wirusowe, które jeżeli zostały przebyte w dzieciństwie, mogą wpływać na podatność na rozwój długiego COVID-a — dodała.
Iwasaki podkresla jednak, że aby lepiej zrozumieć mechanizmy występowania długiego COVID-u u młodych, należy przeprowadzić więcej badań.
— Potrzebujemy większej świadomości, aby rodzice i pediatrzy mogli lepiej rozpoznawać oznaki długiego COVID-u u dzieci — stwierdziła.
— Relacje między dziećmi, ich opiekunami i pediatrami mają kluczowe znaczenie dla identyfikacji i leczenia tego niedostatecznie rozpoznanego schorzenia — mówiła dr Rachel Gross.
Dr Lauren Grossman uważa, że niezbędne będzie także utworzenie pediatrycznych klinik specjalizujących się w leczeniu wirusa COVID-19, ponieważ obecnie jest ich niewiele. Za równie ważne uznała promowanie szczepionek. Obecnie prowadzone są bardziej szczegółowe badania na temat długiego COVID-a.
Tekst opublikowany w amerykańskiej edycji „Newsweeka”. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweek Polska”.