Amerykańskie lotnictwo zbombardowało cele w Iranie, dołączając do ofensywy prowadzonej przez Izrael. Ataku można było spodziewać się już tydzień temu, ruchy samolotów wsparcia US Air Force sygnalizowały, że coś jest na rzeczy.
Jeszcze w lutym prezydent Donald Trump zapewniał podczas spotkania organizowanego przez Future Investment Initiative Institute: „Chcę pokoju i nie chcę widzieć, jak wszyscy są zabijani”. „Spójrzcie Bliski Wschód i na walki pomiędzy Rosją i Ukrainą, zamierzamy to zakończyć. Nikt nie zyska na tym, że wybuchnie III wojna światowa, a nie jesteście od niej tak daleko, mówię wam, nie jesteście tak daleko” – dodawał.
W ciągu ostatniego tygodnia zmienił najwidoczniej zdanie, bo zamiast zakończyć konflikt, podlał go benzyną, przeprowadzając skoordynowany atak lotniczo-rakietowy na trzy irańskie instalacje jądrowe. Ładunki spadły na ośrodek wzbogacania uranu Fordow, kompleks w Natanz oraz instalacje w Isfahanie. Baza w Fordow została zaatakowana z użyciem 12 bomb GBU-57, Natanz – dwoma bombami tego samego typu.
Była to pierwsza od wielu lat operacja bojowa z użyciem bombowców strategicznych B-2 Spirit oraz bomb penetrujących GBU-57A/B Massive Ordnance Penetrator. Równolegle uderzenie wsparły amerykańskie okręty podwodne, odpalając pociski manewrujące Tomahawk. Wystrzelono ich ok. 30, a celem były instalacje pomocnicze programu jądrowego, magazyny, systemy obrony powietrznej i stanowiska dowodzenia w rejonie Natanz i Isfahanu.
Według nieoficjalnych informacji z Pentagonu, działania miały charakter prewencyjny i były odpowiedzią na wykryte przez wywiad amerykański przyspieszenie prac nad wzbogacaniem uranu oraz rozwój systemów umożliwiających szybką militaryzację programu atomowego.
Atak USA na Iran. Dlaczego można było się go spodziewać
Amerykańskiego ataku można się było spodziewać przynajmniej od poniedziałku 16 czerwca. Wtedy z baz w USA wyruszyła flota latających cystern – w sumie aż 28 samolotów do tankowania w powietrzu. Te maszyny w takiej liczbie przemieszczają się zwykle wtedy, gdy Waszyngton postanawia uderzyć w cele na drugiej stronie globu.
Z kolei na dzień przed atakiem izraelski dziennik „Harec” poinformował, że od dwóch do czterech bombowców B-2 wystartowało z bazy lotniczej Whiteman w stanie Missouri i skierowały się na Pacyfik w stronę Guam. W trakcie przelotu nad Pacyfikiem i Azją miały tankować w powietrzu. Prawdopodobnie jednak Amerykanie wykorzystali dwie grupy samolotów, które poruszały się w kierunku celów w Iranie ze wschodu i zachodu. Może o tym świadczyć ruch latających cystern, które latają z włączonymi transponderami, pozwalającymi śledzić ich trasy.
Kolejnym dowodem na to było zgłoszenie się do lokalnej kontroli lotu i włączenie transponderów siedmiu B-2 nad Cieśniną Gibraltarską w drodze powrotnej z Iranu dziś rano po uzupełnieniu paliwa nad Morzem Śródziemnym. Grupa czterech B-2 z kodem wywoławczym BATT 11 jako miejsce docelowe zgłosiła bazę Sił Powietrznych Barksdale. Kolejne trzy, z kodem wywoławczym BATT 21, wracały do bazy Whiteman.
Całość operacji lotniczej trwała ponad 40 godzin i zakończyła się bez strat po stronie amerykańskiej. Amerykańskie źródła wojskowe określają skuteczność operacji jako „wysoką” i twierdzą, że zdolności Iranu do dalszego wzbogacania uranu zostały znacząco ograniczone. Nie pojawiły się informacje o stratach wśród ludności cywilnej ani o przypadkowych trafieniach.
Stany Zjednoczone po raz pierwszy od ponad dekady użyły w działaniach bojowych bombowców B-2 oraz bomb GBU-57. Ich skuteczne użycie sygnalizuje gotowość USA do stosowania zaawansowanych środków konwencjonalnych wobec zagrożeń uznanych za strategiczne.
Niszczyciel bunkrów. Tych bomb USA użyły do ataku na Iran
GBU-57A/B Massive Ordnance Penetrator to najcięższa konwencjonalna bomba penetrująca znajdująca się w uzbrojeniu sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych. Została opracowana przez Boeinga w ramach programu mającego na celu stworzenie skutecznego środka rażenia dla bardzo głęboko położonych i silnie ufortyfikowanych celów, takich jak właśnie podziemne zakłady wzbogacania uranu, ale też bunkry dowodzenia, magazyny broni masowego rażenia czy głęboko ukryte systemy wyrzutni rakiet balistycznych.
Prace koncepcyjne nad bombą rozpoczęto w 2004 r., po ujawnieniu przez wywiad amerykański postępujących prac nad ukrytymi obiektami jądrowymi w Iranie i Korei Północnej. Prototyp powstał w 2007 r., a pierwsze egzemplarze produkcyjne weszły na uzbrojenie w 2011 r. MOP był od początku przeznaczony do przenoszenia przez bombowce strategiczne B-2 Spirit, jako jedyne w lotnictwie USA dysponujące odpowiednią ładownością, konstrukcją i systemami celowniczymi do użycia tej broni.
GBU-57A/B waży aż 13,6 t, z czego około 2,5 t to sama głowica bojowa. Bomba mierzy ponad 6 m długości i ma średnicę około 80 cm. Jej korpus wykonany jest ze wzmocnionej, hartowanej stali, co umożliwia przebicie warstw skał i betonu przed detonacją. Według danych producenta, bomba może penetrować ponad 60 metrów skalistego gruntu lub około 20–30 metrów zbrojonego betonu. Jej głowica wybucha dopiero po przebiciu się przez grubą warstwę ochronną, co pozwala zniszczyć wnętrze chronionych obiektów.
Ponadto bomba jest zrzucana z dużej wysokości i wchodzi w cel z ogromną energią kinetyczną, potęgowaną przez masę i prędkość. Efektem jej działania jest fizyczne zniszczenie podziemnych struktur przez kombinację uderzenia i eksplozji. Do niedzielnego ataku na Iran MOP nie była użyta operacyjnie. Obserwując pierwsze doniesienia, można ocenić, że spełniła oczekiwania projektantów.
Ukryte cele. Jak uderzono w instalacje nuklearne Iranu
Wybór takiego, a nie innego środka napadu powietrznego nie był przypadkowy. W Fordow celem ataku był głęboko zakopany ośrodek wzbogacania uranu. Obiekt został zbudowany wewnątrz góry w rejonie Kom, około 90 km na południe od Teheranu, i znajduje się około 80–90 m pod powierzchnią ziemi.
Według danych Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, instalacja mieści do 1000 wirówek IR-6 drugiej generacji, umożliwiających szybkie wzbogacanie uranu do poziomów technicznie zbliżonych do tych potrzebnych do produkcji broni jądrowej. Wirówki były rozmieszczone w dwóch głównych halach technicznych osłoniętych betonem i warstwami skalnymi.
W ataku na Fordow użyto co najmniej 12 bomb GBU-57A/B, z czego większość została skierowana bezpośrednio na hale wirówek oraz infrastrukturę energetyczną i wentylacyjną umożliwiającą ich działanie.
W Natanz atak skupiono na głównym ośrodku wzbogacania uranu, choć kompleks w Natanz był wcześniej wielokrotnie celem sabotażu cybernetycznego i fizycznego, ale do 2025 r. Iran zdążył go odbudować i rozbudować o nowe podziemne hale położone nawet 50–60 metrów pod ziemią. To właśnie te nowe, głęboko schowane instalacje, zawierające zmodernizowane wirówki IR-8 i IR-9, były głównym celem uderzenia.
W obu przypadkach celem ataku nie była cała infrastruktura kompleksu, ale jego kluczowe, głęboko położone segmenty umożliwiające wzbogacanie uranu w sposób trudny do wykrycia lub neutralizacji innymi metodami. Stąd debiut bojowy GBU-57A/B MOP.
W niedzielę rano Iran zaatakował Izrael kolejną salwą kilkudziesięciu pocisków balistycznych. Poza tym władze w Teheranie na razie ograniczyły się do oświadczeń potępiających „amerykańską agresję” i zapowiedzi odwetu. Z kolei w ocenie Pentagonu, atak miał charakter jednorazowy i jego celem było osłabienie technicznej bazy programu jądrowego, nie zaś rozpoczęcie pełnoskalowego konfliktu zbrojnego.
