Decyzja administracji prezydenta Donalda Trumpa o wstrzymaniu części dostaw amunicji i uzbrojenia dla Ukrainy będzie miała poważne konsekwencje. Zwłaszcza że dotyczy uzbrojenia z trzech kluczowych dla ukraińskiej obrony grup. W rezultacie armia ukraińska zostanie zmuszona do trudnych wyborów.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Jak podaje Biały Dom, wstrzymanie dostaw to wynik przeglądu stanów magazynowych Pentagonu, prowadzonego od marca przez sekretarza obrony Pete’a Hegsetha. Jego celem była ochrona rezerw krajowych oraz zaspokojenie zwiększonego popytu na Bliskim Wschodzie. Rzeczniczka Anna Kelly podkreśliła, że priorytet mają interesy Stanów Zjednoczonych. A ciężar tych znajduje się obecnie na Bliskim Wschodzie.
Dla Ukraińców ta decyzja stanowi poważny problem. Obejmuje bowiem kluczowe dla prowadzenia wojny elementy. Na Ukrainę nie dotrą pociski PAC-3 do systemu Patriot, GMLRS oraz ATACMS do HIMARS, pociski AIM-7 do systemów przeciwlotniczych oraz artyleryjska amunicja precyzyjna kalibru 155 mm.
USA ograniczają dostawy. Ukrainę czeka przeciwlotnicza bezsilność
Systemy Patriot z pociskami PAC-3 CRI i PAC-3 MSE służą do zwalczania taktycznych pocisków balistycznych, samolotów oraz rakiet manewrujących. Ich obecność na Ukrainie znacząco ograniczyła rosyjską przewagę w powietrzu, szczególnie w zakresie użycia rakiet Iskander-M oraz Kindżał.
O sile i znaczeniu tych systemów mogliśmy się przekonać w maju 2023 r., kiedy to system Patriot zestrzelił rosyjski hipersoniczny pocisk Ch-47M2 Kindżał, co do tej pory uznawano za praktycznie niemożliwe. Zestrzelenie tych pocisków w okolicach Kijowa potwierdziło skuteczność zachodnich systemów obrony przeciwlotniczej i miało duże znaczenie nie tylko wojskowe, ale też psychologiczne. Pokazało bowiem, że Rosja nie posiada „cudownej” broni, zdolnej przełamać obronę przeciwnika bez względu na jej siłę.
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski przy wyrzutni rakiet przeciwlotniczych systemu Patriot
Foto: Jens Büttner / Pap/dpa
Problem tyczy się także innych systemów przeciwlotniczych. NASAMS, oparty o rakiety AIM-120 AMRAAM i starsze AIM-7, odegrał kluczową rolę w obronie warstwowej większych miast, takich jak Kijów, Lwów czy Charków. System ten potrafi zwalczać cele powietrzne na średnich dystansach – w tym drony, samoloty i rakiety manewrujące. Jego skuteczność była szczególnie widoczna w czasie zmasowanych rosyjskich ataków dronowo-rakietowych zimą na przełomie 2022 i 2023 r.
Chociaż AIM-7 to starsza generacja pocisków z półaktywnym radarem, ich użycie jako tańszej alternatywy dla nowocześniejszych rakiet pozwoliło bronić się przed tanimi latającymi bombami i pociskami manewrującymi, nie marnując bardziej zaawansowanego uzbrojenia. Brak tych rakiet osłabi warstwową obronę powietrzną Ukrainy. Zwłaszcza jest to problematyczne wobec trwającej obecnie szerokiej ofensywy lotniczej Rosjan.
Oddech dla Rosjan. Strategia Władimira Putina działa
Systemy HIMARS, uzbrojone w rakiety GMLRS o zasięgu do 80 km, a później również w ATACMS o zasięgu do 300 km, całkowicie odmieniły sytuację na froncie w 2022 i 2023 r. Ich kluczowym atutem jest precyzja. Pozwoliła ona Ukraińcom na eliminowanie centrów dowodzenia, składów amunicji i przepraw pontonowych.
Słynne uderzenie na rosyjską bazę w Nowej Kachowce z lipca 2022 r. z wykorzystaniem GMLRS całkowicie zniszczyło duży skład amunicji, co spowolniło ofensywę rosyjską na południu. Innym przykładem jest zniszczenie stanowiska dowodzenia 49. Armii Ogólnowojskowej, co poprzedziło skuteczną ofensywę ukraińską jesienią 2022 r. Dziś Ukraińcy nadal niszczą tą bronią magazyny i centra logistyczne na bezpośrednim zapleczu frontu, co znacznie utrudnia Rosjanom działania.
Z kolei użycie ATACMS w 2023 i 2024 r. pozwoliło Ukrainie uderzyć głęboko za liniami frontu – np. w lotniska wojskowe w Berdiańsku i Ługańsku, gdzie zniszczono rosyjskie śmigłowce i składy rakiet. Bez tych systemów Ukraińcy tracą możliwość rażenia celów na dalekim zapleczu, a rosyjskie dowództwo i logistyka zyskują względne bezpieczeństwo. Oddech w precyzyjnych atakach na zapleczu frontu na pewno przyczyni się do poprawy sytuacji na korzyść Rosji.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku artylerii lufowej, która nadal jest „bogiem wojny”. Po początkowym etapie pełnoskalowej wojny Ukraina przestawiła się z postsowieckiego kalibru 152 mm na zachodni 155 mm. W tym kalibrze dostarczono setki dział M777, a także samobieżnych PzH 2000, Caesar, czy polskich Krabów. Dzięki amunicji precyzyjnej Ukraińcy skutecznie niszczyli cele punktowe – np. węzły transportowe, zestawy obrony przeciwlotniczej, kolumny wojskowe – przy jednoczesnym zużyciu mniejszej liczby pocisków.
Samobieżna armatohaubica polskiej produkcji Krab w służbie Ukrainy
Foto: Abaca / PAP
Bez stałego dopływu amunicji artyleryjskiej Ukraina nie tylko nie może prowadzić skutecznego ognia kontrbateryjnego, ale również musi ograniczać ostrzał wrogich pozycji, co ułatwia Rosjanom natarcia. Tak jak widzimy to obecnie pod Czasiw Jarem i Toreckiem.
Ołeh Katkow z Defence Express szacuje, że bez amunicji z USA Ukraina może stracić nawet 30 proc. swoich zdolności operacyjnych bezpośrednio na froncie. Podobnie może być na głębokim zapleczu. Patrioty są jedynym narzędziem do zestrzeliwania rosyjskich pocisków hipersonicznych i balistycznych, a ich brak stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa cywilów. Z kolei bez GMLRS i ATACMS ukraińska artyleria traci możliwość efektywnego uderzania w składy, zaplecze rosyjskie, lotniska i centra dowodzenia.
Osłabienie dostaw pocisków do systemów NASAMS i wyczerpywanie zapasów pocisków AIM-7 oznacza, że nawet rosyjskie drony i pociski manewrujące niskiej jakości mogą znów stanowić realne zagrożenie dla ukraińskiego zaplecza.
W rezultacie armia ukraińska zostanie zmuszona do trudnych decyzji. To może oznaczać rezygnację z obrony niektórych sektorów, przenoszenia zasobów i ograniczania aktywności ofensywnej. Z kolei dla Kremla oznacza to sygnał, że czas działa na jego korzyść, a kosztowna strategia wyniszczania wroga i jego zaplecza logistycznego zaczyna przynosić oczekiwane rezultaty. W czerwcu 2025 r. front nie pękł, ale po raz pierwszy od dawna Ukraina nie tylko broni się w pojedynkę, lecz zaczyna robić to z pustym magazynem.
Pomoc Europy nie zastąpi amerykańskich dostaw dla Ukrainy
Wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz wprost ocenił decyzję ekipy Trumpa jako bolesną. Zaapelował do Europy o zwiększenie pomocy. Jednak będzie to trudne. W krótkiej perspektywie Europa nie jest w stanie w pełni zrekompensować ograniczenia amerykańskich dostaw. Zarówno pod względem ilości, jak i rodzaju przekazywanego uzbrojenia. Nawet jeśli polityczna wola w Berlinie, Paryżu czy Warszawie pozostaje, przynajmniej deklaratywnie, niezmieniona, to produkcyjne i logistyczne realia są nieubłagane.
Najlepiej widać to na przykładzie amunicji artyleryjskiej kalibru 155 mm. Zgodnie z unijnym planem z marca 2023 r., państwa UE miały dostarczyć Ukrainie milion pocisków do końca marca 2024 r. – cel ten udało się zrealizować dopiero z wielomiesięcznym opóźnieniem i przy intensywnym wsparciu przemysłu spoza Europy, głównie Korei Południowej.
W przypadku bardziej zaawansowanego uzbrojenia sytuacja jest jeszcze trudniejsza. Europejskie odpowiedniki amerykańskich pocisków przeciwlotniczych czy rakietowych są dostępne w ograniczonej liczbie i nie zawsze są kompatybilne z ukraińskimi systemami. Problemem pozostaje też tempo produkcji. Nawet Niemcy, które zwiększyły moce w Rheinmetallu i Diehlu, nie są w stanie dostarczyć Ukrainie tysiąca pocisków precyzyjnych miesięcznie, a właśnie w takim tempie Ukraina zużywała je w 2024 r. w ciągu doby najcięższych walk.
Europa może zatem wzmocnić dostawy w wybranych segmentach – na przykład w systemach obrony powietrznej krótkiego zasięgu, amunicji do dział holowanych czy wsparciu optoelektronicznym i dronowym. Jednak bez amerykańskich systemów precyzyjnego rażenia dalekiego zasięgu Ukraina traci zdolność do niszczenia kluczowej infrastruktury rosyjskiej i obrony przed atakami rakietowymi.
Europejska pomoc będzie istotna, ale nie zastąpi całkowicie amerykańskiego parasola militarnego. W obecnych warunkach Europa może jedynie kupić Ukrainie kilka miesięcy, nie więcej. Tylko tyle, aby przeczekała na polityczny przełom lub znalezienie nowego, długofalowego dostawcy uzbrojenia.