Dziewczynki WWO (wysoko wrażliwe) szybko się wzruszają, ale też działają intuicyjnie, a dzięki wysokiej empatii wyczuwają subtelne niuanse emocjonalne innych osób. Jak radzić sobie z ich wychowaniem?
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Dostrzegają niezauważalne dla innych szczegóły i subtelności. Mają wysoką wrażliwość sensoryczną, unikają więc hałasu, jasnego oświetlenia, krępujących lub drażniących ubrań czy silnych zapachów. Wyczulone na krytykę, rozpamiętują konflikty, a krytyczne komentarze są dla nich źródłem trosk i wewnętrznych napięć.
Bywają nieśmiałe i lękliwe w nowym otoczeniu. Obciążone nadmiernym poziomem stymulacji, uciekają w okresową izolację, do ciszy swojego świata, kiedy nadmiar interakcji i bodźców staje się już dla nich nie do zniesienia. To oddalenie się jest im potrzebne do regeneracji i odzyskania utraconej energii.
Najnowszy „Newsweek Psychologia” już w sprzedaży
Foto: Materiał prasowy
Intensywne przeżywanie nie jest zaburzeniem
Elaine N. Aron, psycholożka i badaczka, jako pierwsza stworzyła określenie wysokiej wrażliwości, dotyczącej 15-20 proc. populacji. Podkreślała, że nie jest to zaburzenie, ale uwarunkowana genetycznie neurobiologiczna cecha temperamentu, w którym dominuje odmienny, intensywny sposób przetwarzania informacji. Przeżycia wysoko wrażliwych są pełniejsze, często bardziej bolesne, ale też niepowtarzalne. Aron nie stawiała znaku równości pomiędzy wrażliwością a słabością. Identyfikowała wrażliwość z wysoką świadomością i zdolnością do ponadprzeciętnie głębokiego odczuwania siebie i otoczenia. Traktowała ją jako normalną cechę, wewnętrzną siłę jednostki, niezbędną do przetrwania gatunku. Te przekonania potwierdzają biolodzy ewolucyjni, głoszący, że wysoka wrażliwość jest strategią adaptacyjną. Daje szereg korzyści, np.: umiejętność wczesnego reagowania na zagrożenie oraz ostrożność w podejmowaniu decyzji.
By jednak dziewczynka WWO mogła wykorzystać potencjał swojej natury, wymaga pełnego zrozumienia i uwagi, akceptującego otoczenia i właściwych strategii wychowawczych. Rozpoznanie wysokiej wrażliwości pomaga dziewczynkom zrozumieć potrzeby i skutecznie je wspierać. Uczy je akceptacji samych siebie i właściwego zarządzania swoimi emocjami.
W nieprzychylnym środowisku taka dziewczynka uczy się tłumić swoją wyjątkowość. Na stres i negatywne doświadczenia reaguje emocjonalnym wyczerpaniem, nieśmiałością w sytuacjach społecznych, niską samooceną, depresją, zaburzeniami lękowymi. Zaczyna wierzyć, że jest niedopasowana i inna – co boli. Kiedy brak jej empatycznego i wspierającego rodzica, może mierzyć się z trudnościami, większą reaktywnością emocjonalną czy nadmierną odpowiedzialnością, także za zadania, które jej bezpośrednio nie dotyczą. Nieakceptujące postawy rodzicielskie, korygujące jej naturę, sprawiają, że jest silnie krytyczna wobec siebie. Takie dziewczynki myślą: „Coś musi być ze mną nie tak, skoro nawet rodzice nie akceptują tego, kim jestem i jak rozumiem świat”.
Z badań prowadzonych przez Elaine N. Aron wynika, że kluczowe znaczenie w wychowaniu wysoko wrażliwych dziewczynek ma rodzaj więzi między nią a rodzicami. Potrzebują one dużo rodzicielskiego ciepła. Ważna jest też swoboda w samodzielnym eksplorowaniu świata i zdobywaniu kolejnych kompetencji rozwojowych. Rodzic powinien raczej towarzyszyć, niż narzucać styl postępowania czy działania. Nie należy także wyręczać, pospieszać, nakłaniać do nowych aktywności – jeśli dziecko samo nie jest na nie gotowe.
Oczami serca
Wspieranie rozwoju polega głównie na akceptacji dla indywidualności i życia w zgodzie ze sobą. Dzieci, które są motywowane do stawania się najlepszymi wersjami samych siebie i wspierane w codziennych wyzwaniach, wzrastają w poczuciu bezpieczeństwa, mają wyższą zdrową samoocenę i potrafią tworzyć satysfakcjonujące relacje z innymi.
Rodzice odgrywają znaczącą rolę w kształtowaniu się wiary w siebie i akceptacji dla wrażliwości u swojej wysoko wrażliwej córki. To oni są pierwszymi nauczycielami, jak korzystać z tego daru w zgodzie ze sobą i bez potrzeby upodobnienia się do innych. Rodzice, którzy nauczą córkę akceptacji dla swojej wrażliwości, ułatwią jej efektywne wykorzystanie swoich talentów i stawianie czoła ograniczeniom. Bo kiedy wysoko wrażliwa dziewczynka czuje się rozumiana i bezpieczna, wyrasta na kobietę, która nie boi się intensywności swoich odczuć.
Wysoka wrażliwość nie jest problemem do wyeliminowania ani nieprawidłowością, którą trzeba „przepracować”. Nie wymaga korekty, ale uznania jej jako wartości. To potencjał, który – przy odpowiednim wsparciu – może stać się źródłem mądrości emocjonalnej, ogromnej siły, empatii, twórczości i głębokich relacji. To także dar – wymagający zrozumienia, cierpliwości i uważności. W czasach, kiedy bycie twardym uważa się za siłę, wysoko wrażliwe dziewczynki mogą czuć się niepasujące i zagubione. A potrzebują być przyjęte takimi, jakie są. Nie każda dziewczynka będzie głośna, pewna siebie i przebojowa. Nie każda kobieta będzie odporna i „niewzruszona”.
Jednak nie chodzi o ochronę wrażliwych dziewczynek przed światem, ale o nauczenie ich, jak być sobą w tym świecie – bez utraty swojej niepowtarzalności. One potrzebują przestrzeni do wyrażania siebie bez ryzyka bycia ocenianą i rytmu życia dostosowanego do ich wewnętrznych potrzeb. Pragną też relacji, w których mogą pozwolić sobie na autentyczność i nie muszą udawać, że są kimś innym.
Zamiast zmieniać wrażliwe dziewczynki i kobiety, zmieńmy sposób, w jaki je widzimy i traktujemy. One nie potrzebują zmiany, ale potrzebują – jak mówiła Elaine N. Aron – by ktoś zobaczył je „oczami serca”.