Rekonstrukcja rządu nie rozwiąże wszystkich problemów koalicji 15 października. Ale sprawna rekonstrukcja byłaby sygnałem, że rząd ma inicjatywę. Na razie ten test sprawności idzie jednak ekipie Donalda Tuska bardzo kiepsko. A przecież prawdziwe problemy jeszcze się nawet nie zaczęły.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Rekonstrukcja rządu, na prośbę Szymona Hołowni, została przesunięta na przedostatni tydzień lipca. Prośba miała wynikać z konieczności uporządkowania przez Hołownię partyjnych spraw w Polsce 2050. Jaki nie byłby powód, przeciągająca się rekonstrukcja z całą pewnością nie służy rządowej większości, pogłębiając wrażenie kryzysu w koalicji.
Patrząc na trwającą prawie dwa miesiące przebudowę rządu, wyborcy będą zastanawiać się, jak ta ekipa ma poradzić sobie z nowym otwarciem, skoro nie jest się nawet w stanie porozumieć, co do rekonstrukcji. A przecież trudno dopiero będzie, bo rząd czekają też wyzwania w związku z kohabitacją z Karolem Nawrockim.
Rekonstrukcja to niejedyny problem koalicji
Tym bardziej że rekonstrukcja to niejedyny symptom problemów wewnątrz koalicji. W tym samym czasie, gdy rząd nie jest się w stanie na nowo ułożyć, odbywają się tajne, nocne spotkania marszałka Hołowni z Jarosławem Kaczyńskim, w trakcie których – jak ustalili dziennikarze Onetu – dyskutowane miało być powołanie rządu technicznego, wspieranego przez Polskę 2050 i PiS.
Jeśli takie rozmowy się toczyły, to przecieki je spaliły. Widać też, że Hołownia raczej nie byłby w stanie przekonać swojej partii do zmiany sojuszy w obecnym Sejmie. Ujawnienie informacji o nocnych rozmowach Hołowni podważa jednak zaufanie między koalicyjnymi partnerami, będzie nakręcać atmosferę wzajemnych podejrzeń i oskarżeń o zdradę w koalicji. Gdy nawet tak lojalny wobec koalicji minister jak Krzysztof Gawkowski z Nowej Lewicy mówi, że nigdy nie było tak blisko jej zerwania, to znak, że jest naprawdę źle.
Rząd przespał też narastanie kryzysu na polsko-niemieckiej granicy, aż musiał przywrócić na niej kontrolę, by poradzić sobie z „obywatelskimi patrolami” Bąkiewicza, wspieranymi przez polityków PiS i Konfederacji. Wcześniej niektórzy politycy rządzącej koalicji zaangażowali się w pozbawioną podstaw, podważającą zaufanie do państwa narrację o skręconych przez PiS wyborach. Patrząc na to wszystko, wielu wyborców będzie się zastanawiać, czy rząd i jego lider są jeszcze w ogóle w stanie politycznie ogarnąć sytuację w kraju.
Chyba naprawdę nie było planu B
Przeciągająca się rekonstrukcja sugeruje też, że Tusk chyba naprawdę nie miał planu B na wypadek przegranych przez Trzaskowskiego wyborów prezydenckich. Premier najwyraźniej do samego końca zakładał, że prezydent Warszawy nie może przegrać. Bez wątpienia wiele kluczowych problemów – na czele z uzdrowieniem sytuacji w wymiarze sprawiedliwości czy mediach publicznych – koalicja odkładała na „po wyborach”. Kalkulacja była prosta: że z Trzaskowskim w Pałacu Prezydenckie będzie można bez problemu wprowadzić ustawy odwracające to, co PiS zepsuł w latach 2015-23.
Jak wiemy, stało się inaczej. Patrząc na ostatnie działania członków rządu i premiera Donalda Tuska – nie tylko te związane z rekonstrukcją – można odnieść wrażenie, że nie bardzo wiedzą oni, co robić w tej niespodziewanej sytuacji. Być może lepiej jest, że Tusk po porażce Trzaskowskiego nie podejmuje gwałtownych, nieprzemyślanych, panicznych decyzji, które tylko pogorszyłyby na dłuższą metę sytuację rządu. Być może lepiej jest grać na czas i odkładać decyzje w oczekiwaniu na dobre pomysły.
Problem w tym, że zakładanie porażki PiS w wyborach prezydenckich było dowodem skrajnej arogancji i braku słuchu politycznego. Rozsądny polityk nigdy nie powinien być pewny zwycięstwa. Zawsze powinien mieć przygotowany plan B. Tak, by po klęsce obniżającej morale we własnych szeregach, móc zademonstrować, że rząd nie oddał inicjatywy, że ciągle ma kilka asów w rękawie i kontroluje sytuację.
Oczywiście, by zademonstrować to wszystko, nie wystarczy sama rekonstrukcja. Potrzebna jest nowa narracja o tym, realizacji jakich celów ma służyć ten rząd. Jaki ma pomysł na współistnienie z przyszłym prezydentem, najpewniej znacznie trudniejszym partnerem niż Andrzej Duda. Sprawna rekonstrukcja jest jednak pierwszym testem tego, czy rząd będzie sobie w stanie poradzić w nowej sytuacji. Na razie ten test idzie rządzącym po prostu kiepsko.
Będzie tylko trudniej
Jednocześnie wszystko wskazuje na to, że koalicji rządowej będzie w najbliższych miesiącach wyłącznie trudniej. Wkrótce może okazać się, że współpracę z Andrzejem Dudą będzie ona wspominać jako swój miesiąc miodowy. Karol Nawrocki może nie tylko odmawiać podpisania ustaw, który Duda byłby skłonny podpisać, ale też iść z rządem na wojnę w kwestii nominacji ambasadorskich czy generalskich. Nominacja Sławomira Cenckiewicza – współautora serialu „Reset”, stanowiącego jeden wielki akt oskarżenia polityki Donalda Tuska wobec Rosji – sugeruje, że nawet polityka bezpieczeństwa może nie być przedmiotem konsensusu między rządem a nowym prezydentem.
Nawrocki już dziś daje do zrozumienia, że śmielej niż Andrzej Duda będzie korzystał z prezydenckiej inicjatywy ustawodawczej. Można się więc spodziewać projektów ustaw, których z przyczyn budżetowych koalicja nie będzie mogła przyjąć, a które odrzucić będzie jej bardzo trudno – np. podnoszących kwotę wolną od podatku, co Tusk bardzo nieodpowiedzialnie obiecał w kampanii.
Rząd już dziś jest bardzo niepopularny – według badania CBOS z 7 lipca jego prace negatywnie ocenia aż 59 proc. badanych – o 7 pkt proc. więcej niż w maju – a 33 proc. pozytywnie. Rząd Morawieckiego, gdy w październiku 2023 roku po ośmiu latach rządów PiS oddawał władzę, negatywnie oceniało tylko 44 proc. badanych, pozytywnie także 33 proc. Można przyjąć, że teraz – tkwiąc w klinczu z Nawrockim i nie będąc w stanie zrealizować swoich obietnic – rząd będzie tylko dalej tracił poparcie.
Podobnie jak tworzące go partie. KO już wpadła w wyraźny sondażowy trend spadkowy, sondażowa średnia poparcia po raz pierwszy od 2023 r. spadła poniżej 30 proc. Mniejsi partnerzy notują poparcie niedające im pewności przekroczenia progu. Wszystko to będzie tworzyło bardzo nerwową atmosferę w koalicji. W końcu któraś z tworzących ją partii może uznać, że trwanie w tym związku kosztuje ją zbyt dużo i Tusk zostanie z rządem mniejszościowym. PiS i prezydencki ośrodek będzie pracował, by pomóc podobnemu scenariuszowi, grając na podsycanie podziałów w koalicji, być może aktywnie wyciągając z niej rozczarowanych posłów i senatorów.
Skazani na gnicie?
Czy więc wszystko już pozamiatane i rządowa większość skazana jest już wyłącznie na powolne gnicie i oddanie władzy w następnych wyborach? Nic nie jest jeszcze rozstrzygnięte. Z całą pewnością rząd i rządowa większość potrzebują jednak mocnego nowego otwarcia, nie tylko szarpnięcia cuglami, ale też nowego planu, uwzględniającego trudną współpracę z Nawrockim.
Jeśli najpóźniej we wrześniu rząd nie przejdzie do politycznej ofensywy, to faktycznie może stanąć przed alternatywą: powolne zmierzanie do wyborczej klęski w 2027 albo minimalizujące straty wcześniejsze wybory.
