Piotr ma wewnętrzne poczucie beznadziei. Nie potrafi zrobić żadnego ruchu, ponieważ w głowie ma przekonanie, że matka sobie bez niego nie poradzi. Zresztą ona bardzo dba o to, żeby miał poczucie, że bez niego zginie marnie. Co ciekawe, przez całe życie ona mówiła Piotrowi, że to on bez niej zginie marnie.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
— Nienawidzę, kiedy do mnie dzwoni. Zawsze jest cierpiąca. W zasadzie całe życie była jednym wielkim cierpieniem. Kiedy myślę o tym, że miałbym ją zostawić bez opieki, czuję, że jestem jakimś potworem.
— Co masz na myśli, mówiąc „bez opieki”?
— Ona nie chce, żeby się nią zajmowała jakaś opiekunka, nie zgadza się na dom pomocy społecznej, mówi, że umrze, jeśli my się wyprowadzimy gdzieś dalej. Ma oczekiwania, że zabiorę ją do siebie, a ja na myśl o tym umieram cały w środku. Najgorsze jest to, że widzę to jej cierpienie, tę jej p… samotność, która ją trawi od środka. Szkoda mi jej, po prostu mi szkoda. Wczoraj mnie zagotowała do czerwoności. Byłem u niej z zakupami, zadzwoniła ciotka i ona na głos przy mnie zaczęła opowiadać, jak ona ciotce zazdrości, że ma takiego cudownego syna, który codziennie do niej dzwoni, i jakie to piękne mieć takie dziecko, a ja tylko przy okazji zakupów zaglądam. Siedziałem zbaraniały. K…a tyle rzeczy dla niej robię i robiłem, ale ona tego nie widzi. Ciągle jestem złym synem. Ciągle za mało. Ostatnio nawet jej wykrzyczałem, że mogłaby choć raz powiedzieć coś dobrego do mnie, to popatrzyła zdziwiona i odpowiedziała, że przecież ona mówi dobrze o mnie do ludzi zawsze. Jakbym ja nie był człowiekiem.
— Co odpowiedziałeś?
— Nic, jak zawsze nic. Ona mnie osłabia, jakbym tracił wszelką moc przy niej. Czasami myślę, że tylko jej lub moja śmierć może tę sytuację rozwiązać. Co chciałbyś rozwiązać? Chciałbym zmienić jej przekonanie, że jestem taki okropny! Moja matka nigdy mnie nie widziała. Zawsze była tylko ona i jej cierpienie, jej choroby, jej oczekiwania, jej dobry lub zły stan. Nigdy z nią nie rozmawiałem o ważnych dla mnie rzeczach. Kiedy wczoraj mój syn wrócił z urodzin koleżanki i opowiadał o tym, jak było, to sobie uświadomiłem, że ja nigdy nie byłem wysłuchany. Ona nigdy nie zapytała, jak się czuję, jak było, co u mnie. Zawsze była ona, o niej, dla niej. Wiesz, ja teraz zamęczam ludzi i siebie ciągłymi pytaniami, czy wszystko w porządku. Kiedy widzę cień niezadowolenia u swojej żony, od razu pytam, czy coś zrobiłem źle. Ona mi ciągle odpowiada, że ma czasami zły dzień i to jest niezależne ode mnie, ale ja nie wierzę, cisnę, dopytuję no i w końcu ona się wkurza. Rany, to jakaś chora karuzela jest, z której tak trudno wysiąść.
— Gdybyś mógł coś matce powiedzieć, to co chciałbyś, żeby usłyszała?
— Tak serio, z grubej rury?
— Tak serio, tak tylko tutaj, na próbę.
— Tak serio, to chciałbym jej wykrzyczeć, żeby spier…a i nigdy już do mnie nie dzwoniła. Wiesz, ostatnio jak dzwoni, to krzyczę do niej do telefonu, to znaczy — nie odbieram go, ale krzyczę do niej w tym telefonie, choć ona mnie nie może usłyszeć. Chciałbym jej wykrzyczeć, że uważam, że to ona była potworem, że całe życie się jej bałem, że ciągle się jej boję. Że to nienormalne, że dorosłe dziecko boi się swojej matki!
— Widzę, że cię to porusza.
— No znowu chce mi się płakać. Bo wiesz, tak najbardziej to bym chciał, żeby przestała widzieć we mnie potwora, którego ze mnie robi, i pozwoliła sobie zobaczyć, że jestem dobrym człowiekiem. Wszyscy to widzą, tylko nie ona. Chciałbym, żeby przestała krytykować i narzekać, i chociaż raz ucieszyła się ze mnie i z moich cudownych dzieciaków. Z tego, że wygrałem życie, bo jednak odbiłem się od tego wszystkiego. Chciałbym, żeby mnie chociaż raz przytuliła. Ale to są mrzonki. Znowu do niej pojadę, ona znowu będzie utyskiwała, a ja zamilknę jak zawsze, bo ona ma swoją historię, którą sobie w głowie opowiada i nikt ani nic jej nie zmieni. Pewnie niestety umrze z przekonaniem, że miała potwornego syna.
Zrzucanie skóry smoka
Wielu rodziców nigdy nie uzna ani nie usłyszy cierpienia swojego dziecka, jego tęsknoty za akceptacją i byciem przyjętym. Tęsknoty za uznaniem i prawdą w relacji. To tęsknota, która może nigdy nie być ukojona. Nie oznacza to, że rodzic jest potworem. Może to oznaczać, że on właśnie nie chce widzieć siebie jako potwora — bo to przecież bardzo trudne uznać, że krzywdziło się swoje dziecko. Możliwe, że rodzic nie ma do tego zasobów — sam dziurawy jak ser szwajcarski nie ma z czego dać. Jak Smok Zachodu strzeże swojej integralności, ziejąc ogniem, pozostawiając zgliszcza i nosząc w sobie przekonanie, że to inni są wrogimi smokami.
Możliwe, że właśnie takich ludzi doświadczył wcześniej w swoim życiu. Możliwe, że cierpienie, którego doświadczył, pozwala mu wierzyć, że bliscy są potworami. Możliwe, że rodzic nigdy nie zechce zdjąć z siebie skóry smoka, bo boi się związanego z tym bólu. Psychoterapia to zdejmowanie z siebie skóry smoka przy wsparciu drugiej osoby. Sami jesteśmy wobec tego procesu bezradni. To czas transformacji — pięknej, ale też trudnej.
Pięknie ten proces opisuje Lewis w Opowieściach z Narni. Eustachy — który był małym potworem dla innych, wierząc, że oni są źli dla niego — został przemieniony w smoka. Kiedy zobaczył swoich bliskich z innej perspektywy, dostrzegł, że oni byli dobrzy, a to on widział ich negatywnie. Kiedy zmienił swoje nastawienie, mógł wrócić do skóry chłopca. „No i stało się. Powiedziałem do siebie: »Och, ja biedny, ile jeszcze skór mam zrzucić?« (…) Więc po raz trzeci zacząłem się drapać i po raz trzeci zrzuciłem skórę i wyszedłem z niej. Więc przewaliłem się na grzbiet i czekałem, co będzie. Wtedy lew powiedział: »Musisz pozwolić, abym ja cię rozebrał«. Przyznam, że bardzo się bałem jego pazurów, ale teraz było mi wszystko jedno. Więc przewaliłem się na grzbiet i czekałem, co będzie. Już za pierwszym razem wbił pazury w moją skórę tak głęboko, że wydawało mi się, iż sięgnęły do samego serca. A kiedy zaczął ściągać ze mnie skórę, poczułem taki ból, jakiego jeszcze nigdy w życiu nie czułem. Jedyną rzeczą, jaka pozwalała mi ten ból wytrzymać, była ulga przy zsuwaniu ze mnie tego paskudztwa. Wiesz, coś takiego jak zdrapywanie sobie strupa ze zranionego miejsca. Boli, ale drapiesz dalej, bo cieszysz się, że to złazi. (…) Potem złapał mnie w pazury — nie było to zbyt przyjemne, bo teraz po zrzuceniu skóry, byłem bardzo wrażliwy — i wrzucił do wody. Przez chwilę strasznie mnie zapiekło, ale chwilę później poczułem się cudownie (…) znowu byłem chłopcem”.
Niezmiennie zadziwia mnie fenomen Lewisa — trudno wyobrazić mi sobie piękniejszy opis procesu psychoterapii. Możesz zajmować się rodzicem, który widzi w tobie potwora, i cierpieć z braku uznania, ale możesz też zdjąć z siebie tę skórę i odpowiedzialność za niego w procesie własnej terapii. Może boleć, ale warto. Możesz odkryć chłopca (lub dziewczynkę) ukrytego pod warstwą kłamstw, w które cię ubrano. Kiedy wspominam swój proces szkolenia i własnej terapii, to przyznam, że wiele razy ból przenikał mnie do kości, ale też za każdym razem ulga była wielka. Empatia i miłość moich psychoterapeutów pomagała mi przejść ten proces zrywania skóry, która nie była moja.
Fragment książki „Uwięzieni we własnej głowie” Agnieszki Kozak wydanej przez Sensus. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweeka”. Książkę można kupić tutaj.
