Dlaczego w tym roku Bałtyk jest tak ciepły? Znamy tego przyczyny

Niepokój wzbudzają zarówno przyczyny nagłego wzrostu temperatur, jak i jego krótkoterminowe oraz długofalowe konsekwencje dla morskich ekosystemów, żeglugi, przemysłu rybnego oraz systemów pogodowych regionu.

Temperatura wody w Bałtyku – skala zjawiska w 2025 roku

W pierwszym tygodniu sierpnia 2025 roku fiński Instytut Meteorologiczny (FMI) odnotował temperatury powierzchniowe wody w Zatoce Botnickiej, sięgające 24,7-25,0°C. To wartości niemal o 8°C wyższe niż średnia sezonowa w tym rejonie, gdzie typowo latem temperatura morza wynosi około 16-17°C.

W tym samym czasie, dla porównania:

• woda w Świnoujściu osiągała 20,5°C,

• w Łebie niewiele ponad 17°C,

• a na południowym wybrzeżu Finlandii – regularnie 22-23°C.

Zjawisko to było skutkiem trwającej w regionie rekordowej fali upałów, obejmującej całą Skandynawię – z temperaturami przekraczającymi 30°C przez kilkanaście do ponad 20 dni z rzędu.

Przyczyny – naturalne fluktuacje czy wyraźny sygnał zmian klimatu?

Zjawisko tzw. heat dome (kopuły ciepła), czyli długotrwałego, niemal nieruchomego układu wysokiego ciśnienia atmosferycznego nad północną Europą, doprowadziło do silnego nasłonecznienia, braku opadów i zanikającego wiatru. To sprzyjało nagrzewaniu powierzchni morza i ograniczyło mieszanie się warstw wodnych.

Choć tego typu układy mogą pojawiać się naturalnie, ich częstotliwość i intensywność wyraźnie wzrosły w ostatnich latach. Według danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) oraz Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), Bałtyk ociepla się szybciej niż większość mórz i oceanów na świecie – nawet o 0,6°C na dekadę w powierzchniowych warstwach wody.

Przyczyną jest m.in. płytszy charakter morza, ograniczona wymiana wód z Atlantykiem, duża ekspozycja na ciepłe masy powietrza i zmieniające się wzorce opadowe.

Ekosystem Bałtyku pod presją cieplną

Choć morze cieplejsze o kilka stopni może brzmieć pozornie nieszkodliwie, dla ekosystemu Bałtyku to poważny stres termiczny.

Główne skutki podwyższonej temperatury:

• spadek poziomu tlenu w głębszych warstwach wody – cieplejsza woda magazynuje mniej rozpuszczonego tlenu, co sprzyja powstawaniu stref beztlenowych,

• zwiększona aktywność sinic – wyższa temperatura wody w połączeniu z dużą ilością związków azotu i fosforu z rolnictwa prowadzi do zakwitów toksycznych sinic, szczególnie w płytkich zatokach i przybrzeżnych obszarach,

• zmiana rozmieszczenia gatunków – chłodnolubne organizmy (np. dorsz bałtycki) mogą się przemieszczać lub zmniejszać liczebność, ustępując miejsca bardziej odpornym gatunkom ciepłolubnym,

• stres cieplny dla ryb i bezkręgowców – szczególnie w zamkniętych i płytkich akwenach, gdzie szybko dochodzi do przegrzania.

To wszystko zaburza naturalną równowagę ekologiczną morza, a także wpływa na połowy i gospodarkę rybacką, szczególnie w rejonach Finlandii, Szwecji i Polski.

Wpływ na gospodarkę i turystykę

Niektóre branże mogą przejściowo odczuwać korzyści z cieplejszego morza, np. turystyka. Plaże Finlandii i Szwecji, dotąd kojarzone z chłodem, w lipcu i sierpniu 2025 roku przyciągnęły rekordowe liczby turystów – nie tylko lokalnych, ale i międzynarodowych.

Jednak w dłuższej perspektywie, ciepłe morze to także wyzwanie:

• problemy z jakością wody – zakwity sinic mogą prowadzić do czasowego zamykania kąpielisk, co już obserwowano w Finlandii i Estonii,

• zagrożenia dla infrastruktury portowej i żeglugowej – np. rozwój bakterii i osadów w systemach chłodzenia,

• wzrost ryzyka chorób bakteryjnych – ciepła woda sprzyja namnażaniu się bakterii z rodzaju Vibrio, które mogą powodować groźne infekcje u ludzi.

Długotrwała susza, która towarzyszyła fali upałów, spowodowała znaczne obniżenie poziomu wód gruntowych i rzek, co z kolei wpływa na transport rzeczny oraz zaopatrzenie w wodę w regionach przybrzeżnych.

Jednocześnie w krajach nordyckich, w tym w Finlandii i Szwecji, ogłoszono najwyższe stopnie zagrożenia pożarowego – również w pobliżu linii brzegowej Bałtyku. Brak wilgoci i silne nasłonecznienie tworzą warunki sprzyjające szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia.

Ekstremalnie ciepły Bałtyk to nie chwilowa anomalia, lecz sygnał ostrzegawczy. To, co obecnie postrzegamy jako „rekordową falę upałów„, może w przyszłości stać się nową normą klimatyczną. Skutki tych zmian odczuje nie tylko środowisko naturalne, ale również sektor turystyki, rybołówstwa, a nawet zdrowia publicznego.