Późna jesień robi z miasta labirynt świateł i mgły. To idealny moment, żeby schować się w londyńskich zaułkach razem z Holmesem i… Moriartym.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Gareth Rubin wchodzi do holmesowskiego świata z odwagą i wyczuciem. „Holmes i Moriarty” to autoryzowana wariacja w uniwersum Holmesa — przygodówka, która nie boi się dekonstruować schematów, a zarazem trafia w sedno: logika Holmesa kontra brud zaułków i reguły przestępczego Londynu.
Pieczęć Conan Doyle’a
Akcja zaczyna się od wdzięcznie pulpowego haczyka: do Baker Street zagląda aktor przerażony własną publicznością. Co wieczór widzi na widowni te same osoby, tylko w innych perukach. Niewinna osobliwość szybko przeradza się w sprawę z porwaniami, morderstwami i politycznym zapleczem. Równolegle obserwujemy fabularny tor czarnych charakterów. To Moriarty i Moran, wplątani w wojnę gangów, próbują utrzymać się na powierzchni. Krok po kroku widzimy, jak wątki splatają się ze sobą, otrzymujemy coraz więcej wskazówek do rozwiązania zagadki, czując napięcie do ostatniej strony.
Warto odnotować, że Rubin pisze „za zgodą” Conan Doyle Estate. Ta pieczęć nie zamienia powieści w kanon, ale działa jak gwarancja stylowej uczciwości: realia epoki, charaktery, logika śledztw nie kłócą się z duchem Doyle’a. To ten sam typ legitymizacji, który wcześniej dostał Anthony Horowitz przy „Domu jedwabnym” — sygnał dla czytelników, że to nie tylko zabawa w przebieranki, lecz także próba dopisania pełnokrwistej przygody w rozpoznawalnym idiomie.
Jeden z najmocniejszych chwytów Rubina to zmiana perspektywy. Rozdziały na przemian prowadzą Watson i Moran. Ten pierwszy — rzeczowy kronikarz, który porządkuje fakty i zostawia miejsce na wątpliwość. Ten drugi — impulsywny, sarkastyczny egzekutor, najchętniej „zamknąłby temat” krótką serią, gdyby nie lojalność wobec profesora. Taki duet narratorów robi robotę: świat Holmesa wychodzi z gabinetu dedukcji na ulicę, gdzie ścierają się dwie etyki, dwa języki i dwa sposoby rozumienia siły.
Rubin bawi się też formułą przygody. Tempo bywa filmowe, z efektownymi set-piece’ami, a londyńskie bruki rezonują echem wiktoriańskiej literatury sensacyjnej. Autor dorzuca element makabry — wystarczający, by zadrżeć, ale bez taniej sensacyjności. Zwroty akcji są liczne, ale nie chaotyczne. W finale tropy układają się tak, że satysfakcja nie zależy od „efektu wow”, tylko od czystej przyjemności śledzenia, jak elementy układanki klikają na miejsce.
Na plus: poczucie humoru! Tytuły rozdziałów, drobne językowe „mrugnięcia”, precyzyjne riposty — ta lekkość równoważy mrok półświatka.
Co starego, co nowego? Rubin nie gra w udawanie Doyle’a — i dobrze! Zostawia „klasykę” tam, gdzie trzeba (Holmes wciąż myśli dwa ruchy naprzód, Watson jest naszym kompasem, Moriarty — chłodnym strategiem), a świeżość pokazuje w konstrukcji i dynamice: w podwójnej narracji, opisach ulicznego brudu, dodaniu motywu realnej stawki politycznej.
Sprawnie poprowadzona historia
Polskie wydanie ma jeszcze jeden walor: przekład Anny Dobrzańskiej trzyma równy rytm w scenach akcji i w dialogach, nie wygładza rubaszności Morana, a jednocześnie pilnuje, by narracja Watsona nie straciła elegancji.
Dużą przyjemność daje też obserwowanie relacji. Nie tylko tej sztandarowej, Holmes — Watson (tu też mamy sporo odwołań do klasyki: czuły sarkazm, wzajemne korygowanie się, cięte riposty), ale i duetu po drugiej stronie barykady. Moriarty nie jest karykaturą, lecz racjonalnym strategiem, który kalkuluje ryzyko. Moran ma z kolei własny, szorstki głos: jest bardziej impulsywny i twardszy, ale pozostaje konsekwentny. Napięcie między tą czwórką bohaterów napędza książkę równie mocno jak sama intryga.
Na koniec — plus za przystępność! „Holmes i Moriarty” sprawi frajdę fanom kanonu (są tu smakowite ukłony w stronę klasyki: Klub Diogenesa, Mycroft, przebieranki…), a jednocześnie nie skonfunduje tych, którzy chcą po prostu sprawnej, dynamicznej historii detektywistycznej. Rubin prowadzi fabułę pewną ręką. Efekt? Stylowy powrót do świata, w którym nawet arcywrogowie potrafią usiąść po tej samej stronie stołu.