Choć wśród cytrusów od lat rządzi cytryna, to warto zainteresować się jej kuzynami. Spośród nich wyróżnia się cytron – zarówno pod względem estetycznym, jak i zdrowotnym.
Cytron, inaczej cedrat, (Citrus medica) to gatunek wieloletniej rośliny z rodziny rutowatych. Najprawdopodobniej pochodzi z podnóża Himalajów. Został rozprzestrzeniony już w starożytności do Chin i Europy. Na Stary Kontynent dotarł jako pierwszy z owoców cytrusowych ok. 300 r. p.n.e. – wiadomo że, kiedy to Aleksander Macedoński przechodził ze swoimi wojskami przez Persję, to cedrat był już w niej powszechny. Cytron jest prawdopodobnie jednym z trzech gatunków rodzicielskich większości form uprawnych cytrusów.
Jest to krzew dorastający do 3 m wysokości. Liście są duże, lancetowato jajowate, o drobno karbowanych brzegach, posadowione na pędach z grubymi kolcami. Kwiaty cytronu są drobne, czerwonawe, z wieloma pręcikami. To co wyróżnia tę roślinę, to jej owoce. Cytron posiada duże, jajowate owoce, dochodzące do 20 cm długości, z grubą, woskowatą, pomarszczoną skórką. Miąższ jest żółty i podzielony na segmenty. W smaku jest kwaśny. Główną część owocu cytronu (ok. 70 proc. całej masy) stanowi skórka i biały mezokarp.
Uprawia się wiele odmian cytronu. Najbardziej charakterystyczne i znane są dwie. Etrog – cytron ma wrzecionowaty kształcie owoców. Druga odmiana to fingered (ew. var. sarcodactylis) – owoc cytronu przypomina długie, palczaste wyrostki, stąd nazywana jest mianem „ręka Buddy”. Uprawiana jest w Chinach i krajach wschodniej Azji.
Tak jak inne cytrusy, cytron jest bogaty w przeciwutleniacze i jest źródłem witaminy C. Zawiera też witaminy z grupy B. Poza tym znajdziemy w nim wapń, fosfor i śladowe ilości żelaza. Cytron jest bogaty w związki fenolowe, terpenoidy, saponiny, a także fitosterole, glikozydy, limonen czy hesperydynę. Jest też źródłem rozpuszczalnego błonnika.
Cytron zawiera też antyoksydanty działają profilaktycznie w chorobach, u których podłoża leży stres oksydacyjny. Jest ich całe mnóstwo m.in. choroby układu krążenia, miażdżyca, cukrzyca, choroby neurodegeneracyjne i nowotworowe. Działają też przeciwzapalnie, wspierają odporność i co najbardziej charakterystyczne -opóźniają procesy starzenia się skóry. Cytron to źródło witaminy C, będącej kluczowym składnikiem dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
Jak hodować cytron w domu
Coraz częściej można spotkać tę egzotyczną roślinę w naszych ogrodach. Można ją uprawiać w doniczkach, co jest popularnym rozwiązaniem. Lubi przepuszczalne, żyzne i lekko kwaśne podłoże. Doniczka może być dość ciasna, z otworem. Na jej dno powinniśmy wsypać keramzyt.
Cytron potrzebuje dużo światła, dlatego najlepiej ustaw go na parapecie okna południowego lub zachodniego. W okresie letnim można doniczkę wystawiać na balkon czy taras. Podłoże powinno być stale lekko wilgotne. Hodując cytron musisz uzbroić się w cierpliwość – pierwsze owoce może wypuścić po 5, a nawet 20 latach!
QUIZ Te rośliny naprawdę istnieją. Rozpoznasz choć kilka kwiatów jak z bajki?
