Tego wyroku Donald Trump obawiał się od miesięcy. Amerykański Sąd Najwyższy uznał większość ceł nałożonych przez prezydenta USA za nielegalne. W ten sposób Trump stracił swoje ulubione narzędzie prowadzenia polityki zagranicznej i gospodarczej.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
„Prezydent powołuje się na nadzwyczajne uprawnienia do jednostronnego nakładania ceł o nieograniczonej wysokości, czasie trwania i zakresie” – napisał przewodniczący sądu John Roberts. Stwierdził przy tym, że prezydent do nakładania takich ceł potrzebuje jasnego upoważnienia od Kongresu. Przepisy, na podstawie których Trump nakładał cła, takiego upoważnienia nie dają.
„W odniesieniu do zakresu, historii i kontekstu konstytucyjnego tego rzekomego uprawnienia, (głowa państwa) musi jasno określić upoważnienie Kongresu do jego wykonania” – podkreślił Sąd Najwyższy, oceniając, że wskazana ustawa nie daje takich jasnych upoważnień.
Sąd Najwyższy USA przeciw Donaldowi Trumpowi. Jest wyrok w sprawie ceł
Przedmiotem sporu była Ustawa o Międzynarodowych Uprawnieniach Gospodarczych w Warunkach Nadzwyczajnych (IEEPA) z 1977 r., która przyznaje prezydentom specjalne uprawnienia w sytuacjach kryzysowych. Administracja Trumpa twierdziła, że pozwala ona prezydentowi jednostronnie kształtować politykę celną.
Na tej podstawie Trump w ciągu ostatniego roku wielokrotnie nakładał, znosił i dowolnie zmieniał wysokość ceł na produkty z wielu krajów. Cła stały się źródłem chaosu w światowym handlu, przyczyniły do wzrostu cen w USA i były bardzo niepopularne wśród Amerykanów.
Nie jest do końca jasne, co oznacza niekorzystny dla administracji wyrok. Nie wszystkie cła nałożone przez USA na import opierają się na uprawnieniach wynikających z IEEPA. Szacuje się jednak, że w ubiegłym roku tylko te taryfy przyniosły amerykańskiemu budżetowi dochody w wysokości przynajmniej 130 mld dol., choć suma ta może być jeszcze większa. Teraz część ceł może zostać unieważniona. Administracja może też próbować wykorzystać inne uprawnienia do nałożenia opłat na import do USA, ale na razie nie jest jasne, jak miałoby to wyglądać.
Wyrok nie jest wielkim zaskoczeniem. Wcześniej sądy niższej instancji orzekały, że cła – sięgające nawet 125 proc. (i niezwykle zmienne), wprowadzone przez Trumpa po ogłoszeniu stanu wyjątkowego ze względu na wysokie deficyty handlowe i napływ fentanylu – przekroczyły zakres uprawnień wynikających z IEEPA. Sąd Najwyższy rozpatrzył apelacje od tych wyroków w trybie przyspieszonym, wysłuchując argumentów stron 5 listopada 2025 r. Na ostateczny wyrok trzeba było czekać niemal cztery miesiące.
Połączone sprawy – na czele z V.O.S. Selections, Inc. i Learning Resources, Inc. – dotyczyły tego, czy IEEPA pozwala na nakładanie ceł, a jeśli tak, to czy taka delegacja nie narusza konstytucyjnych uprawnień Kongresu do ustalania podatków.
Środki celne obejmują co najmniej 10-procentowe cło bazowe, wyższe stawki „odwzajemnione” na poziomie 10-41 proc. wobec krajów bez umów handlowych z USA oraz dodatkowe opłaty na wybrane towary z Meksyku, Chin i Kanady.
Trump nie wyobrażał sobie takiego wyroku. „JESTEŚMY W CZARNEJ DZIURZE!”
Na początku stycznia Donald Trump napisał na Truth Social: — Pamiętajcie, gdy Ameryka świeci pełnym blaskiem, świat świeci pełnym blaskiem. Innymi słowy, jeśli Sąd Najwyższy orzeknie przeciwko Stanom Zjednoczonym w tej kwestii [ceł — przyp. red.] bezpieczeństwa narodowego, JESTEŚMY W CZARNEJ DZIURZE!”
Odnosząc się do zwrotu już pobranych ceł, o który teoretycznie mogliby się starać amerykańscy importerzy, płacący tę daninę, dodał: „To może być niemożliwe, ale gdyby doszło do zwrotu, byłyby to sumy tak ogromne, że potrzeba by wielu lat, by ustalić, o jakiej kwocie mówimy, a nawet: komu, kiedy i gdzie płacić”.
Administracja do końca twierdziła, że ma w tym sporze rację, a Sąd Najwyższy nie odbierze prezydentowi prawa do jednoosobowego nakładania ceł. Sekretarz skarbu Scott Bessent mówił niedawno w programie NBC „Meet the Press”: „Uważam, że jest bardzo mało prawdopodobne, by Sąd Najwyższy podważył kluczową politykę gospodarczą prezydenta”.