Nowa opowieść o nauce. Maria Skłodowska-Curie wychodzi na ulice

W XVIII-wiecznej kamienicy przy ulicy Freta 16 w Warszawie trudno uciec od symboliki i historii. To tu urodziła się Maria Skłodowska-Curie (1867-1934), a dziś mieści się jedyne na świecie biograficzne muzeum. Niewielka przestrzeń, która opowiada historię jednej z najważniejszych postaci w dziejach nauki – laureatki Nagrody Nobla zarówno z fizyki, jak i chemii – stała się miejscem rozmowy o przyszłości. A raczej o świecie, w którym nauka znów ma być językiem wspólnym, a nie tylko szkolnym przedmiotem.

– Jesteśmy, jak widzicie, kameralnym Muzeum wielkiej Polki. Ten kontrast między wielkością naszego muzeum a wielkością postaci, o której mówimy, jest czymś, co w jakiś sposób – jak myślę – także dla państwa jest wyraźne – powiedziała podczas spotkania inaugurującego współpracę z Orlenem dyrektorka placówki Barbara Gołębiowska.

– Bardzo się cieszę, że możemy razem promować Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie – mówiła Sylwia Snopkiewicz, dyrektorka wykonawcza ds. sponsoringu Orlen, zwracając uwagę na symboliczny wymiar partnerstwa zawartego właśnie w tym miejscu.

Miejsce dla nowych Marii

Powód zaangażowania Orlenu w projekt – jak podkreślała Marlena Jezierska – wykracza poza działania wizerunkowe. – W dzisiejszej dobie dezinformacji, fake newsów wydaje się, że to nauka jest jedynym filarem, który pozwoli na innowacje, pozwoli reagować na zmiany klimatyczne, na niedobory surowców. I dlatego jako nasze biuro sponsoringu zdecydowaliśmy się tę naukę tak mocno rozwijać.

Ten kierunek spółka wiąże z transformacją energetyczną i potrzebą nowych kompetencji. – Jesteśmy koncernem multienergetycznym. Łączymy tradycyjną energetykę z tą nowoczesną. Bardzo nam na tym zależy, żeby nauka i wszystkie te działania, nasze programy grantowe, techniczne w fundacjach wspierały nasze inwestycje w odnawialne źródła energii, wodór, biopaliwa, energetykę gazową – dodała. Później, w kuluarach, dodała, że spółka chciałaby, by w tych programach kształciły się nowe kadry ORLENU. – Chodzi o twarde kompetencje – techniczne i technologiczne.

W tym kontekście pojawiła się także zapowiedź, że z przygotowywanych w muzeum warsztatów i programów będą korzystać kolejne roczniki uczniów. – Mamy nadzieję, że tutaj przyjdzie kiedyś nowa Maria i będzie korzystała z tych warsztatów i lekcji – dodała Marlena Jezierska.

Nauka bliska każdemu

Wydarzenie odbyło się 19 lutego, w Dniu Nauki Polskiej. Podczas spotkania z udziałem przedstawicieli świata nauki, kultury, mediów i partnerów projektu ogłoszono szczegóły porozumienia, które zakłada wspólne działania edukacyjne, popularyzujące naukę i skierowane przede wszystkim do młodego pokolenia. Jednym z pierwszych działań jest ogólnopolska kampania muralowa, a w planach są m.in. programy dla rodzin, spacery i inicjatywy zachęcające dziewczyny do wyboru kariery naukowej.

Gołębiowska mówiła o Marii Skłodowskiej-Curie przez pryzmat cech, które – jak podkreślała – prowadziły ją do kolejnych odkryć. – Jak patrzymy na biografię Marii, to to, co nas niezwykle przykuwa, to jest to, jak niezwykle ciekawą świata osobą była. Ale ciekawość nie wystarczy. Poza ciekawością trzeba mieć odwagę pojechać w nieznane, wytrwałość. Maria była absolutnie zdeterminowana w dążeniu do celu. Nauka to współpraca. Nauka to dialog.

Przypomniała też słowa noblistki o radzie – jednym z odkrytych przez nią pierwiastków: „Rad nie powinien wzbogacić nikogo. Należy do wszystkich ludzi”.

Do sensu wspólnych działań odniosła się także Sylwia Snopkiewicz, podkreślając, że spółce Orlen zależy „na działaniach, które budują ciekawość świata i pokazują, że nauka może być bliska każdemu”. O wyborze Skłodowskiej-Curie jako osi tych działań Marlena Jezierska, dyrektorka Biura Sponsoringu Kultury i Nauki, mówiła w krótkim kuluarowym wywiadzie: – Chcemy to zrobić przez postać inspirującą, która dziś jest wręcz marką osobistą – ponad podziałami.

Przejść najśmielsze oczekiwania

Kampania muralowa jest obecna w sześciu polskich miastach: w Warszawie, Wrocławiu, Krakowie, Łodzi, Poznaniu i Płocku. Prace mają różną formę i wykonane zostały w technologii fluorescencyjnej. Izabela Kruk z Biura Komunikacji Sponsoringowej Orlen, wskazywała, że punktem wyjścia były tu konkretne sytuacje, w których pomijano polskie nazwisko noblistki.

– Wszystko zaczęło się od awantury o Marię, kiedy Lego wydawało zestaw z Marią Skłodowską-Curie, opatrzone tylko jej francuskim nazwiskiem, a potem przy okazji banknotu euro, gdzie również miała się pojawić Maria Curie bez tego polskiego członu swojego nazwiska.

Jak podkreślała, celem było przeniesienie opowieści o nauce do przestrzeni miasta i codziennego życia. Skala reakcji w mediach społecznościowych zaskoczyła samych organizatorów. – Jeśli chodzi o Facebooka, tam zdarzyła się rzecz w ogóle niewiarygodna. Liczba tych publikacji przeszła nasze najśmielsze oczekiwania. Profile miejskie i te, które zajmują się architekturą, grupy sąsiedzkie… Wszyscy wrzucają zdjęcia z muralu Marii zarówno w dzień i w nocy.

Murale spotkały się z pozytywnym przyjęciem lokalnych społeczności i mediów, nic więc dziwnego, że zaczęły też funkcjonować jako lokalne punkty przyciągające mieszkańców. – Mieliśmy sygnały, że kiedy on się pojawił, to ludzie po prostu przyjeżdżali właśnie w to miejsce. Nie było miejsca na parkingu, żeby ten mural podziwiać – dodała Izabela Kruk.

Maria jako postać globalna

Dzięki tej współpracy MMSK ma możliwość realizacji projektów wykraczających poza działalność wystawienniczą. Dla Orlenu to kolejny etap działań edukacyjnych, które spółka łączy ze swoją strategią wspierania nauki.

– Współpraca z Orlenem to dla Muzeum wyjątkowa okazja do realizacji ambitnego programu edukacyjnego, który wyjdzie także poza mury naszej siedziby i połączy naukę z historią – mówiła Barbara Gołębiowska, zapowiadając m.in. spacery śladami Marii Skłodowskiej-Curie oraz działania skierowane do rodzin i dziewcząt myślących o karierze naukowej.

Z kolei Marlena Jezierska zwracała uwagę, że projekty edukacyjne są dla spółki elementem szerszego programu grantowego. – Program jest skierowany do instytucji i organizacji, które aktywnie działają w obszarze kultury, szczególnie na rzecz dzieci i młodzieży. Jest to kwota 12 milionów złotych. Pojedynczy grant to 100 tys. zł na projekt.

Muzeum powołane zostało przez Polskie Towarzystwo Chemiczne w 1967 roku, dokładnie w setną rocznicę urodzin noblistki. W ubiegłym roku muzeum odwiedzili goście ze 137 krajów, a dwie trzecie zwiedzających stanowili obcokrajowcy. Maria Skłodowska-Curie pozostaje więc postacią globalną – nawet jeśli opowieść o niej zaczyna się w niewielkim warszawskim wnętrzu.