Wojna USA z Iranem prawdopodobnie umocni powszechnie podzielany w Chinach pogląd, że Stany Zjednoczone to mocarstwo znajdujące się w fazie schyłkowej — twierdzą analitycy. Elity polityczne z Pekinu są przekonane, że w przypadku ryzwalizacji światowych mocarstw, czas działa na ich korzyść.
— Wschód się wznosi, a Zachód upada — ogłosił w 2020 r. przywódca Chin Xi Jinping. Ale ta opowieść po raz pierwszy pojawiła się w okolicach globalnego kryzysu finansowego w 2008 r., a zyskała na sile na początku pandemii COVID-19. Chiny szybko opanowały sytuację w kraju, podczas gdy wirus zaczął rozprzestrzeniać się za granicą, a USA jednocześnie mierzyły się z gwałtownym wzrostem zakażeń i liczby zgonów.
Ten sukces, podobnie jak zmniejszanie dystansu do Stanów Zjednoczonych w dziedzinie sztucznej inteligencji i innych technologii oraz siły militarnej, prezentowany jest jako dowód na rosnącą potęgę Chin. Tamtejsze media państwowe wzmacniają tę narrację, jednocześnie przedstawiając amerykańską intwerwencję wojskową na Bliskim Wschodzie jako działania państwa zbójeckiego, a rosnącą skalę bezdomności, liczne protesty i problemy społeczne w USA jako przejaw poważnych wad w amerykańskim modelu rządów.
„Wschód się wznosi, a Zachód upada”
Narrację tę napędza mieszanka amerykańskich działań w polityce zagranicznej, zabiegów propagandowych oraz specyficznego dla Komunistycznej Partii Chin przekonania, że amerykański system jest skazany na porażkę — zauważają Allie Matthias i Johnathan Czin, analitycy z China Center przy Brookings Institution, amerykańskim think tanku zajmującym się działalnością badawczą i edukacyjną w dziedzinie nauk społecznych.
Liczba wzmianek „Wschód się wznosi, a Zachód upada” w chińskich czasopismach naukowych osiągnęła szczyt w 2022 r., kiedy odnotowano ich ponad 800. Od tamtego momentu ich liczba zaczęła stopniowo spadać, jednak hasło to nadal pojawia się znacznie cześciej niż jeszcze w 2019 r. Na popularności zyskało równiez inne wyrażenie kojarzone z upadkiem Stanów Zjednoczonych — „wielkie zmiany niewidziane od stulecia”.
Liczba wzmianek o „upadku Zachodu” zaczęła spadać, zanim pod koniec 2024 r. ponownie gwałtownie wzrosła. W tym samym okresie odnotowano także skok liczby fraz „upadek Stanów Zjednoczonych” we wszystkich źródłach: dziennikach, magazynach i na konferencjach naukowych.
„Prawdopodobnie jest to odpowiedź na rosnącą pewność siebie Chin na arenie międzynarodowej, powrót Donalda Trumpa do władzy oraz chaotyczne decyzje administracji USA, zarówno w polityce wewnętrznej, jak i zagranicznej” — piszą eksperci w analizie „China Leadership Monitor”. — „Nawet po bardziej zdecydowanych działaniach w polityce zagranicznej Białego Domu, takich jak nałożenie szerokich ceł, pojmanie prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro czy zeszłoroczne zbombardowanie irańskich obiektów jądrowych, przekonanie to nie zostało osłabione, a reputacja Waszyngtonu została dodatkowo nadszarpnięta”.
Oficjalnie narracja ta jest utrzymywana, niezależnie od tego, czy Stany Zjednoczone wykazują dominację na arenie międzynarodowej poprzez agresywne działania w celu utrzymania władzy, czy też podejmują działania jednostronne i wycofują się z organizacji globalnych.
Chiny nie chcą lekceważyć potencjału USA
„Choć partyjne gazety mogą wykorzystywać słabości i działania USA na arenie międzynarodowej do celów propagandowych, lokalna prasa pokazuje, jak chińskie władze przedstawiają Stany Zjednoczone własnemu społeczeństwu” — czytamy w analizie oficjalnych przekazów państwowych.
Jednak nawet osłabione imperium Stanów Zjednoczonych uznawane jest za zagrożenie, a zgodnie z oficjalnym stanowiskiem, Chiny powinny unikać prowokowania rywala do gwałtownych reakcji. Chińska Republika Ludowa koncentruje się na zabezpieczeniu przed wpływami USA i wzmacnianiu swojego prestiżu międzynarodowego poprzez różne inicjatywy globalne.
„To szczególnie istotne w kontekście uderzeń Trumpa na Iran. Pekin nieuchronnie wskazuje to jako dowód na upadek hegemonii USA. Chiny uznają takie działania nie tylko za czynnik przyspieszający wewnętrzny rozpad Stanów Zjednoczonych, ale również powód dla chaosu na świecie” — napisała na X Allie Matthias, współautorka raportu.
— W rzeczywistości Stany Zjednoczone nadal dysponują ogromną siłą gospodarczą i bezprecedensową potęgą militarną na świecie — zauważa Zheng Yongnian, założyciel Instytutu Spraw Międzynarodowych przy Uniwersytecie Chińskim w Hongkongu w rozmowie z „South China Morning Post”. — Mimo licznych problemów politycznych i społecznych nie wolno nam lekceważyć potencjału Ameryki.
Na razie nie wiadomo, czy mające na celu obalenie irańskiego reżimu działania USA i Izraela oraz poważne osłabienie potencjału militarnego Islamskiej Republiki wpłyną na ocenę tych wydarzeń przez Pekin. Wiele zależy od dalszego rozwoju konfliktu oraz od tego, czy ostatecznie umocni on, czy osłabi postrzeganie potęgi Stanów Zjednoczonych.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.