Jeśli irytujące dźwięki rozmów telefonicznych, stukot klawiatur i nieustanne pociąganie nosem oraz kaszel to dla ciebie wciąż za mało, psychologowie wskazują kolejne, mniej oczywiste zagrożenie związane z pracą w biurach typu open space — zwiększone ryzyko mobbingu.
Do takich wniosków doszli naukowcy ze szwedzkiego Uniwersytetu w Linköping, którzy przeanalizowali doświadczenia 3 300 losowo wybranych pracowników pracujących w biurach typu open space, współdzielonych pokojach lub osobnych gabinetach.
— Wzrost skali mobbingu to wymierna, negatywna konsekwencja sposobu organizacji przestrzeni pracy — mówi jeden z autorów badania, profesor psychologii Michael Rosander, w oświadczeniu. — To ważne ustalenie, ponieważ dotychczas ten aspekt nie był przedmiotem pogłębionych analiz.
Narastająca frustracja prowadzi do mobbingu
Choć liczne wcześniejsze badania wskazują, że biura open space negatywnie wpływają na samopoczucie, zdrowie i efektywność pracowników, ten model organizacji przestrzeni wciąż jest popularny. Pracodawcy chętnie sięgają po niego, argumentując to potrzebą wzmacniania współpracy zespołowej oraz obniżania kosztów.
W badaniu 21 proc. respondentów zadeklarowało pracę w klasycznym biurze open space, pozbawionym prywatnej przestrzeni. Kolejne 9 proc. pracowało w tzw. biurach opartych na aktywności — takich, w których obok wspólnej przestrzeni dostępne są również wydzielone pomieszczenia umożliwiające spokojną pracę wymagającą koncentracji. Pozostali uczestnicy badania korzystali z osobnych gabinetów lub dzielili niewielkie pokoje z kilkoma współpracownikami.
Naukowcy ustalili, że praca w biurze open space powiązana była ze znacznie wyższym ryzykiem doświadczenia mobbingu w porównaniu z pracą w osobnym lub kameralnym, współdzielonym pokoju. Co istotne, zależność ta była widoczna się nawet po uwzględnieniu takich czynników jak cechy osobowości pracowników czy możliwość pracy zdalnej.
Zdaniem zespołu Rosandera problem biur open space polega m.in. na tym, że w takiej przestrzeni łatwiej dostrzegać zachowania innych osób, które mogą działać na nas drażniąco. Narastająca frustracja sprzyja reakcjom, które — jeśli nie zostaną odpowiednio wcześnie zaadresowane — mogą przerodzić się w mobbing. Dodatkowo klasyczne open space nie dają osobom doświadczającym takich zachowań możliwości wycofania się do bezpiecznej, prywatnej przestrzeni.
W przypadku biur opartych na aktywności podobnego wzrostu ryzyka nie odnotowano. Badacze tłumaczą to dostępnością wydzielonych pomieszczeń. Zauważyli także, że pracownicy obu typów biur open space częściej deklarują gotowość do zmiany pracy niż osoby mające własny gabinet lub niewielki pokój dzielony z kilkoma współpracownikami. Jedną z możliwych przyczyn jest — jak wskazuje Rosander — większa podatność tych przestrzeni na rozpraszanie uwagi.
Wnioski dla pracodawców
Autorzy badania podkreślają, że pracodawcy posiadający lub planujący wdrożenie biur open space powinni wyciągnąć z tych wyników konkretne wnioski. Kluczowe jest opracowanie strategii radzenia sobie z napięciami i konfliktami, zanim wymkną się one spod kontroli. Pomocne może być także łączenie osób o podobnych potrzebach i obowiązkach oraz zapewnienie dostępu do pomieszczeń, w których pracownicy mogą w razie potrzeby pracować w ciszy.
— Tradycyjne biura open space są niekorzystne zarówno dla pracownika, jak i dla efektywności, a także zwiększają skłonność do zmiany pracy. Cierpią na tym również kontakty międzyludzkie — twierdzi Rosander. — Warto więc zastanowić się, jak sobie z tym poradzić.
Źródła:
Gerlitz, A., & Hülsbeck, M. (2024). The productivity tax of new office concepts: A comparative review of open-plan offices, activity-based working, and single-office concepts. Management Review Quarterly, 74(2), 745—775.
James, O., Delfabbro, P., & King, D. L. (2021). A Comparison of Psychological and Work Outcomes in Open-Plan and Cellular Office Designs: A Systematic Review. Sage Open, 11(1).
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.