Czy już czas na wymianę opon zimowych na letnie? Czy opony, na których jeździłem w ubiegłym roku, nadają się jeszcze na kolejny sezon? A może dać sobie spokój z corocznymi wymianami i zainwestować w opony całoroczne? Jak znaleźć idealne opony? Dylematów związanych z oponami może nas dopaść wiosną wiele, a listę takich pytań można wydłużać niemal w nieskończoność. Odpowiemy na kilka najważniejszych.
Zacznijmy od ostatniego: nie ma opon idealnych! Projektowanie i produkcja opon to poważniejsze wyzwanie, niż się niewtajemniczonym wydaje. Trzeba umieć pogodzić sprzeczne oczekiwania: opona ma zapewniać jak najlepszą przyczepność na suchej i na mokrej nawierzchni, ale jednocześnie mieć jak najniższe opory toczenia i przyzwoitą trwałość. Dobrze, żeby przy okazji nie była przesadnie droga. Tyle że to, co poprawia przyczepność na mokrym, z reguły pogarsza właściwości na suchym podłożu. Zabiegi zwiększające przyczepność odbijają się z kolei negatywnie na trwałości. Te sprzeczne oczekiwania da się w pewnym stopniu pogodzić, ale odbywa się to kosztem skomplikowanej konstrukcji i stosowania coraz bardziej zaawansowanych materiałów, przez co nie może być tanio. Nie oznacza to, że droga opona o zaawansowanych technologiach będzie idealnym rozwiązaniem w każdych warunkach — po prostu kompromisy będą w jej przypadku mniej dokuczliwe. Ważne, żeby wybrać opony najlepiej dopasowane do konkretnych potrzeb. Nie zawsze muszą to być te, które zajęły pierwsze miejsca w testach. W większości aktualnych porównań najbardziej doceniane są opony wszechstronne — ale przecież dla wielu użytkowników pewne cechy są ważniejsze od innych. Wybierając oponę dla np. handlowca pokonującego 100 tys. km rocznie, warto się kierować innymi kryteriami niż wtedy, kiedy szukamy opon do auta sportowego, które ma jeździć głównie w weekendy, ale za to szybko, albo do SUV-a, który czasem ma zjechać z utwardzonej drogi.
Kiedy wymienić opony zimowe na letnie?
Pośpiech nie jest dobrym pomysłem, bo o ile z oponami zimowymi jesienią jest tak, że lepiej je założyć trochę za wcześnie, niż spóźnić się chociaż o jeden dzień i zastać pierwszy śnieg z oponami letnimi na kołach, to z wymianą w drugą stronę lepiej się spóźnić, niż zrobić to za wcześnie. Opony letnie montujemy wtedy, kiedy nie ma już ryzyka nawrotu zimy. W ubiegłym roku przelotne opady śniegu zdarzały się jeszcze w kwietniu. A co, jeśli w marcu i w kwietniu będą upały? Wtedy na zimówkach trzeba jeździć z głową, pamiętając, że przy wysokich temperaturach nie dość, że auto prowadzi się na nich gorzej, to jeszcze opony szybciej się zużywają.
Jak często wymieniać opony na nowe?
Opony do samochodów osobowych powinno się wymieniać co sześć-osiem lat albo wtedy, kiedy ich bieżnik zużyje się do około 3 mm (w przypadku opon letnich lub całorocznych używanych latem). To zalecenia nieco bardziej restrykcyjne, niż mówią przepisy, bo według prawa minimalna głębokość bieżnika to 1,6 mm. O maksymalnym wieku opon polskie przepisy nie mówią wcale. Ale uwaga: zgodnie z prawem, jeśli opony wyposażone są we wskaźniki zużycia granicznego (TWI — Tread Wear Indicator — gumowe wypustki w rowkach bieżnika, których odsłonięcie informuje o tym, że opona jest już zużyta), to wtedy to, co pokazuje wskaźnik, jest ważniejsze niż ogólne zalecenie dotyczące minimalnej głębokości bieżnika. Rozporządzenie o warunkach technicznych pojazdów, które to reguluje, zabrania też używania opon o widocznych pęknięciach odsłaniających lub naruszających osnowę opony. Wiek opon da się łatwo sprawdzić — na boku opony zakodowana jest data produkcji w formie czterocyfrowego kodu umieszczonego w owalnym zagłębieniu. Dwie pierwsze cyfry to tydzień, a dwie kolejne to rok produkcji, czyli np. 2422 oznacza 24. tydzień 2022 r.
Na ile kilometrów wystarczają opony?
To pytanie, na które odpowiedzieć jest już trudniej, bo zależy to od wielu czynników: od jakości i parametrów technicznych opon, tego, w jakim aucie zostały zamontowane, ale też i tego, po jakich drogach i w jakim klimacie jeździły. Trwałość opon zależy też od tego, jak ciężką nogę ma kierowca. Od kilku lat trwałość opon jest też jednym z parametrów uwzględnianych w niezależnych testach opon — to kwestia ekologii i ekonomii. W najnowszych testach opon letnich „Auto Świata” i niemieckiego automobilklubu ADAC po raz kolejny okazało się, że różnice trwałości między poszczególnymi modelami opon są olbrzymie. W pierwszym z tych badań trwałość najlepszych opon oceniono na około 63 800 km, a najmniej trwałe opony uzyskały wynik na poziomie 35 500 km. Konkretne wartości nie są tu najważniejsze (bo te zależą w dużym stopniu od przyjętych założeń i warunków testu), ale różnica między wynikami poszczególnych modeli — tak. W testach ADAC, mimo innego rozmiaru i innych warunków, wyniki były porównywalne: trwałość najlepszych opon określono na około 57 800 km, a najsłabszych na zaledwie 26 100 km. W takiej sytuacji często się okazuje, że zakup tanich, ale nietrwałych opon nie ma sensu, bo w dłuższej perspektywie koszty eksploatacji markowych opon mogą okazać się niższe niż w przypadku tanich opon kiepskiej marki. Choć w obu tych testach wśród najtrwalszych modeli znalazły się wyłącznie produkty markowe, a przegranymi były mało znane modele azjatyckich marek, to i renomowanym producentom zdarzają się wpadki z trwałością niektórych modeli — to kolejny argument za tym, by przed zakupem opon sprawdzić wyniki testów.
Opony całoroczne zamiast sezonowych
Od kilku lat popularność opon całorocznych rośnie w niesamowitym tempie i nie jest to przypadek. Po pierwsze, zimy od lat są łagodniejsze niż kiedyś, a ta tegoroczna to raczej wyjątek potwierdzający regułę. Po drugie, dzięki rozwojowi technologii takie opony są dziś znacznie lepsze niż kiedyś. Przypomnijmy: parametry opony to zawsze kwestia kompromisu, a dodanie do standardowego katalogu wymagań (przyczepność na suchej i mokrej nawierzchni, niskie opory toczenia, wysoka trwałość) jeszcze oczekiwań dotyczących dobrych właściwości na śniegu i lodzie oraz przy niskich temperaturach bardzo mocno komplikuje sprawę. Warto wiedzieć, że większość opon całorocznych to tak naprawdę opony bardziej zimowe, ale o poprawionych właściwościach na suchej i mokrej nawierzchni. Ostra sportowa jazda po przyczepnej nawierzchni, szczególnie przy wysokich temperaturach, to nie są warunki, które im służą! Dodatkowy problem: żeby opony całoroczne dawały sobie radę na ośnieżonej drodze, głębokość ich bieżnika nie powinna być mniejsza niż 4 mm (w niektórych krajach, np. w Austrii, taki wymóg zawarto nawet w przepisach) — choćby z tego powodu trzeba je wymieniać częściej niż opony sezonowe. Przy umiarkowanych przebiegach rocznych i dla kierowców bez sportowego zacięcia opony całoroczne mogą być doskonałym rozwiązaniem.
Czy auta elektryczne potrzebują specjalnych opon?
W większości przypadków — tak. Samochody elektryczne są z reguły o kilkaset kilogramów cięższe od swoich spalinowych odpowiedników, a jednocześnie mają często węższe opony, żeby ograniczyć opory. W przypadku standardowych opon problemem może być zbyt niski indeks nośności. Auta elektryczne są też wyraźnie cichsze od spalinowych — opony do aut elektrycznych muszą być też zoptymalizowane w kwestii emisji hałasu, bo w ich przypadku niedoskonałości nie przykryje dźwięk silnika. Kolejnym wyzwaniem jest wysoki moment obrotowy silników aut elektrycznych, a co za tym idzie — doskonałe przyspieszenia. Opony do aut elektrycznych muszą zapewniać doskonałą trakcję, a jednocześnie być ponadprzeciętnie wytrzymałe. A to wszystko przy jak najniższych oporach (toczenia i aerodynamicznych), bo źle dobrane ogumienie może zmniejszyć zasięg auta elektrycznego o kilkadziesiąt kilometrów.
