Warszawa. Pisarz Wiesław Myśliwski pochowany na Powązkach

– Wielki pisarz to pisarz bliski. Tak bliski, że czujemy się wobec niego nawet trochę bezradni i bezbronni. Taki, którego wizja nas dotyka, coś w nas porusza. Taki, z którym chce się przebywać, którego książki ma się pod ręką, na najważniejszej półce w domu. A podczas przeprowadzki zabiera się je ze sobą w pierwszej kolejności. Był nam bliski, bo opowiadając o tym, co przeżył (…) dokonywał takiej literackiej transformacji tych doświadczeń, że odnalazły się w nich czytelniczki i czytelnicy należący do różnych pokoleń (…). Taki był jego zamysł: literatura, która nie jest uwięziona w jednym czasie i miejscu, która – jak się kiedyś wyraził – jest zamachem na całość, na wszystko, jako wyjście poza ramy jednej konwencji, jednego pokolenia czy nawet jednej tradycji – podkreślił poeta.

Głos zabrał także historyk literatury Andrzej Mencwel, który zaznaczył, że w dziełach Myśliwskiego słowo pisane przekracza „swoją autorytarną normatywę”. – Staje się dźwiękowo-znaczeniową jakością, niosąc w sobie gest, ruch, dynamikę zmysłową, uczuciową i umysłową – mówił. Słowo w twórczości Myśliwskiego „wplata każdego z nas w gęstą i rozległą sieć międzyludzką”. Domeną „dziedziczną i własną” Myśliwskiego, ocenił, była kultura chłopska.

– Kultura chłopska w jego rozumieniu to więcej niż chłop poszczególny i więcej niż cała odwieczna klasa chłopska. Praca przenikała w niej wszelkie ludzkie doświadczenie i je na sobie opierała. Kres kultury pracy oznacza postępujący rozpad tamtej odwiecznej całości, świata i zaświata, czasu i przestrzeni, osoby i wspólnoty. Rozpad ten osobiście dotykał i przejmował Wiesława Myśliwskiego, a przyświadczał temu swoim własnym, wyłącznym, pisarskim słowem – mówił Mencwel. Jak podkreślił, twórczość Myśliwskiego „obejmowała, wyrażała, jednała w słowie i ciele ludzką całość, świat i zaświat, czas i przestrzeń, byt i nicość, osoby i wspólnotę, serce i głowę”.

W liście skierowanym do uczestników pogrzebu Wiesława Myśliwskiego – polskiego pisarza, laureata Nagrody Literackiej Nike za „Widnokrąg” i „Traktat o łuskaniu fasoli” – ministra kultury i dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska podkreśliła, że „żegnamy dziś osobę, której artystyczny dorobek na trwale zapisał się w historii polskiej literatury”.

Myśliwski był – zaznaczyła – „jednym z najwybitniejszych współczesnych polskich pisarzy, twórcą, który z niezwykłą wrażliwością opisywał wydarzenia w swoich tekstach”.

„Publikował rzadko, za to każda jego powieść stawała się literackim wydarzeniem. Pisał o tym, co pozornie najprostsze, a w rzeczywistości najważniejsze” – zauważyła. Jak dodała, jego proza, zakorzeniona w polskiej ziemi i doświadczeniu wsi, niosła uniwersalne przesłanie. „Jego słowa miały w sobie niezwykłą siłę, ciszę, która każe się zatrzymać i prawdę, która pozostanie na długo z odbiorcami talentu Wiesława Myśliwskiego” – powiedziała szefowa MKiDN.

Cienkowska zaznaczyła, że twórczość Myśliwskiego pozostanie z nami w bibliotekach, na naszych półkach, rozmowach czytelników. „Spoczywa na nas wielka odpowiedzialność przekazywania dziedzictwa Wiesława Myśliwskiego kolejnym pokoleniom, które będą sięgały po jego książki, szukając w nich odpowiedzi na pytania o sens życia, o ludzką tożsamość” – powiedziała szefowa MKiDN – „Był przewodnikiem po ludzkim doświadczeniu, pokazywał, że życie nawet w swojej zwyczajności jest pełne znaczeń, które warto ocalić, doceniać”.

Odczytano także list od Rafała Trzaskowskiego, prezydenta m.st. Warszawy. „Był twórcą, który potrafił w jednym zdaniu pomieścić całe ludzkie życie. Jego słowa, proste i przenikliwe, niosły w sobie egzystencjalną głębię, pamięć, doświadczenie, prawdę. Uczył nas, że szczęścia należy szukać w sobie, nie naokoło. Że człowiek sam musi nadać sens własnemu istnieniu (…) Każde dzieło Wiesława Myśliwskiego jest jak filozoficzne rozmyślanie nad losem człowieka: nad miłością, przemijaniem, samotnością, nad tajemnicą spotkania młodości i starości. W jego powieściach odbija się nie tylko polska historia, lecz przede wszystkim człowiek. Kruchy, poszukujący, próbujący zrozumieć siebie i świat (…) Odszedł twórca, który przywracał wiarę w sens refleksyjnej, wnikliwej i mądrej literatury. Takiej, która nie daje łatwych pocieszeń, lecz zachęca do stawiania pytań nawet jeśli odpowiedzi pozostają niepewne. Jego proza, pełna artyzmu, dbałości i czułości obejmuje całość ludzkiego doświadczenia, od codziennych gestów po metafizyczne niepokoje” – podkreślił.